Путин АҚШ билан плутоний бўйича келишувни бекор қилди

Россия Президенти Владимир Путин АҚШ билан плутонийни утилизация қилиш бўйича тузилган битимни бекор қилиш (денонсация) тўғрисидаги қонунни имзолади. Тегишли ҳужжат бугун, 27 октябрь куни ҳуқуқий ахборот порталида эълон қилинди.

“Мудофаа мақсадларида эндиликда зарур бўлмаган плутонийни утилизация қилиш, ундан фойдаланиш ва бу соҳада ҳамкорлик қилиш тўғрисида Россия Федерацияси ҳукумати ҳамда Америка Қўшма Штатлари ҳукумати ўртасидаги битим денонсация қилинди”, дейилади ҳужжатда.

Давлат думаси ушбу қарорни жорий йилнинг 8 октябрида маъқуллаган, 22 октябрь куни эса уни Федерация кенгаши тасдиқлаган.

Маълумот учун, мазкур битим 2000 йилда имзоланган, 2011 йилда ратификация қилинган. Унга кўра, Россия ва АҚШ ядровий арсеналларни қисқартиришдан сўнг қолган 34 тонна ҳарбий мақсадли плутонийни утилизация қилиш мажбуриятини олган.

2016 йилда Путин фармони билан битимнинг амал қилиши тўхтатилган. Сабаб сифатида АҚШнинг Россияга нисбатан санкциялар жорий этгани, Украинани қўллаб-қувватлаш тўғрисидаги қонунни қабул қилгани, НАТОни шарққа кенгайтиргани, АҚШ ҳарбий иштирокининг Шарқий Европа давлатларида кучайгани ва шунингдек, плутонийни утилизация қилиш тартибини Россиянинг розилигисиз ўзгартиришга урингани кўрсатилган.
 
Россия битимни қайта тиклаш учун бир қатор шартларни қўйган: 2000 йил 1 сентябрдан кейин НАТОга қўшилган давлатлардаги АҚШ ҳарбий инфратузилмасини қисқартириш, 2012 йилда қабул қилинган “Магнитский тўғрисидаги қонун”ни ва 2014 йилда қабул қилинган “Украина эркинлигини қўллаб-қувватлаш тўғрисидаги қонун”ни бекор қилиш, шунингдек, Россияга қарши санкцияларни олиб ташлаш ва улар келтирган зарарни қоплаш.

Қонунга илова қилинган тушунтириш хатида қайд этилишича, АҚШ ушбу шартларнинг бирортасини ҳам бажармаган.

“Бундан ташқари, Қўшма Штатлар Россияга қарши янги қатор чораларни кўрди, бу эса битим тузилган пайтдаги стратегик мувозанатни тубдан ўзгартириб, стратегик барқарорликка янги таҳдидлар туғдирди”, дейилади ҳужжатда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ Молия вазирлиги Россиянинг “Роснефть” ва “Лукойл” компанияларига нисбатан қўшимча санкциялар киритган эди. Бундан ташқари, Дональд Трамп Россия ва Украинага мурожаат қилиб, Москва ва Киев Россия-Украина можаросини ҳал этишда оқилона йўл тутишлари кераклигини айтган.

Россия Президенти Владимир Путин санкциялар жорий этилишига муносабат билдириб, улар мамлакати иқтисодиётининг ҳолатига сезиларли таъсир кўрсатмаслигини айтганди.