Сомон йўли кичик галактикани “ютиб юборган” – тадқиқот

Сомон йўли галактикаси тахминан 11,8 миллиард йил аввал митти галактика билан қўшилган. Олимлар ушбу ҳодиса галактика тарихидаги энг қадимги маълум йирик ҳодиса эканини аниқлади. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.

Тадқиқотчилар Сомон йўлининг марказига яқин ҳудудда жойлашган юлдуз тўпламларини ўрганиш орқали галактикалар тўқнашуви изларини аниқлаган. Бунинг учун “Hubble” ва “Gaia” космик телескоплари ёрдамида Сомон йўлининг марказидан 20 минг ёруғлик йилигача бўлган ҳудуддаги юлдузларнинг ёши, кимёвий таркиби ва ҳаракат йўналиши таҳлил қилинган.

Маълум бўлишича, ўша даврда Сомон йўлига қўшилган митти галактика “Low-energy-Kraken-Heracles” (LKH) деб номланган. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, қўшилиш вақтида ундаги юлдузларнинг умумий массаси Қуёш массасидан 500 миллион баробар катта бўлган. Бу ўша пайтдаги Сомон йўли массасининг қарийб чорак қисмига тенг бўлган.

Тадқиқотчилар мазкур галактик қўшилиш Катта портлашдан тахминан 2 миллиард йил ўтиб, коинот ҳозирги ёшининг 15 фоизига ҳам етмаган даврда содир бўлганини айтмоқда.

Олимларнинг фикрича, LKH галактикасининг Сомон йўлига қўшилиши натижасида галактикага катта миқдорда юлдузлар, юлдузлараро газ ва қоронғу материя келиб қўшилган. Айниқса, газларнинг тўқнашуви янги юлдузларнинг фаол шаклланишига туртки берган бўлиши мумкин.

Астрофизик Давиде Массарининг айтишича, юлдузлар нуқтаи назаридан қаралганда, бу қўшилиш нисбатан “тинч” кечган, яъни юлдузлар бир-бири билан тўқнашмаган. Бироқ галактикалардаги газларнинг ўзаро таъсири анча кучли бўлган.

Олимлар Сомон йўли тарихида бундан ташқари яна икки йирик галактик қўшилиш содир бўлганини аниқлаган. Улардан бири тахминан 1,8 миллиард йил ўтиб “Gaia-Sausage-Enceladus” митти галактикасининг ютилиши, яна бири эса сўнгги қарийб 6 миллиард йил давомида “Sagittarius” митти галактикаси билан давом этаётган қўшилиш жараёнидир.

Тадқиқотчилар бундай галактик қўшилишларни ўрганиш Қуёш тизими ва Ернинг қандай шаклланганини тушунишда муҳим эканини таъкидламоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ астрономлар юлдузга ўхшаб нур таратадиган, бироқ энергияси қора туйнукларга хос бўлган янги турдаги космик объектни аниқлагани ҳақида хабар берилган эди.