Сербия Президенти Вучич истеъфога чиқди

Сербия Президенти Александр Вучич иккинчи ва сўнгги беш йиллик президентлик муддати тугашига етти ой қолганида истеъфога чиқди, бу эса мамлакатда муддатидан олдин президентлик сайловларини ўтказишга йўл очди. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.

Вучичнинг истеъфоси жорий йил 25 октябрга белгиланган муддатидан олдинги парламент сайловлари кампанияси даврига тўғри келди. Унинг истеъфога чиқиши, агар унинг Сербия Тараққиёт партияси (SNS) янги ҳукуматни шакллантирса, Вучичга бош вазир лавозимига тайинланиш имконини беради.

Қайд этилишича, кеча, 27 сентябрь куни Белград марказидаги Президент қароргоҳи олдида юзлаб Вучич тарафдорлари уни қўллаб-қувватлаб, олқишлаган.

“Бу бинода мен учун бу ердаги сўнгги оқшом”, деган Вучич истеъфосини расман топширишидан бир неча дақиқа олдин байроқ кўтарган тарафдорларига.

“Мен сизларга ва ватаним Сербияга сидқидилдан хизмат қилдим. Биргаликда амалга оширган ишларимиздан фахрланаман”, деган у.

Сербия Конституциясига кўра, парламентнинг амалдаги спикери Ана Брнабич янги президент сайлангунига қадар давлат раҳбари вазифасини вақтинча бажаради. Президентлик сайловлари 90 кун ичида якунланиши, сайлов кампанияси эса 30 кундан 60 кунгача давом этиши керак.

Вучич, шунингдек, президентлик сайловининг биринчи тури декабрь охирига қадар ўтказилишини айтган.

Келаси ойдаги муддатидан олдинги парламент сайловларида Вучичнинг SNS партияси ва унинг иттифоқчилари коррупцияга қарши талаблар билан чиққан “Талабалар ғалаба қозонади” ҳаракати ҳамда ғарбпараст мухолифат партиялари бирлашган “Европа Сербияси” иттифоқига қарши рақобат қилади. Ҳозирча ушбу кучлар ва бошқа партиялар президентлик сайловида ўз номзодларини эълон қилмаган.

56 ёшли Вучич ўн йилдан ортиқ вақт давомида Сербия сиёсатининг асосий фигураларидан бири бўлиб келган. У 2017 йилда асосан маросимий ҳисобланган президентлик лавозимига ўтган, аммо партияси ва ҳукумат устидан назоратини сақлаб қолган.

Ташқи сиёсатда Вучич Хитой ва Россия билан яқин алоқаларни сақлаш билан бирга, Сербиянинг Европа Иттифоқига қўшилиш бўйича узоқ муддатли мақсадини ҳам илгари суриб келган. Шунингдек, у АҚШ ва Исроил билан муносабатларни мустаҳкамлашга ҳаракат қилган.

Вучич президентлиги давридаги энг катта инқирозлардан бири 2024 йил ноябрида Нови-Сад шаҳрида реконструкция қилинган темирйўл вокзали томи қулаб, 16 киши ҳалок бўлганидан кейин бошланган. Ҳодиса талабалар ва мухолифатнинг кенг кўламли намойишларига сабаб бўлиб, улар масъулларни жавобгарликка тортиш, давлат харидларида шаффофлик, тизимли коррупцияга барҳам бериш ва муддатидан олдин парламент сайловларини ўтказишни талаб қилган.

Ҳукумат намойишчиларнинг айбловларини бир неча бор рад этган. Шунга қарамай, воқеа ортидан бир қатор амалдорлар, жумладан икки вазир ҳибсга олинган ёки истеъфога чиққан.

Вучич истеъфога чиқишидан олдин намойишлар билан боғлиқ ҳодисалар туфайли ҳибсга олинган ёки суд қилинган 49 кишига амнистия ва авф берганини ҳам маълум қилди. Улар орасида 12 нафар фаол ва Вучичнинг 11 нафар тарафдори бор.

Эслатиб ўтамиз, Вучич аввалроқ президентликдан истеъфога чиқишини ва Сербияда муддатидан олдин парламент ҳамда президентлик сайловлари ўтказилишини айтган эди.