Бугун Ойга ракета қулайди

SpaceX компаниясининг ўтган йилдан бери коинотда учиб юрган ракета бўлаги бугун, 5 август куни юқори тезликда Ойга урилиши кутилмоқда. Бу ҳақда "Reuters" хабар берди.

Мактаб автобуси ҳажмидаги мазкур объект 2025 йил январь ойида Firefly Aerospace компаниясининг Ойга қўниш аппаратини учирган SpaceX Falcon 9 ракетасининг иккинчи босқичидир.

Оғирлиги 4 тонна бўлган ракета қисми Шарқий Америка вақти билан соат 02:35 да (GMT бўйича 06:35) Ой юзасига соатига тахминан 8 690 километр тезликда урилиши кутилмоқда. Тўқнашув натижасида Ой чанги кўтарилади, у Қуёш нурида ёритилиши мумкин, аммо Ердан оддий кўз билан кўриш қийин бўлади.

SpaceX'нинг маълум қилишича, тўқнашув режалаштирилмаган. Ракета бўлаги Ойнинг ғарбий қисмида жойлашган Эйнштейн кратерига тушиши кутилмоқда. Бу ҳудуд Ердан яхши кўринмайди.

Оддий ҳолларда ракета иккинчи босқичи юкни белгиланган орбитага чиқаргач, Ер атмосферасига қайтиб ёниб кетади ёки океанга қулайди. Бироқ мазкур миссия Ойга йўналтирилгани учун кўпроқ куч талаб этилган ва иккинчи қисми коинотда қолиб кетган.

Фақат жорий йил бошида астрономлар ёқилғиси тугаган ва бошқариб бўлмайдиган ракета қисми Ойга олиб борадиган орбитага тушганини аниқлаган.

“Қуёш фаоллиги ва тортишиш кучларининг уйғун таъсири уни Ой томон йўналтирди”, деган SpaceX’нинг NASA илмий дастурлари ва Dragon лойиҳаси директори Жулианна Шайман.

Астрономик дастурлар яратувчиси Билл Грейнинг фикрича, ушбу ҳодиса катта хавф туғдирмайди, аммо космик чиқиндиларни утилизация қилиш масаласига етарлича эътибор берилмаётганини кўрсатади.

Ойга космик чиқиндиларнинг урилиши камдан-кам учрайди. 2022 йилда Хитой ракетасининг бир қисми Ойга қулаган. 2009 йилда эса NASA Ой чанги ва моддаларини ўрганиш мақсадида ракета қисмини атайлаб Ойга қулатган.

Сўнгги йилларда Ойга юмшоқ қўнишга уринган бир нечта космик аппарат ҳам ҳалокатга учраган. Россиянинг “Луна-25” миссияси 2023 йилда, Ҳиндистоннинг “Чандраяан-2” ва Исроилнинг “Берешит” аппаратлари эса 2019 йилда Ой юзасига қулаб тушган.