Олимлар Ойга қўниш учун энг қулай тўртта ҳудудни аниқлади

Олимлар Ойга инсонни қўндириш ва илмий тадқиқотлар ўтказиш учун энг мақбул деб топилган тўртта ҳудудни белгилади. Бу ҳақда NASA учун тайёрланган илмий ҳисоботга таяниб, “Naked Science” нашри хабар берди.

Мутахассислар Ойнинг шимолий ва жанубий қутбларидан ташқарида жойлашган тўртта ҳудудни танлаб олган. У ерларга икки нафар астронавтдан иборат экипажни қисқа муддатли экспедицияга юбориш таклиф этилмоқда. Миссия давомида астронавтлар Ой юзасига бир мартадан тўрт мартагача чиқиши мумкин.

Рўйхатда биринчи ўринни Ойнинг орқа томонидаги Бхабха кратери эгаллаган. У Жанубий қутб – Эйткен деб номланган улкан ҳавза ичида жойлашган. Олимлар бу ҳудуддаги тоғ жинсларини ўрганиш орқали қадимги тўқнашувлар ёшини аниқлаш ва Ой қобиғининг шаклланиш жараёнини яхшироқ тушуниш мумкинлигини билдирган. Шунингдек, кратернинг Ердан келадиган радио халақитлардан ҳимояланган жойлашуви у ерда радиоастрономик кузатувлар олиб бориш имконини беради. Бироқ ҳудуднинг орқа томонда жойлашгани сабабли астронавтлар билан Ер ўртасида тўғридан тўғри алоқа ўрнатиш қийин бўлади.

Иккинчи ўринга 1971 йилда “Аполлон-15” миссияси астронавтлари бўлган Хэдли тоғи атрофи киритилган. Олимлар у ерга қайта бориб, ярим асрдан ортиқ вақт аввал қолдирилган Ой автомобили, қўниш модули ва илмий ускуналар ҳолатини текширишни таклиф қилган. Бу орқали космик нурланиш, ҳарорат ўзгариши ва Ой чанги техникага узоқ вақт давомида қандай таъсир кўрсатишини аниқлаш мумкин.

Учинчи ўринни диаметри қарийб 930 километр бўлган Ориентале ҳавзаси эгаллаган. У ерда қадимги тўқнашувлар оқибатида Ой қобиғининг чуқур қатламларидан юзага чиққан тоғ жинслари мавжуд. Уларни ўрганиш орқали Ойнинг дастлабки геологик шаклланиш жараёни ҳақидаги маълумотларни аниқлаш режалаштирилган. Шунингдек, бу ҳудудда гравитацион тўлқинларни қайд этишга мўлжалланган обсерватория ўрнатиш имконияти ҳам кўриб чиқилган.

Тўртинчи ҳудуд сифатида Ойнинг кўринадиган томонидаги Аристарх платоси танланган. У қадимги вулқон фаолияти излари, лава оқимлари ва вулқон жинсларига бой. Олимлар у ердаги сув ва гидроксил гуруҳларини сақлаган вулқон шишаларини ўрганиш орқали Ой жинслари таркибида қанча сув сақланганини ва уни келажакда олиш мумкинлигини аниқламоқчи.

Қайд этилишича, ушбу рўйхат келгуси экспедициялар кетма-кетлигини белгиламайди. Техник жиҳатдан дастлаб Ойнинг Ердан кўринадиган томонидаги ҳудудларга бориш осонроқ. Шу сабабли миссиялар аввал Хэдли тоғи, кейин Аристарх платоси, Ориентале ҳавзаси ва энг сўнггида Бхабха кратерига йўналтирилиши мумкин.

Олимларнинг фикрича, бундай экспедициялар NASA’нинг Ой жанубий қутбида доимий база қуриш режаларини тўлдириши мумкин. Бунинг учун астронавтлар билан узлуксиз алоқа тизимини яратиш, Ойни орбитадан батафсил суратга оладиган аппаратлар ва совуқ Ой тунларида ҳам ишлай оладиган ускуналарни такомиллаштириш талаб этилади.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ олимлар айрим назарий шароитларда қора туйнук икки қисмга бўлиниши мумкинлигини ҳисоблаб чиққани ҳақида хабар берилган эди.