YeI Oliy sudi kataloniyalik separatistlar amnistiyasini ma’qulladi

Joriy yilning 16 iyul kuni Yevropa Ittifoqi Oliy sudi Kataloniya mustaqilligi harakati ishtirokchilariga amnistiya berishni nazarda tutuvchi bahsli Ispaniya qonuni YeI qoidalariga zid emasligi haqida qaror chiqardi. Bu haqda “Reuters” xabar qildi.

Qayd etilishicha, Ispaniya parlamentining quyi palatasi 2024 yilda ma’qullagan amnistiya qonuni hukmron Sotsialistik partiya bilan kataloniyalik separatist guruhlar o‘rtasidagi kelishuvning bir qismi bo‘lgan. Mazkur kelishuv Bosh vazir Pedro Sanchesning 2023 yilda hokimiyatda qolishiga imkon bergan, muxolifatdagi konservativ partiyalar esa qonunni to‘xtatishga uringan, ammo bu harakatlar muvaffaqiyatsiz yakunlangan.

16 iyul kuni chiqarilgan qarorlarda Yevropa Ittifoqi sudi a’zo davlatlarning YeI qoidalari doirasida amnistiya qonunlarini qabul qilish bo‘yicha vakolatlari va ularning chegaralariga aniqlik kiritgan.

Yevropa Ittifoqi Adliya sudi (CJEU) o‘z qarorida YeI qonunchiligi Ispaniyaning amnistiya to‘g‘risidagi qonuniga to‘sqinlik qilmasligini, chunki uni qabul qilish va qo‘llash a’zo davlatlar vakolatiga kirishini ta’kidlagan. Nashrning qayd etishicha, bu qaror Ispaniya hukumati va uning kataloniyalik ittifoqchilari uchun muhim yutuq bo‘lgan.

“Sud institutsional va siyosiy taranglikni kamaytirish hamda yarashuv jarayonini osonlashtirish maqsadida jinoiy javobgarlikni bekor qilishni nazarda tutuvchi qonunga qarshi emas”, degan qarorni e’lon qilgan CJEU sudyalaridan biri.

Biroq sud amnistiya qonunining bir jihatiga e’tiroz bildirgan. Unga ko‘ra, agar Ispaniya sudlari Yevropa Ittifoqi Adliya sudining qarori kutilayotgan bo‘lsa, amnistiya to‘g‘risidagi qonun ularni ikki oy ichida moliyaviy javobgarlik yoki milliy sudlar boshlagan dastlabki ish yurituvlarini bekor qilishga majbur qila olmaydi.

Nima bo‘lgandi?

2017 yilda Ispaniyaning Kataloniya avtonom hududi mustaqillik bo‘yicha referendum o‘tkazgandi. Ispaniya Konstitutsiyaviy sudi bu referendumni noqonuniy deb topdi, chunki Ispaniya Konstitutsiyasiga ko‘ra, mamlakat hududidan ajralib chiqishga ruxsat berilmaydi.

Shunga qaramay, Kataloniya hukumati referendum o‘tkazgan va keyin mustaqillik e’lon qilishga uringan. Shundan so‘ng, Madrid markaziy hukumati Kataloniya rahbarlariga qarshi jinoyat ishlari ochdi. Ayrimlari qamaldi, boshqalari, jumladan, hududning sobiq rahbari Karles Puchdemon xorijga chiqib ketdi.

Amnistiya qonuni nima?

2023 yilda Bosh vazir Pedro Sanches hukumat tuzish uchun parlamentda kataloniyalik separatist partiyalarning ovoziga muhtoj bo‘ldi. Shuning uchun ular bilan kelishuv qilib, 2024 yilda amnistiya qonuni qabul qilindi. Bu qonun 2012–2023 yillarda Kataloniya mustaqilligi harakati bilan bog‘liq ayrim jinoyatlar uchun javobgarlikni bekor qilishni nazarda tutadi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Ispaniya Bosh vaziri Pedro Sanchesning ukasi David Sanches davlat lavozimiga tayinlanishi bilan bog‘liq nepotizm ishida ma’muriy vakolatlarni suiiste’mol qilishda aybdor deb topilgan edi.