Qozog‘istonda sak jangchisining 2500 yillik qabri topildi

Qozog‘istonning Qarag‘anda viloyati arxeologlar sak jangchisining dafn etilgan joyini topdi. Bu haqda “Tengrinews” xabar berdi.

Oqto‘g‘ay tumanidagi Karabiye qabristonida olib borilgan qazishmalar chog‘ida ular 2500 yildan ortiq vaqtga tegishli bo‘lgan ilk saklar davriga oid buzilmagan qabrni topdi. Topilmalar orasida nodir qo‘sh pichoqli akinak va tilla sirg‘a bor edi.

Plitalar ostida arxeologlar boshi shimoli-g‘arbga qaragan holda, orqa tomonida yotgan odamning qoldiqlarini topdi. Qarag‘anda o‘lka tarix muzeyi Umumiy tarix, arxeologiya va etnografiya bo‘limi boshlig‘i, ekspeditsiya rahbari Dauren Yusupovning aytishicha, qabr umuman buzilmagan.

“Ekspeditsiya bir oy davom etdi. Bu viloyat tarix muzeyining arxeologik guruhi edi. Biz saklar davriga oid tipik qoldiqlarni topamiz deb kutgandik, biroq qabristonning asl ko‘rinishida saqlanib qolgani juda kam uchraydi. Bu ikki ming yil avval o‘tkazilgan dafn marosimini ko‘rish imkonini beradi”, dedi u.

Asosiy topilma – qo‘sh pichoqli metall akinak, uning tutqichi arxar shoxlari va yirtqich qushlar tasvirlari bilan bezatilgan. Jangchining oyoqlari ostida Qarqarali hududidagi mashhur “Oltin odam” qabridan topilgan o‘qlarga o‘xshash beshta metall o‘q uchlari yotardi. Bosh suyagi atrofida arxeologlar eng nozik folga bilan qoplangan temir asosli oltin sirg‘ani topdi.

“Markaziy Qozog‘istonda bunday akinakni birinchi marta uchratishimiz. U bir bo‘lakdan yasalgan, o‘ziga xos mustahkamlovchi qovurg‘a va murakkab bezakli. Bu sak hunarmandlarining yuksak badiiy saviyasidan dalolat beradi”, deydi Yusupov.

Mutaxassislarning fikricha, dafn miloddan avvalgi VII-VI asrlarga to‘g‘ri keladi. Barcha artefaktlar keyingi o‘rganish uchun yuborilgan – metallografik, radiokarbon va antropologik tahlillar topilmalarning yoshi va kelib chiqishini aniqlashga yordam beradi.

Arxeologlarning qayd etishicha, so‘nggi yillarda mintaqada saklar davriga oid qurol-yarog‘ va zargarlik buyumlari oldin ham topilgan. 2023 yilda Qarqarali tumanida kapalak shaklidagi xoch qo‘riqchisi bo‘lgan bronza akinak, 2024 yilda Taldinskiy tarixiy-arxeologik bog‘ida temir qilich topilgan.

“Bunday topilmalarning har biri shunchaki osoriatiqa emas. Bu bizning dashtlarimiz eramizdan ancha oldin hunarmandchilik, san’at va harbiy madaniyat markazi bo‘lganidan dalolatdir”, deydi ekspeditsiya rahbari.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Tojikistonning Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Langardara hududida tojikistonlik arxeologlar Qadimgi Xuttal markazlaridan biri hisoblangan o‘rta asrlarga oid Andicharog shahri xarobalarini topgandi.