Isroil Misr hududida ham HAMAS yetakchilarini o‘ldirishga uringani fosh bo‘ldi

Misr poytaxti Qohirada Isroilning HAMAS yetakchilarini nishonga olishga qaratilgan rejalari fosh etildi va Isroil hujumlariga kuch bilan javob qaytarilishi mumkinligi haqida ogohlantirish berildi. Bu haqda yuqori lavozimli misrlik mansabdorlarga tayanib, “Middle East Eye” xabar berdi.

“Razvedka ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil ancha vaqtdan beri Qohirada HAMAS yetakchilarini yo‘q qilishni rejalashtirib kelgan. So‘nggi ikki yil ichida shaharda o‘tgan otashkesim muzokaralari davomida Misr allaqachon bunday urinishning oldini olgan”, dedi yuqori martabali xavfsizlik manbasi.

9 sentyabr kuni mahalliy vaqt bilan taxminan soat 16:00 atrofida Qatar poytaxti Dohada HAMAS rahbariyatini nishonga olgan 12 ta havo zarbasi amalga oshirildi. Bu hujum butun mintaqada qoralovlarga sabab bo‘ldi.

Misrlik yuqori martabali rasmiylarning  bayonoti Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxuning HAMASni boshqa mamlakatlarda ham nishonga olish bilan tahdid qilgan so‘zlariga javob tariqasida yangradi.

“Misr hududida HAMAS yetakchilariga qasd qilishga har qanday urinish Misr suverenitetini buzish va shuningdek, Isroil tomonidan urush e’lon qilinishi deb baholanadi. Bunday vaziyatda biz javob qaytarishda ikkilanmaymiz”, dedi xavfsizlik manbasi.

HAMAS yetakchilari Misrda yashab kelayotgani rasman e’lon qilinmagan bo‘lsa-da, xavfsizlik manbasining bergan eksklyuziv bayonotida ayrim guruh a’zolari hatto hozirgi G‘azo urushi boshlanishidan oldin ham mamlakatda yashaganini bildirdi. Ular haqidagi ma’lumotlar xavfsizlik sabablari bilan ochiqlanmagan.

Manbaning aytishicha, misrlik rasmiylar isroillik hamkorlarini muzokaralarga qaytishga va G‘azoda otashkesimga erishish ustida ishlashga chaqirgan, chunki bu mintaqada oxiri yo‘q urushlar va keskinlikka tortish xavfi ortib bormoqda.

“So‘nggi oylarda Misr-Isroil munosabatlari Tel-Avivning G‘azoda ehtimoliy otashkesimga nisbatan ikkilanishi sabab taranglashgan”, dedi manba.

Misr rasmiylari G‘azo kelajagiga oid mas’uliyatni, jumladan, falastinliklarni Sinayga ko‘chirish ehtimoli bilan bog‘liq xavflarni Qohira zimmasiga yuklash urinishlaridan ham xavotirda.

19 avgust kuni nashr xabar qilganidek, Misr falastinliklarning Sinayga o‘tib ketishi ehtimoliga yo‘l qo‘ymaslik uchun G‘azo bilan chegarasi bo‘ylab taxminan 40 ming askar joylashtirgan.

Nashr, shuningdek, Qohira G‘azoda cho‘kib borayotgan otashkesim muzokaralaridan chetga surilganini, Isroilning katta yerdagi hujumi falastinliklarni Sinayga kirib borishga majbur qilishi va mintaqada tartibsizlik yuzaga kelishi mumkinligidan xavotirlanishini xabar qilgan.

Bir yuqori lavozimli razvedka manbasi o‘tgan hafta Dohadagi hujumdan oldin, Isroil va Misr o‘rtasidagi aloqalar butunlay uzilganini va G‘azoda otashkesim bo‘yicha muzokaralarda hech qanday ilgarilash yo‘qligini aytgan.

“Misr HAMASni himoya qilmayapti”

Shu orada bir harbiy mansabdor Isroilning Dohadagi zarbalarida Misr havo hududi ishtirok etmaganini aytdi. 

“Dohadagi hujumda ishtirok etgan birorta ham isroillik samolyot Misr havo hududidan o‘tmagan. Misr Dohadagi hujumdan avvaldan xabardor bo‘lmagan va bu operatsiya bo‘yicha Misr, Isroil yoki AQSH o‘rtasida mutlaqo hech qanday muvofiqlashuv bo‘lmagan. Sinay yarimorolida, Isroil bilan chegarada, hozirda Xitoy havo mudofaa tizimi joylashgan. U ruxsatsiz yoki sezdirmasdan birorta samolyotning o‘tishiga yo‘l qo‘ymaydi”, dedi u.

Dohadagi zarbalardan keyin qilgan videochiqishida Netanyaxu HAMASni har yerda nishonga olish bilan tahdid qilgandi.

“Men Qatarga va terroristlarni panoh bergan barcha davlatlarga aytaman: ularni chiqaring yoki adolat oldiga olib keling. Agar bunday qilmasangiz, biz qilamiz”, dedi u.

U HAMASning 2023 yil 7 oktyabrdagi hujumini AQSHdagi 2001 yil 11 sentyabr terrorchilik harakatlariga qiyoslab, Isroilning HAMASga qarshi kampaniyasini “terrorizmga qarshi global kurash” sifatida ko‘rsatdi.

“Biz aynan AQSH kabi ish tutdik: u Afg‘onistonda “al-Qoida” terroristlarini nishonga olganida va Pokistonda Usoma bin Ladenni o‘ldirganida qanday harakat qilgan bo‘lsa, biz ham shunday qildik”, dedi Netanyaxu.

Bir mashhur xavfsizlik tahlilchisi xavfsizlik nuqtai nazaridan anonim suhbatda manbalarning ogohlantirishlari HAMAS haqida emas, balki Qohiraning mintaqadagi o‘rniga oid ekanini aytdi.

“Misr HAMASni himoya qilmayapti – mamlakat bu guruhga shubha bilan qaraydi va uni taqiqlangan “Ixvon-ul-muslimin” bilan bog‘laydi. Biroq Misr o‘zini mintaqadagi eng strategik arab davlati deb biladi. Har qanday Isroil zarbasi uning hududida yuz bersa, bu haqorat sifatida qabul qilinadi. Bu Misrning obro‘siga putur yetkazadi va Qohiraning mintaqaviy nufuziga tahdid soladi, garchand oxirgi oylarda tinchlik muzokaralarida Qatar ko‘proq ta’sir ko‘rsatgan bo‘lsa ham”, dedi tahlilchi.

Tarixan Qohira Isroil va falastinlik guruhlar, ayniqsa, HAMAS o‘rtasida vositachi sifatida markaziy rol o‘ynagan. Biroq so‘nggi oylarda Misr G‘azoda otashkesim muzokaralaridan tobora chetlatilmoqda. Qohira Isroilning yer ustidagi katta hujumi Misrni mojaroga tortib kiritishi mumkinligidan xavotirda.

“Agar Isroilga Qohirada erkin suiqasdlar o‘tkazishga yo‘l qo‘yilsa, Misrning G‘azoda ishonchli vositachi sifatidagi mavqei yo‘qoladi. Mamlakat rejimlari bu rolga katta sarmoya kiritgan. Poytaxtdagi har qanday hujum bu imijni yo‘q qiladi va mintaqada Misr o‘z uyida ham xavfsizlikni ta’minlay olmayotganini ko‘rsatadi”,  dedi tahlilchi.

Misr Isroil bilan munosabatlarni normallashtirgan birinchi arab davlati bo‘lgan. 1979 yilda AQSH vositachiligida tinchlik shartnomasi imzolangan. Biroq xalqning katta qismi bunga qarshi chiqqan, Isroilni dushman va Falastindagi bosqinchi sifatida ko‘rgan.