Federal zaxira tizimi uch yil ichida ilk bor asosiy stavkani oshirdi

AQSH Federal zaxira tizimi (FZT) 2023 yildan beri ilk bor bazaviy stavkani 0,25 foiz bandga oshirib, 3,75–4 foiz darajasiga yetkazdi. Qaror saqlanib qolayotgan yuqori inflyatsiya fonida bir ovozdan qabul qilingan. FZT rahbarlarining aksariyati 2026 yil oxirigacha stavka yana kamida bir marta oshirilishi kutilmoqda. Bu haqda “Reuters” xabar berdi.

Qayd etilishicha, AQSH Prezidenti Donald Tramp bir necha bor stavkani pasaytirishni talab qilgan.Joriy yilning  4 sentyabr kuni u o‘zining Truth Social ijtimoiy tarmog‘ida AQSH “dunyodagi eng past foiz stavkalarini” to‘lashi kerakligini yozgan va kuchli iqtisodiy o‘sish davrida regulyator narxlar oshishi xavfi sababli pul-kredit siyosatini qat’iylashtirayotgan yondashuvini tanqid qilgan. FZT yig‘ilishidan bir necha kun oldin Tramp yana bir bor AQSHda dunyodagi eng past stavka bo‘lishi kerakligini ta’kidlagan.

FZT qaroridan so‘ng darhol Tramp stavkani 1 foiz yoki undan ham pastroq darajaga tushirishni talab qilgan. Truth Social tarmog‘ida u shunday yozgan:

“Amerika Qo‘shma Shtatlari uchun foiz stavkalarini pasaytiring va buni tezlik bilan amalga oshiring!”

Keyinroq Prezident jurnalistlarga o‘zi tomonidan tayinlangan FZT rahbari Kevin Uorshga hanuz ishonishini bildirgan, ammo regulyatorning Boshqaruvchilar kengashini “juda siyosiylashgan” deb atagan va uni noto‘g‘ri qarorlar qabul qilishda ayblagan. 

FZTning o‘zi bu oshirishni inflyatsiyaning yuqoriligicha qolayotgani va siyosatni qat’iylashtirish uni nishondagi 2 foiz darajasiga tezroq qaytarishga yordam berishi kerakligi bilan izohlagan. Uorshning aytishicha, iqtisodiyot va mehnat bozori mustahkamlangan, ichki talab barqaror, investitsiyalar esa yuqori darajada qolmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, yozgi inflyatsiya ko‘rsatkichlari uning asosiy dinamikasi yaxshilanganini aytishga imkon bermaydi.

“Reuters”ning qayd etishicha, AQSHdagi narxlar bosimini Tramp ma’muriyatining import bojlari, AQSH va Isroil o‘rtasida Eronga qarshi boshlangan urushdan so‘ng energetika resurslari narxining oshishi hamda sun’iy intellekt sohasidagi investitsiya bumi yanada kuchaytirmoqda. Shu bilan birga, FZTning yangi bayonotida yuqori inflyatsiya “taklif shoklari” bilan bog‘liqligi haqidagi ilgarigi ko‘rsatma yo‘qolgan: regulyator narxlar o‘sishi kengroq xususiyat kasb etganidan xavotirda.

FZTning yangi prognozi shuni ko‘rsatadiki, yig‘ilishning 18 ishtirokchisidan 16 tasi yil oxirigacha stavkaning yana kamida 0,25 foiz bandga oshirilishini kutmoqda. Regulyator, shuningdek, 2026 yil uchun inflyatsiya prognozini 3,6 foidan 3,7 foigacha oshirgan. Inflyatsiyaning nishondagi 2 foiz darajasiga qaytishi endi ilgari prognoz qilinganidek bir yil erta emas, balki faqat 2029 yilda kutilmoqda.

FZT qaroridan so‘ng bozorlar yuqoriroq stavkalar istiqboliga munosabat bildirgan: dollar mustahkamlangan, AQSH davlat obligatsiyalarining daromadliligi oshgan, S&P 500 indeksi esa savdolarni 0,45 foizga pasayish bilan yakunlagan. Stavkaning oshishi iste’molchilar va kompaniyalar uchun qarz olishni qimmatlashtiradi, bu esa eng tez kredit kartalari va o‘zgaruvchan stavkali boshqa kreditlarda aks etadi. Shu bilan birga, yuqori stavkalar odatda jamg‘arma mahsulotlari va qisqa muddatli obligatsiyalar daromadliligini oshiradi.