Eronning Iroqdagi proksi kuchlari nega urushga shoshilmayapti?

Eron o‘nlab yillar davomida Iroqdagi shi’a qurolli guruhlarini moliyalashtirib, tayyorlab kelgan. Bu kuchlar Tehronning mintaqadagi ta’sir doirasi – “Qarshilik o‘qi”ning muhim qismi hisoblanar edi. Ammo AQSH va Isroilning Eronga qarshi harbiy amaliyoti boshlanganiga bir hafta bo‘lganiga qaramay, ushbu guruhlar urushga faol qo‘shilishga shoshilmayapti.

Manbalarning aytishicha, ba’zi guruhlar dron orqali alohida hujumlar haqida da’vo qilgan bo‘lsa-da, asosiy zarbalar bevosita Eron tomonidan amalga oshirilmoqda. Iroqning shimolidagi Erbil shahri atrofida bir nechta portlashlar qayd etilgan, ammo ular katta zarar yetkazmagan.

Ayrim militsiya qo‘mondonlarining fikricha, agar Tehrondan to‘g‘ridan to‘g‘ri buyruq kelsa ham, u faqat bir nechta ishonchli guruhlarga berilishi mumkin. Chunki ko‘plab qurolli tuzilmalar bugun o‘z manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘yayotgani aytilmoqda.

Tahlilchilar bu vaziyatni bir necha omil bilan izohlamoqda. Birinchidan, so‘nggi yillarda Eronga yaqin mintaqaviy guruhlarga qarshi olib borilgan hujumlar ularning imkoniyatlarini ancha susaytirgan. Ikkinchidan, Suriyadagi siyosiy o‘zgarishlar Tehron uchun muhim ta’minot yo‘lini uzib qo‘ygan.

Shu bilan birga, Iroqdagi ko‘plab shi’a guruhlari rahbarlari siyosat va biznesga kirib ketgan. Ular parlamentda o‘rin egallab, yirik iqtisodiy loyihalarga egalik qila boshlagan. Shu sababli G‘arb bilan ochiq to‘qnashuv ular uchun katta xavf tug‘dirishi mumkin.

Ayrim ekspertlar fikricha, bu guruhlar avvalgidek Eronning to‘liq nazoratida emas. Ular xalqaro sanksiyalardan qochish, xorijda ta’lim va tibbiy xizmatdan foydalanish imkoniyatini saqlab qolishni ham hisobga olishmoqda.

Shu bilan birga, vaziyat o‘zgarishi ehtimoli ham istisno qilinmaydi. Agar urush cho‘zilib ketsa yoki shi’a muqaddas joylariga tahdid paydo bo‘lsa, Iroqdagi ba’zi guruhlar faol harakatga o‘tishi mumkin. Hozircha esa ko‘plab Eronga yaqin tuzilmalar siyosiy va iqtisodiy manfaatlarni hisobga olgan holda ehtiyotkor pozitsiyani saqlab turibdi.