Хитой Европа билан савдо учун Арктика орқали янги йўл очмоқда

Хитой Европа билан товар ташишда стратегик аҳамиятга эга бўлган янги йўналишни ишга туширмоқда. Мамлакатнинг Sea Legend контейнер ташувчи компанияси Арктика орқали Хитойдан Европага мунтазам юк ташишни йўлга қўймоқчи. Бу ҳақда “The News” хабар берди.

Қайд этилишича, янги йўналиш Хитойнинг Нинбо портини Буюк Британиядаги Феликстоу порти билан боғлайди. Кемалар Россиянинг Арктика соҳили бўйлаб ўтадиган Шимолий денгиз йўлидан фойдаланади.

“Муз Ипак йўли” деб аталган мазкур йўналишнинг асосий устунлиги Осиё ва Европа ўртасидаги денгиз сафарини сезиларли даражада қисқартириш. Одатда Нинбо – Феликстоу йўналиши қарийб 40 кун давом этса, Арктика орқали бу муддатни икки бараварга қисқартириш мумкин.

Шунингдек, Арктикада музларнинг эриши кемалар ҳаракати учун янги имкониятлар яратмоқда. 2024 йилдан 2025 йилгача қишки мавсумда Арктика денгиз музлари майдони 5,8 фоизга қисқарган.

Мутахассислар фикрича, Яқин Шарқдаги кескинлик, хусусан, Ҳормуз ва Боб-ул-Мандаб бўғозларидаги хавфлар денгиз ташувчилари учун муқобил йўналишларга бўлган қизиқишни оширмоқда.

Allianz суғурта компаниясининг денгиз хавфлари бўйича глобал раҳбари Рахул Ханнанинг таъкидлашича, сўнгги вақтларда Арктика ва Шимолий денгиз йўли орқали ҳаракатланаётган кемалар сони кўпайган. Унинг фикрича, ташувчилар бу йўналишни нафақат вақт ва харажатни тежаш, балки геосиёсий хавфлар ва можароли ҳудудларни четлаб ўтиш имконияти сифатида ҳам кўрмоқда.

Шимолий денгиз йўли 28 та қисмга бўлинган бўлиб, уларнинг ҳар бири учун алоҳида ҳаракат талаблари мавжуд. Йўналиш бўйлаб сузиш учун рухсатномалар Россия давлат атом энергияси корпорацияси “Росатом” назоратидаги Шимолий денгиз йўли маъмурияти томонидан берилади.

Шу билан бирга, Арктика йўналишидан фойдаланиш экологик ва геосиёсий хавфлар билан ҳам боғлиқ. 2018 йилда Maersk компанияси ушбу йўналишни синов тариқасида ишлатган. Бироқ кейинчалик Россия билан муносабатларнинг ёмонлашуви ва Арктика экотизимига зарар етказиш хавфи туфайли кўплаб Европа ташувчилари бу йўналишдан воз кечган.

Айни пайтда Арктика АҚШ, Россия ва Хитой ўртасидаги геосиёсий рақобатнинг муҳим нуқталаридан бирига айланмоқда. Россия Арктика ҳудудларини иқтисодиёт учун стратегик аҳамиятга эга деб ҳисобласа, Хитой ўзини “Арктикага яқин давлат” деб атаб, “Қутб Ипак йўли” ғоясини илгари сурмоқда.

АҚШ эса Арктикада Россия ва Хитойнинг устунлигига қарши чиқиб, денгиз йўлларида эркин ҳаракатланиш тамойилини ҳимоя қилмоқда.