Форс кўрфазидан 2,5 минг денгизчи эвакуация қилинди

БМТнинг Халқаро денгиз ташкилоти (ХДТ) Форс кўрфазидан 2,5 мингга яқин денгизчини эвакуация қилишга эришди. Шундан сўнг тижорат кемасига уюштирилган ҳужум сабабли операция вақтинча тўхтатилди. Бу ҳақда БМТ Янгиликлар хизмати хабар берди.

Маълумотларга кўра, операциянинг дастлабки уч ярим кунида тахминан 115 та кема кўрфазни тарк этган. Бир томондан Исроил ва АҚШ, иккинчи томондан Эрон ўртасида бошланган можародан кейин минтақада қолиб кетган 600 та кемада жами 11 мингга яқин денгизчи қолмоқда.

Уммон соҳиллари яқинидаги бўғоздан ўтаётганда “Ever Lovely” контейнер ташувчи кемасига зарба берилганидан кейин операцияни тўхтатишга тўғри келган. ХДТ раҳбари Арсенио Домингеснинг маълум қилишича, ушбу кема эвакуацияда иштирок этмаган ва белгиланган ўтиш қоидаларига амал қилмаган. У “Ever Lovely” кемаси келишилган эвакуация тартиби талаб қилганидек Уммон расмийларидан рухсат сўрамаганини алоҳида билдирган.

Эрон кемалар Теҳрон томонидан тасдиқланган йўналишлардан фойдаланиши кераклигини даъво қилмоқда. Кўплаб тижорат кемалари Уммон, АҚШ ва ХДТ мувофиқлаштируви остида Уммон соҳиллари бўйлаб “жанубий” йўлак орқали ҳаракатланаётган эди. Эндиликда Эрон ҳаракатни тартибга солиш ҳуқуқи ўзида эканлигини яна бир бор баён қилмоқда.

Аниқлик киритилишича, ҳозирда кемалар 1968 йилдан бери амал қилиб келаётган халқаро ҳаракатни тақсимлаш схемасидан фойдалана олмайди, чунки марказий қатнов йўллари миналаштирилган. Шу сабабли иккита вақтинчалик йўналишдан фойдаланилмоқда: Эрон томонидан мувофиқлаштирилувчи шимолий йўлак ҳамда Уммон ва АҚШ томонидан қўллаб-қувватланувчи жанубий йўлак.

ХДТ маълумотларига кўра, Яқин Шарқдаги ҳозирги можаронинг “қизғин” палласида 14 нафар денгизчи ҳалок бўлган, 40 дан ортиқ кема ҳужумга учраган, кўплаб экипажлар эса Форс кўрфазидан чиқиб кета олмай, у ерда қарийб уч ой қолиб кетган.

Маълумот учун, Ҳормуз бўғози – сайёрадаги энг муҳим денгиз йўлакларидан бири бўлиб, тинчлик даврида дунёдаги жами нефть транзитининг қарийб 20 фоизи айнан шу ердан ўтган. У ерда кемалар қатновини қайта тиклаш АҚШ ва Эрон ўртасидаги дастлабки келишувнинг асосий банди ҳисобланади. Ушбу келишув ҳарбий ҳаракатларга расман чек қўйган бўлса-да, бўғозда навигацияни ким назорат қилиши ҳақидаги масалани узил-кесил ҳал этмаган.