Эрон санкцияларни четлаб ўтиш учун 5 мингдан ортиқ компаниядан фойдаланган – “Reuters”

Эрон Ғарб санкциялари ва АҚШнинг денгиз блокадасини айланиб ўтиш мақсадида 5 мингдан ортиқ воситачи ташкилотдан иборат тармоқни тузган. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди. 

Қайд этилишича, Теҳрон мазкур тармоқ орқали ракета ва дронлар учун зарур эҳтиёт қисмлар, портловчи моддалар ҳамда ҳарбий техникаларни харид қилган.

Воситачи ташкилотлар Эрон Мудофаа вазирлигига қарашли бўлиб, уларнинг барчаси Теҳрондаги битта манзилда рўйхатдан ўтказилган. Ташкилотлар номлари MOD ҳарфлари ва 5–6 хонали рақамлардан иборат. Суриштирувда аниқланишича, уларнинг бирортаси ҳам Ғарб санкциялари рўйхатига киритилмаган.

Эрон харидларни мазкур тармоқ орқали халқаро банк тизимини четлаб ўтган ҳолда молиялаштирган. Битимларнинг 97 фоизида чегаралараро пул ўтказмаларидан фойдаланилмаган.

Воситачи компаниялар тўловларни Эрон нефти савдосидан тушган ва хорижий ҳисобларда сақланаётган маблағлар ҳисобига амалга оширган. Бу орқали банк назорати органлари эътиборини жалб қилмасликка эришилган. 2024 йил охирига келиб, бундай компанияларнинг валюта ҳисобларида тахминан 1,2 миллиард доллар бўлган.

Россия, Хитой ва Европадан етказилган ҳарбий ускуналар

Воситачи компаниялар тармоғидаги энг йирик ташкилотлардан бири MOD 346428 ҳисобланади. У 2025 йил январидан 2026 йил июнигача 2,3 миллиард долларлик ҳарбий ва икки мақсадда фойдаланиш мумкин бўлган товарларни импорт қилган.

Харид қилинган маҳсулотлар орасида ракета ёнилғиси компонентлари, детонаторлар, самолёт двигателлари эҳтиёт қисмлари, титан ва электроника бўлган. Улар Хитой, Россия ҳамда Германиядан Каспий денгизи, Марказий Осиё йўналишлари ва юк самолётлари орқали Эронга етказилган.

Импорт қилинган маҳсулотлар қаторида мобил ракета отиш қурилмалари сифатида ишлатилиши мумкин бўлган юк машиналари ҳам бор. Бир ярим йил давомида Эрон Италиянинг 435 та Iveco юк машинаси, шунингдек, минглаб Toyota Hilux ва Land Cruiser автомобилларини олиб кирган. Iveco вакиллари ушбу машиналар дастлаб Марказий Осиё мамлакатлари учун мўлжалланганини билдирган.

Суриштирувда 2025 йил апрель ойида Эроннинг Бандар Аббос портида содир бўлган ва 70 дан ортиқ кишининг ҳаётига зомин бўлган портлаш ҳам мазкур импорт билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги айтилган. Ҳодисадан бир неча ой олдин MOD 346428 портга Хитойдан 886 тонна кимёвий модда, жумладан, ракета ёнилғиси таркибий қисмларини етказиб берган.

Шунингдек, импорт қилинган техникаларни қабул қилганлар орасида Россияга дронлар етказиб бергани учун АҚШ санкцияларига киритилган Sahara Thunder компанияси ҳам борлиги аниқланган.

Эслатиб ўтамиз, АҚШнинг Эрон билан урушига кетган харажатлари 2026 йил 16 октябрь ҳолатига кўра, камида 47,1 миллиард долларни ташкил этганлиги ҳақида хабар берилган эди.