Сомон йўли галактикаси кутилганидан мураккаброқ шакллангани аниқланди

Астрономлар Сомон йўли галактикаси диски икки босқичда шаклланганини аниқлади. Бу ҳақда “Naked Science” хабар берди.

Тадқиқот натижаларига кўра, галактиканинг дастлабки ривожланиш даврида юлдузлар бугунгига қараганда анча тартибсиз жойлашган, кейинчалик эса унинг тузилиши аста-секин ўзгарган.

Халқаро тадқиқотчилар гуруҳи Испаниядаги Ла-Лагуна университети вакили Давид Мирабал бошчилигида Европанинг “Gaia” космик телескопи маълумотларини таҳлил қилган. Олимлар Қуёш атрофидаги юлдузларнинг ёши, ранги ва ёрқинлигини ўрганиб, уларнинг миллиардлаб йиллар аввал қандай шароитда шаклланганини аниқлашга уринган.

Маълум бўлишича, Сомон йўлининг энг қадимги юлдузлари галактика дискининг марказий текислигидан анча узоқда жойлашган. Тахминан 10,85 миллиард йил аввал эса юлдузларнинг жойлашувида сезиларли ўзгариш юз берган.

Тадқиқотга кўра, энг қадимги юлдузлар тақсимотининг характерли баландлиги 4 100 ёруғлик йилидан ошган. Тахминан икки миллиард йил кейин шаклланган юлдузларда эса бу кўрсаткич 1 630 ёруғлик йилини ташкил этган. Кейинги даврларда янги юлдузлар галактика текислигига тобора яқинроқ жойларда пайдо бўлган.

Олимлар бу жараённи Сомон йўлининг дастлабки даврида газнинг фаол равишда галактикага кириб келиши, юлдузларнинг жадал шаклланиши ва эҳтимолий тўқнашувлар билан изоҳламоқда. Ўша пайтда газ оқимлари беқарор бўлгани сабабли янги юлдузлар галактиканинг умумий текислигидан узоқ ҳудудларда ҳам пайдо бўлган бўлиши мумкин.

Вақт ўтиши билан газ тинчланиб, галактика текислигига чўка бошлаган. Натижада Сомон йўлининг аввал қалин диски, кейинчалик эса ёш юлдузлар кўпроқ жойлашган юпқа диски шаклланган.

Тадқиқотчиларнинг хулосасига кўра, галактиканинг қалин диски шунчаки юпқа дискнинг қариб қолган қисми эмас. У Сомон йўлининг илк шаклланиш даврида мавжуд бўлган алоҳида шароитларнинг изларини бугунгача сақлаб келган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ cомон йўли галактикаси тахминан 11,8 миллиард йил аввал митти галактика билан қўшилгани ҳақида хабар берилган эди.