Дунёнинг энг кекса президенти 73 кундан сўнг кўриниш берди

Камеруннинг 93 ёшли президенти Пол Бия мамлакатда икки ойдан ортиқ вақт бўлмаганидан сўнг ўз юртига қайтди. Унинг узоқ муддат хорижда қолиши президентнинг саломатлиги ва мамлакатда ҳокимият бўшлиғи юзага келиши эҳтимоли ҳақида хавотирларга сабаб бўлган. Бу ҳақда NBC News хабар берди.

Пол Бия 21 август куни Женевадан Камерун пойтахти Яунде шаҳрига учиб келган. У мамлакатдан 7 июнь куни Европа бўйлаб қисқа хусусий сафарга чиққан эди. Бироқ унинг хорижда қолиши 10 ҳафтадан ортиқ давом этиб, президентлик давридаги энг узоқ муддатли йўқолишига айланган.

Дунёдаги энг кекса амалдаги президент ҳисобланган Пол Бия Камерунни 1982 йилдан бери бошқариб келади. У 2025 йил октябрь ойида бўлиб ўтган ва натижалари баҳсли бўлган сайловда ғалаба қозониб, ноябрь ойида саккизинчи президентлик муддатига киришган.

Президентнинг саломатлиги узоқ йиллардан бери жамоатчилик эътиборида бўлиб келади. Бия кўп вақтни Европа давлатларида, хусусан Франция ва Швейцарияда ўтказади. У хорижда бўлган пайтларда мамлакат бошқарувининг катта қисми партиясидаги юқори лавозимдаги амалдорлар ҳамда оила аъзолари зиммасига тушади.

Камерун Конституцияси президентнинг мамлакатдан бир неча ойга чиқиб кетишини тақиқламайди. Шу билан бирга, мамлакатда вице-президент лавозими мавжуд эмас. Мухолифат эса Бия узоқ вақт йўқлиги сабабли давлат “автопилотда” бошқарилаётганини таъкидлаб келган.

Биянинг яқин ҳамкорлари уни кутиб олиш учун аэропортга келган. Бироқ президентнинг самолётдан тушаётгани кўрсатилмаган ва у ҳеч қандай матбуот анжумани ўтказмаган. Бия фақат автомобиль ичида туриб, уни кутиб олган тарафдорларига қўл силкиган.

Пол Биянинг қарийб ярим асрлик ҳокимияти даврида мамлакат жиддий муаммоларга дуч келди. Шимолда “Боко Ҳарам” гуруҳи фаолияти, ғарбда сепаратистик ҳаракатлар ва иқтисодиётдаги турғунлик аҳолининг, айниқса ёшларнинг президентга нисбатан ишончини пасайтирган.

Биянинг 2025 йилдаги қайта сайланиши ортидан мамлакатда кенг кўламли намойишлар бошланган. Ҳукумат маълумотларига кўра, ушбу намойишларда камида 16 киши ҳалок бўлган. Бу ҳолат Камерундаги асосан ёш аҳоли ва қариб бораётган давлат раҳбари ўртасидаги зиддиятлар кучайганини кўрсатган.
2008 йилда Конституцияга киритилган ўзгартишлар президентлик муддатига қўйилган чекловларни бекор қилган. Натижада Бия ҳозир Камерун фуқароларининг аксарияти туғилганидан бери мамлакатни бошқариб келаётган раҳбарга айланган. Мамлакат аҳолисининг қарийб 30 миллион нафари орасида 70 фоиздан зиёди 35 ёшдан кичик.

Шу йил апрель ойида Камерун парламенти вице-президент лавозимини қайта тиклади. Мухолифат бу қарорни ҳокимиятни янада марказлаштиришга қаратилган ҳаракат деб баҳолади. Чунки вице-президентни тайинлаш ва лавозимидан озод қилиш ваколати Биянинг ўзида қолади, шунингдек, ушбу лавозим эгасига қайси ваколатлар берилишини ҳам президент белгилайди.                           

Зафар Толлибоев