Бизга узвий боғланган энергетика тизими керак – Президент

Ўзбекистон учун алоҳида-алоҳида электр станциялари эмас, узвий боғланган энергетика тизими керак. Бу ҳақда бугун, 16 октябрь куни Президент Шавкат Мирзиёев ёқилғи-энергетика соҳасидаги инвесторлар билан очиқ мулоқотда сўз очди.

Давлат раҳбари энергетикани тараққиётнинг юраги деб атаб, барқарор энергия таъминоти тадбиркорлар сармояси ва одамларнинг эртанги кунга ишончи учун муҳимлигини таъкидлаган. 

Ўн йил аввал соҳадаги муаммоларни ҳал қилиш, эскирган қувватларни янгилаш ва ўсиб бораётган талабни қоплаш вазифалари белгилаб олинган эди. Бунинг учун энергетика бозори хусусий сармояга очилди, давлат-хусусий шериклик механизмлари жорий этилган. Ўтган даврда соҳага 35 миллиард доллар инвестиция киритилган, ҳамкор давлатлар сони 2-3 тадан 10 тадан ортиққа етган. 

Қуёш, шамол ва гидроэлектр станциялари ҳисобига қайта тикланувчи энергиянинг жами генерациядаги улуши 31 фоизга кўтарилган. “Яшил” қувватлар 11,1 гигаваттни ташкил этмоқда. Аҳоли жон бошига электр энергияси ишлаб чиқариш 28 фоизга ошиб, 2 минг 300 киловатт-соатга етган. 

Бугун умумий қиймати 4 миллиард 700 миллион долларлик 6 та йирик лойиҳа бўйича битимлар имзоланган. Улар доирасида 3 минг мегаватт генерация ва 400 мегаватт энергия сақлаш қуввати яратилади.

Давлат раҳбари ўтган йилларда энергетика лойиҳаларини тайёрлаш ва инвесторлар билан ишлаш бўйича катта тажриба тўпланганини қайд этган. Энди ҳамкорликнинг янги босқичига ўтилади: ҳар бир инвестиция янги қувват яратиш билан бирга таъминот ишончлилигини ошириши ва йўқотишларни камайтириши керак. 

2030 йилгача 22 минг мегаватт янги қувват яратиш мақсад қилинган. Натижада электр энергияси ишлаб чиқаришнинг йиллик ҳажми 129 миллиард киловатт-соатдан ошади, қайта тикланувчи энергия улуши 54 фоизга етади. 

Яқинда имзоланган фармон билан ёқилғи-энергетика соҳасида давлат ва бизнеснинг вазифалари аниқ ажратилган. Янги босқичда лойиҳалар очиқ рақобат, шаффоф қоидалар ва келишилган шартларнинг изчил бажарилиши асосида амалга оширилади.

Илк босқичда “яшил” қувватларни тез яратиш учун лойиҳалар кўпинча инвесторлар таклиф қилган ҳудудларда жойлаштирилган. Бу кўплаб сармоя жалб этиш имконини берган. Бироқ айрим жойларда қувватлар тўпланиб, электрни бошқа ҳудудларга етказиш харажатлари ошган. 

“Бизга алоҳида-алоҳида электр станциялари эмас, узвий боғланган энергетика тизими керак, дейди Президент. 

Энди қайси ҳудудда қандай қувват зарурлиги олдиндан режалаштирилиб, тайёр лойиҳалар очиқ танловга чиқарилади. 

Танловга қўйиладиган ҳар бир лойиҳа бўйича ер майдони, тармоққа уланиш нуқтаси ва муддати, электрни харид қилиш ҳамда тўлов шартлари аввалдан эълон қилинади. Барча инвесторлар учун талаблар тенг бўлади, тўлов интизоми ва хатарларни камайтириш механизмлари мустаҳкамланади. 

Яқинда умумий қуввати 2 минг 200 мегаватт бўлган 6 та қуёш ва шамол станциясининг лойиҳаси очиқ танловга чиқарилади. Давлат раҳбари инвесторларни уларда иштирок этишга таклиф қилган.