Rossiya Hindistondan benzin olishni boshladi – “Reuters”

Rossiya energetika infratuzilmasiga dronlar uyushtirgan zarbalar oqibatida ichki bozorda yuzaga kelgan yonilg‘i taqchilligini yumshatish maqsadida Hindistondan dengiz orqali benzin import qilishni boshladi. Bu haqda sohadagi ikkita manbaga tayanib, “Reuters” xabar berdi. 

Manbalardan birining so‘zlariga ko‘ra, Hindistondan Rossiyaga kamida 60 ming tonna avtomobil benzini yuborilgan. Boshqa bir manba esa har birida 30-40 ming tonnadan yuk bo‘lgan ikkita tanker yo‘lga chiqqanini ma’lum qilgan.

Uchinchi manbaning aniqlik kiritishicha, Moskva turli mamlakatlardan, jumladan, Rossiya bozoriga yonilg‘i yetkazib berishni boshlab yuborgan qo‘shni Belarusdan ham har oyda 400 ming tonna benzin import qilishni rejalashtirmoqda. Iyun oyining birinchi yarmida Belarus benzinining Rossiyaga yetkazib berilish hajmi uch barobarga oshib, 70 ming tonnaga yetgan. 

“Reuters” manbalarining baholashicha, yozgi mavsumda – talab yuqori bo‘lgan davrda Rossiyada benzin iste’moli kuniga taxminan 110 ming tonnani tashkil etadi. Biroq Ukraina dronlari Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga (NQIZ), jumladan, eng yirik 10 ta zavoddan 9 tasiga 40 dan ortiq zarba berganidan keyin o‘rtacha kunlik ishlab chiqarish hajmi kuniga 85 ming tonnagacha tushib ketgan.

Bu deyarli Rossiyaning barcha hududlarida yonilg‘i taqchilligini yuzaga keltirgan. 40 dan ortiq suyuqlik boshqaruvi organi benzin sotuviga rasmiy cheklovlar joriy etgan – bu cheklovlar bir qo‘lga beriladigan litr miqdorini normallashtirishdan tortib, kanistralarga yonilg‘i quyishni taqiqlashgacha bo‘lgan choralarni o‘z ichiga oladi.

Urush boshlanganidan keyin Hindiston Rossiya neftining dengiz orqali tashiladigan partiyalarini sotib oluvchi eng yirik davlatga aylangan. O‘tgan yili u kuniga 1,5-2 mln barrel neft xarid qilgan bo‘lsa, 2026 yilning iyunida import hajmini rekord darajaga – kuniga 2,66 mln barrelga yetkazgan.

Hindiston Rossiyadan sotib olingan neftning bir qismini qayta ishlab, neft mahsulotlari – dizel, gazoyl va benzin shaklida eksportga yo‘naltiradi. “Wood Mackenzie” baholashicha, o‘tgan yili Hindiston benzinining xorijga sotilishi kuniga rekord darajadagi 400 ming barrelni tashkil etgan. Uning asosiy xaridorlari Osiyo mamlakatlari bo‘lgan.

Hindiston benzinining 20 foizi spirtdan iborat. Bu Rossiya normativlaridan ikki barobar yuqori (Rossiya me’yorlari 10 foiz etanolga ruxsat beradi va bu ko‘rsatkich o‘tgan yili NQIZlarga qilingan hujumlar seriyasidan keyin oshirilgan edi). Joriy yilda hukumat neft kompaniyalariga benzin standartlarini “Yevro-3” darajasigacha tushirishga ruxsat bergan, shuningdek, tarkibida oltingugurt miqdori 50 barobar, benzol esa 5 barobar ko‘payishini nazarda tutuvchi “Yevro-2” standartiga qaytish imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda. Xuddi shu standartlar import qilinadigan benzinga ham tatbiq etiladi.

Hindiston yonilg‘isi Rossiya NQIZlarida ishlab chiqarilgan benzin va dizeldan sezilarli darajada qimmatroq bo‘ladi, deb ogohlantiradi iqtisodchi Kirill Rodionov. Uning narxi tarkibida nafaqat logistika xarajatlari, balki Hindiston zavodlarining neftni jahon narxlariga yaqin qiymatda sotib olish xarajatlari ham “o‘tiradi”.

Rodinovning so‘zlariga ko‘ra, yonilg‘i inqirozining to‘liq yechimi faqat NQIZlar xavfsizligi kafolatlangan va Rossiya neftni qayta ishlash sohasidan sanksiyalar olib tashlangan taqdirdagina mumkin. 

“2010 va 2020 yillar boshida NQIZlarni modernizatsiya qilish asosan Yevropa va AQSH uskunalari yordamida amalga oshirilgan edi”, deya eslatadi ekspert.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Rossiyada benzin va aviatsiya kerosini eksportiga vaqtinchalik to‘liq taqiq joriy etilgani haqida xabar berilgan edi.