Россия Ҳиндистондан бензин олишни бошлади – “Reuters”

Россия энергетика инфратузилмасига дронлар уюштирган зарбалар оқибатида ички бозорда юзага келган ёнилғи тақчиллигини юмшатиш мақсадида Ҳиндистондан денгиз орқали бензин импорт қилишни бошлади. Бу ҳақда соҳадаги иккита манбага таяниб, “Reuters” хабар берди. 

Манбалардан бирининг сўзларига кўра, Ҳиндистондан Россияга камида 60 минг тонна автомобиль бензини юборилган. Бошқа бир манба эса ҳар бирида 30-40 минг тоннадан юк бўлган иккита танкер йўлга чиққанини маълум қилган.

Учинчи манбанинг аниқлик киритишича, Москва турли мамлакатлардан, жумладан, Россия бозорига ёнилғи етказиб беришни бошлаб юборган қўшни Беларусдан ҳам ҳар ойда 400 минг тонна бензин импорт қилишни режалаштирмоқда. Июнь ойининг биринчи ярмида Беларусь бензинининг Россияга етказиб берилиш ҳажми уч баробарга ошиб, 70 минг тоннага етган. 

“Reuters” манбаларининг баҳолашича, ёзги мавсумда – талаб юқори бўлган даврда Россияда бензин истеъмоли кунига тахминан 110 минг тоннани ташкил этади. Бироқ Украина дронлари Россия нефтьни қайта ишлаш заводларига (НҚИЗ), жумладан, энг йирик 10 та заводдан 9 тасига 40 дан ортиқ зарба берганидан кейин ўртача кунлик ишлаб чиқариш ҳажми кунига 85 минг тоннагача тушиб кетган.

Бу деярли Россиянинг барча ҳудудларида ёнилғи тақчиллигини юзага келтирган. 40 дан ортиқ суюқлик бошқаруви органи бензин сотувига расмий чекловлар жорий этган – бу чекловлар бир қўлга бериладиган литр миқдорини нормаллаштиришдан тортиб, канистраларга ёнилғи қуйишни тақиқлашгача бўлган чораларни ўз ичига олади.

Уруш бошланганидан кейин Ҳиндистон Россия нефтининг денгиз орқали ташиладиган партияларини сотиб олувчи энг йирик давлатга айланган. Ўтган йили у кунига 1,5-2 млн баррель нефть харид қилган бўлса, 2026 йилнинг июнида импорт ҳажмини рекорд даражага – кунига 2,66 млн баррелга етказган.

Ҳиндистон Россиядан сотиб олинган нефтнинг бир қисмини қайта ишлаб, нефт маҳсулотлари – дизель, газойль ва бензин шаклида экспортга йўналтиради. “Wood Mackenzie” баҳолашича, ўтган йили Ҳиндистон бензинининг хорижга сотилиши кунига рекорд даражадаги 400 минг баррелни ташкил этган. Унинг асосий харидорлари Осиё мамлакатлари бўлган.

Ҳиндистон бензинининг 20 фоизи спиртдан иборат. Бу Россия нормативларидан икки баробар юқори (Россия меъёрлари 10 фоиз этанолга рухсат беради ва бу кўрсаткич ўтган йили НҚИЗларга қилинган ҳужумлар сериясидан кейин оширилган эди). Жорий йилда ҳукумат нефть компанияларига бензин стандартларини “Евро-3” даражасигача туширишга рухсат берган, шунингдек, таркибида олтингугурт миқдори 50 баробар, бензол эса 5 баробар кўпайишини назарда тутувчи “Евро-2” стандартига қайтиш имкониятини кўриб чиқмоқда. Худди шу стандартлар импорт қилинадиган бензинга ҳам татбиқ этилади.

Ҳиндистон ёнилғиси Россия НҚИЗларида ишлаб чиқарилган бензин ва дизелдан сезиларли даражада қимматроқ бўлади, деб огоҳлантиради иқтисодчи Кирилл Родионов. Унинг нархи таркибида нафақат логистика харажатлари, балки Ҳиндистон заводларининг нефтни жаҳон нархларига яқин қийматда сотиб олиш харажатлари ҳам “ўтиради”.

Родиновнинг сўзларига кўра, ёнилғи инқирозининг тўлиқ ечими фақат НҚИЗлар хавфсизлиги кафолатланган ва Россия нефтни қайта ишлаш соҳасидан санкциялар олиб ташланган тақдирдагина мумкин. 

“2010 ва 2020 йиллар бошида НҚИЗларни модернизация қилиш асосан Европа ва АҚШ ускуналари ёрдамида амалга оширилган эди”, дея эслатади эксперт.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россияда бензин ва авиация керосини экспортига вақтинчалик тўлиқ тақиқ жорий этилгани ҳақида хабар берилган эди.