“75 lar xati”. Tashiyev prokurorlarni ayblovdan voz kechishga chaqirdi

Qirg‘izistonning Bishkek shahar Birinchi may tuman sudida hokimiyatni zo‘ravonlik bilan egallab olishga tayyorgarlik ko‘rish bo‘yicha jinoyat ishini ko‘rib chiqish davom etmoqda. Navbatdagi majlis joriy yilning 24 iyun kuni sudya Aziret Mederov raisligida yopiq tartibda bo‘lib o‘tdi. Bu haqda “24.kg” xabar berdi.

Advokat Ikromidin Aytqulovning ma’lum qilishicha, majlis davomida MXDQ sobiq raisi Qamchibek Tashiyev davlat ayblovchilariga ayblovdan voz kechish taklifi bilan murojaat qilgan.

Himoyachining so‘zlariga ko‘ra, advokatlar ushbu tashabbusni qo‘llab-quvvatlagan, biroq prokuratura vakillari bu taklifga hech qanday munosabat bildirmagan.

Eslatib o‘tamiz, Qamchibek Tashiyev 2026 yil 10 fevralda Vazirlar Mahkamasi raisining o‘rinbosari – MXDQ rahbari lavozimidan mahrum bo‘lgan edi. Keyinchalik unga nisbatan “75 lar xati” sifatida ma’lum bo‘lgan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.

Tergov maxsus xizmatning sobiq rahbarini hokimiyatni zo‘ravonlik bilan egallab olishga tayyorgarlik ko‘rish va mansab vakolatlarini suiiste’mol qilishda ayblamoqda. U bilan birga sudlanuvchilar kursisida yana yetti kishi o‘tiribdi: sobiq bosh prokuror Qurmanqul Zulushev, Jo‘qorg‘u Kenesh sobiq spikeri Nurlanbek Turg‘unbek o‘g‘li, Bekbolot Talg‘arbekov, Qursan Asanov, Qurmanbek Diykanbayev, Ali Qarashev va Emil Uzoqboyev.

Ish sudga oshirilganidan keyin materiallar maxfiylashtirilgan, shu sababli majlislar yopiq tartibda o‘tkazilayotgan edi. Iyun oyining o‘rtalarida jarayon vaqtinchalik ochiq deb e’lon qilindi, biroq 22 iyundan boshlab sud yana eshituvlarni matbuot va jamoatchilik ishtirokisiz o‘tkazish haqida qaror qabul qildi.

Tashiyev iste’fosi

Joriy yilning 10 fevral kuni Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi – Bosh vazir o‘rinbosari Qamchibek Tashiyev Prezident Sadir Japarovning farmoni bilan lavozimidan ozod etildi. U o‘z qarorini “jamiyatda bo‘linishga yo‘l qo‘ymaslik” istagi bilan izohladi. Qamchibek Tashiyevning o‘zi bu haqda Germaniyada yurak operatsiyasidan so‘ng rejali tekshiruvda bo‘lganida xabar topganini ma’lum qildi.

Tashiyev ortidan uning birinchi o‘rinbosari Qurbonbek Avazov, kiberxavfsizlik markazi direktori Daniel Risaliyev va Antiterror markazi direktori Elizar Smanov ishdan olindi. Abdukarim Alimboyev Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi (MXDQ) raisining birinchi o‘rinbosari lavozimidan ozod etilib, Davlat chegara xizmati raisi etib tayinlandi. Uning o‘rnini Xavfsizlik kengashi kotibi lavozimida ishlab kelayotgan Rustam Mamasadiqov egalladi. 

2020 yildan buyon Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasining 9-xizmati boshlig‘i va rais o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan Jumgalbek Shabdanbekov Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi vazifasini vaqtincha bajaruvchi etib tayinlandi.

Shuningdek, shu kunning o‘zida Chegara xizmati davlat qo‘mitasi tarkibidan chiqarildi.

Japarov va Tashiyev tandemi

Ma’lumot uchun, Qamchibek Tashiyev 2020 yil 16 oktyabr kuni Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi etib tayinlangan edi. Farmonni 2020 yil 5–6 oktyabr voqealaridan so‘ng prezident vazifasini bajaruvchi sifatida Sadir Japarov imzolagan.

Qamchibek Tashiyev va amaldagi Prezident Sadir Japarov o‘rtasidagi ko‘p yillik munosabatlar mamlakatdagi eng barqaror va ta’sirli siyosiy ittifoqlardan biri sifatida baholanib kelgan. Ularning hamkorligi hokimiyat tepasiga kelishidan ancha oldin boshlangan: 2010 yillar boshida ular bir necha bor siyosiy jarayonlarda bir tomonda bo‘lgan, 2012 yildagi umumiy jinoiy epizodni ham birga boshdan kechirgan, bu esa ularning shaxsiy yaqinligini yanada mustahkamlagan.

2020 yil oktyabr voqealaridan so‘ng tandem yakuniy shaklga keldi: Sadir Japarov Prezident lavozimini egalladi, Qamchibek Tashiyev esa MXQ rahbari etib tayinlanib, kuch blokining asosiy tayanchiga aylandi. Aynan u eng shov-shuvli ishlarni nazorat qilgan, kuch siyosatini shakllantirgan va amalda Prezident jamoasining eng yaqin ishonchli shaxslaridan biri bo‘lib kelgan.

Ekspertlar orasida ularning ittifoqi ko‘pincha mamlakatdagi eng mustahkam siyosiy duet deb atalardi, Qamchibek Tashiyev atrofidagi har qanday kadr o‘zgarishlari esa hokimiyat konfiguratsiyasidagi jiddiy o‘zgarishlar belgisi sifatida qabul qilinar edi.

So‘nggi paytlarda siyosiy doiralarda maxsus xizmat rahbarining bo‘lajak Prezident saylovlarida ishtirok etishi mumkinligi haqida mish-mishlar tarqalgan edi. Qamchibek Tashiyev esa bir necha bor prezidentlik poygasida qatnashmoqchi emasligini va Sadir Japarovni qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qilgan.