66 mln yoshdagi dinozavr suyagida g‘ayrioddiy topilma aniqlandi

Olimlar 66 million yillik dinozavr suyagidan suyak to‘qimasining asosiy oqsili bo‘lgan kollagenning saqlanib qolgan molekulalarini topdi. Ushbu topilma toshga aylanish jarayoni barcha organik molekulalarni yo‘q qiladi degan qarashni rad etadi. Tadqiqot “Analytical Chemistry” jurnalida chop etildi.

Gap Janubiy Dakotadagi Hell-Krik shakllanishiga oid, bo‘r davrining oxiriga tegishli va vazni 22 kg bo‘lgan edmontozavrning suyagi haqida bormoqda. Namunada olimlar aynan kollagenga xos bo‘lgan gidroksiprolin aminokislotasini topgan.

Zamonaviy oqsillar bilan tasodifiy ifloslanishni mustasno qilish uchun tadqiqotchilar bir nechta usullarni, jumladan oqsillarni sekvenirlash va tandem mass-spektrometriyani qo‘llagan. Tahlil organika keyinchalik tushib qolmaganini, balki aynan toshqotmaning o‘zidan kelib chiqqanini tasdiqlagan.

Oqsillar o‘nlab million yillar davomida saqlanib qolishi mumkinmi yoki yo‘qmi degan bahs fanda 30 yildan beri davom etmoqda. Liverpul universiteti professori Stiv Teylor rahbarligidagi jamoa tomonidan olingan yangi ma’lumotlar muayyan sharoitlarda buning imkoni borligi foydasiga xulosa chiqarishga undamoqda.

Mualliflarning fikricha, bir asr davomida to‘plangan toshqotmalarning arxiv suratlari ortida kollageni saqlanib qolgan ko‘plab namunalar yashiringan bo‘lishi mumkin — bu esa paleontologlarda qirilib ketgan turlarni kelgusida molekulyar tadqiq qilish uchun tayyor “xazina” paydo bo‘layotganini anglatadi.