Европа АҚШсиз ўзини ҳимоя қила олмайди – Марк Рютте

НАТО Бош котиби Марк Рютте Европа АҚШ ёрдамисиз ўзини ҳимоя қила олмаслигини айтди. У Америка ядровий соябонини “НАТО эркинлигининг асосий кафолати” деб таърифлади. Бу ҳақда у кеча, 26 январь куни Европа Парламентининг Ташқи ишлар қўмитаси аъзолари билан бўлиб ўтган йиғилишда сўз очди.

Рютте кимдир Европа Иттифоқи ёки умуман Европа Америкасиз ўзини ҳимоя қила олади деб ўйласа, адашишини билдирган. У АҚШнинг ядровий соябони Европа эркинлигининг асосий кафолати ҳисобланишини, агар “Америка соябони” бўлмаганда, бу Европа учун миллиардлаб еврога тушишини маълум қилган.

Бош котибнинг сўзларига кўра, агар Европа чиндан ҳам “мустақил ҳаракат қилишни” истаса, унда ҳар бир мамлакат учун мудофаа харажатлари НАТО аъзолари 2025 йил июнь ойида келишиб олганидек ЯИМнинг 5 фоизигача эмас, балки 10 фоизигача ошиши керак. Рютте ўзининг позициясига қўшилмайдиганларга эса “омад” тилаган. 

Рютте шунингдек, ягона Европа армиясини яратиш ғоясини танқид қилган. Унинг айтишича, миллий қуролли кучлардан ташқари бундай иттифоқнинг тузилиши “кўплаб такрорланувчи тузилмалар”ни яратади, бу эса “вазиятни мураккаблаштиради”. Россия Президенти Владимир Путин Европада НАТОдан ташқарида ягона армия ташкил этилишидан “хурсанд бўлади”.

Германия Ташқи ишлар вазири Йоханн Вадефуль Европа ЯИМнинг 5 фоизини мудофаага ажратиш мажбуриятини олиб, “тўғри йўлда” эканлигини эълон қилган. 

“Агар биз буни қилсак, албатта ўзимизни анъанавий воситалар билан ҳимоя қила оламиз”, дейди вазир.

Шу билан бирга, Вадефуль ядровий салоҳиятни ошириш “чиндан ҳам мураккаброқ масала” эканлигини тан олган. Шу туфайли вазир Европани ҳам “катта мустақилликка интилишга” ва “Қўшма Штатлар билан мудофаа иттифоқи доимо фаол бўлиб қолишини таъминлашга” чақирган.

Франция Ташқи ишлар вазири Жан-Ноэль Барро ҳам НАТО Бош котибининг баёнотларига изоҳ берган. 

“Йўқ, азиз Марк Рютте. Европаликлар ўз хавфсизлиги учун масъулиятни ўз зиммаларига олишлари мумкин ва олишлари керак. Ҳатто Қўшма Штатлар ҳам бунга қўшилади. Бу НАТОнинг Европа устунидир”, деб ёзган у ижтимоий тармоқлардаги саҳифасида.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ Президенти Дональд Трампнинг Франция Президенти Эммануэль Макрон ва НАТО бош котиби Марк Рютте билан ёзишмалари оммага эълон қилинганди.