Туркия санкциялар сабаб Россиядан нефть харидини қисқартирди – “Reuters”

Туркиянинг нефть қайта ишлаш заводлари АҚШ, Европа Иттифоқи ва Британиянинг Россия нефть саноатига қарши санкцияларидан кейин Ироқ ва Қозоғистондан кўпроқ нефть сотиб ола бошлади. Бу ҳақда манбаларига таяниб, “Reuters” агентлиги кеча, 2 ноябрь куни хабар берди.

Санкциялар Москва Украинадаги урушни тўхтатмаганидан кейин жорий этилган эди.

“Reuters” маълумотларига кўра, Туркиянинг энг йирик нефть қайта ишлаш заводларидан бири — SOCAR Turkey Aegean Refinery, Озарбайжоннинг SOCAR компаниясига тегишли бўлиб, яқинда “Ироқ, Қозоғистон ва бошқа россияники бўлмаган ишлаб чиқарувчилардан тўрт партия нефть хомашёси”ни декабрь ойида етказиб бериш учун харид қилган.

Яна бир йирик турк қайта ишловчи – Tupras ҳам Россиядан ташқари манбалардан нефть олишни оширган, жумладан Ироқдан келтирилаётган Urals’га ўхшаш сортлар ҳам бор. “Reuters”нинг суҳбатдошлари айтишича, иккита катта заводга эга Tupras яқин вақтда заводлардан бири учун рус нефти импортини бутунлай тўхтатиши мумкин. Шу билан бирга, компания илк бор Бразилиядaн нефть харид қилган ва ноябрь бошида Анголадан Mostarda сортидаги иккинчи партияни кутмоқда.

Хитой ва Ҳиндистон билан бир қаторда, Туркия ҳам Россия нефтининг йирик харидорларидан бири ҳисобланади. “Reuters” манбаларига кўра, ноябрь ойида Туркия кунига 141 минг баррель Ироқ нефтини қабул қилади – бу октябрдаги 99 минг баррелга ва йил бошидан буёнги ўртача 80 минг баррелга нисбатан анча кўп.
Шу билан бирга, октябргача Туркиянинг нефть импортининг 47 фоизи ёки 317 минг баррели кунлик ҳисобда Россияга тўғри келган.

22 октябрь куни АҚШ Президенти Дональд Трамп Кремль Украинадаги урушни тўхтатишдан бош тортганидан сўнг, Россиянинг икки энг йирик нефть компанияси — “Роснефть” ва “Лукойл”, шунингдек, уларнинг 34 та туташ тузилмаларига қарши санкциялар жорий этди. АҚШ Молия вазирлиги санкция остидаги компаниялар билан операцияларни тугатиш учун бир ой муҳлат берган.

Европага “Газпром” газининг Туркия орқали етказилиши октябрь ойида ошиб борди. Бу ҳақда 1 ноябрь куни Европанинг Газтранспорт тизимлари операторлари тармоғи (ENTSOG) сайтидаги очиқ маълумотлардан маълум бўлди.

Маълумотларга кўра, Туркия ва Болгария чегарасидаги “Странджа 2 / Малкочлар” нуқтаси орқали октябрда 17 403 ГВт*соат газ ўтган. Бу сентябрга нисбатан 8,7 фоизга, 2024 йил октябрига нисбатан эса 13 фоизга кўп. Жорий йил бошидан буён ушбу йўналиш орқали 152 000 ГВт*соат газ етказилган – ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 7,5 фоизга кўп.

Европага қаратилган “Турк оқими” газ қувури – “Газпром”нинг Европага нефть қувур орқали етказиб бериши учун қолган ягона йўналиш бўлиб қолган. “Шимолий оқим” портлатилгандан, Украина орқали ва “Ямал–Европа” қувури орқали транзит тўхтаганидан кейин айнан шу йўл фаолиятда қолган.

Туркия ва Россияни яна “Кўк оқим” газ қувури ҳам боғлаб туради, аммо ундан фақат Туркия ички бозори учун газ етказилади.

Европа Иттифоқи 2028 йил 1 январга қадар Россиядан ҳар қандай қувур орқали газ импортини бутунлай тўхтатишни, суюлтирилган табиий газдан эса 2027 йил 1 январгача воз кечишни режалаштирган.