Трамп Тайвань можаросини олдини олиш режасини эълон қилди

Кеча, 5 декабрь куни АҚШ президенти Доналъд Трамп Тайвань ва Жанубий Хитой денгизи бўйича Хитой билан можаронинг олдини олиш учун АҚШ ва иттифоқчиларнинг ҳарбий қудратини кучайтиришга асосланган янги стратегияни эълон қилди. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.

Қайд этилишича, Хитой Тайванни ўз ҳудуди деб билади ва уни назоратга олиш учун куч ишлатиш эҳтимолини рад этмаган. Пекин, шунингдек, Жанубий Хитой денгизининг деярли бутун қисмига нисбатан ҳудудий даъволарга эга.

АҚШнинг Тайвань билан расмий дипломатик алоқалари бўлмаса-да, Вашингтон оролнинг энг муҳим халқаро таянчларидан бири бўлиб қолмоқда ҳамда қонун асосида Тайванга ўзини ҳимоя қилиш учун зарур воситаларни тақдим этиши шарт.

Трампнинг биринчи президентлик давридаги 2017 йилги стратегияда Тайвань атиги уч бор тилга олинган бўлса, янги ҳужжатда орол саккиз марта эслатилган. Унда Тайваннинг яримўтказгичлар саноатидаги етакчилик ўрни ва савдо йўллари устидаги стратегик аҳамияти алоҳида таъкидланади.

Шунингдек, ҳужжатда “Япониядан Жануби-Шарқий Осиёгача чўзилган ороллар занжири бўйлаб ҳар қандай тажовузни бартараф эта оладиган ҳарбий куч барпо этамиз,” дейилади. Аммо АҚШ бу ишни ёлғиз бажармаслигини, иттифоқчилар ҳам коллектив мудофаа учун кўпроқ маблағ сарфлашлари зарурлиги қайд этилган.

Ҳисоботга кўра, янги ёндашув “АҚШ ва иттифоқчиларнинг Тайванни эгаллашга қаратилган ҳар қандай уринишларни тўхтатиш қобилиятини оширади.”

Трамп Тайвань атрофидаги кескинлик кучайган тақдирда қандай жавоб беришини очиқ айтмаган. Жо Байден эса Хитой босқинчилик қилса, АҚШ Тайванни ҳимоя қилишини бир неча бор маълум қилганди.

Трампнинг Пекин билан келишувга интилиши ва Си Цзиньпин билан яқин алоқалар ўрнатишга уриниши, айримлар назарида, АҚШнинг Токио ва Манила каби минтақавий иттифоқчиларга кўрсатадиган қўллаб-қувватловини сусайтириши мумкин.

Президент Трамп 2026 йил апрель ойида Пекинга ташриф буюриши режалаштирилган. Унда томонлар савдо уруши бўйича сулҳни узайтиришни муҳокама қилиши кутилмоқда.

Япония Бош вазири Санаэ Такаичи Хитойнинг Тайванга эҳтимолий ҳужуми Япониянинг ҳарбий жавоб беришига сабаб бўлиши мумкинлигини айтгач, Пекиннинг кескин норозилигига сабаб бўлди. Трамп Такаичидан Хитой билан кескинликни оширмасликни сўраган.

Шунга қарамай, Трамп яқинда Тайбэй билан алоқаларни мунтазам қайта кўриб чиқишни талаб қилувчи қонунни имзолади ҳамда Тайванга 330 миллион долларлик қирувчи самолёт қисмларини сотишни маъқуллади. Бу Тайванга қўллаб-қувватлов ишораси сифатида баҳоланди.

Трамп, шунингдек, АҚШнинг икки асосий минтақавий иттифоқчиси Япония ва Жанубий Кореяни мудофаа харажатларини оширишга ундаб келмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Хитой АҚШни Тайвань билан алоқаларни узишга чақиргани ҳақида хабар берилганди. Хитой АҚШ ва Тайвань ўртасидаги ҳар қандай расмий алоқаларга қатъиян қарши чиқади, шунингдек, АҚШни орол билан расмий мулоқотларни зудлик билан тўхтатишга ва Тайвань мустақиллигига интилаётган “сепаратистик кучлар”га ҳар қандай нотўғри сигнал юборишдан тийилишга қатъий чақирганди.