Таиланд 10 йил ичида илк бор уйғурларни Хитойга депортация қилди

Тайланд ҳукумати ҳуқуқ ҳимоячилари ва АҚШ расмийларининг эҳтимолий қийноқлар ва қамоқ жазоси хавфи ҳақидаги огоҳлантиришларига қарамай 40 нафар уйғур қочқинни Хитойга депортация қилди. Бу ҳақда NBC News хабар берди.

Мазкур уйғурлар гуруҳи Тайландда 10 йилдан ортиқ вақт давомида ҳибсда сақланган. Улар 2014 йилда Хитойдан қочиб чиққанидан кейин қўлга олинган 300 кишилик катта гуруҳнинг бир қисми бўлган. Хитой расмийлари эса уйғурлар мунтазам равишда ҳуқуқбузарликларга дучор бўлаётгани ҳақидаги айбловларни рад этиб келади.

Тайланд миллий полицияси бошлиғи Китрат Фанпҳет 40 кишининг депортация қилинганини тасдиқлаб, Хитой ҳукумати ушбу гуруҳга ғамхўрлик қилишга тайёрлигини билдирганини айтди. Хитой Ижтимоий хавфсизлик вазирлиги ҳам Тайландга ноқонуний борган 40 нафар Хитой фуқароси депортация қилинганини эълон қилган, бироқ уларнинг этник келиб чиқишини аниқ кўрсатмаган. Хитой ҳукумати депортация жараёни иккала давлат қонунчилигига мувофиқ амалга оширилганини ва депортация қилинган шахсларнинг ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини кафолатлаган.

Ҳуқуқ ҳимоячилари ва таиландлик қонунчилар Тайланд ҳукуматининг бу ҳаракатини кескин қоралаган. Ҳукумат илгари уйғурларни депортация қилиш режалари йўқлигини билдирган. Мухолифат депутати Каннави Сюбсанг жамоатчилик олдида ҳукумат ҳаракатларидан норозилигини билдириб, муқобил ечим излаш зарурлигини таъкидлаган.

Human Rights Watch'нинг Осиё бўйича директори Элейн Пирсон эса депортацияни Тайланднинг ички ва халқаро мажбуриятларини қўпол равишда бузиш деб атаган ҳамда депортация қилинганларнинг хавфсизлигидан хавотир билдирган.

Хитой Ташқи ишлар вазирлиги вакили Линь Цзян ҳуқуқ ҳимоячилари танқидини рад этиб, Хитойда қонун устуворлиги ва барча этник гуруҳлар, шу жумладан уйғурлар ҳуқуқлари ҳимояланганини таъкидлаган. У танқидчиларни инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ниқоби остида Хитойнинг ички ишларига аралашишда айблаган.

Маълумот учун, 2015 йилда ҳам Тайланд 100 дан ортиқ уйғурни Хитойга депортация қилгани учун танқидга учраган. Қолган гуруҳнинг катта қисми Туркияга юборилган, 53 киши эса Тайландда қолган. БМТ экспертлари маълумотига кўра, улардан беш нафари, жумладан икки бола вафот этган. Ҳозирда қолган 48 уйғурнинг ярми оғир касалликка чалинган. Кеча, 27 февраль куни депортация қилинмай қолган деб тахмин қилинаётган 8 нафар уйғурнинг тақдири эса номаълумлигича қолмоқда.

Маълумот ўрнида, Шинжондаги энг кўп сонли этник озчиликлардан бири уйғурлар бўлиб, уларнинг аксарияти Ислом динига эътиқод қилади. 2018 йил август ойида БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари маълум қилганидек, ушбу миллат вакилларининг 1 миллион нафарга яқин вакиллари Шинжон-Уйғур автоном районидаги “ахлоқ тузатиш лагерларида” ноқонуний ҳибсга олингани ҳақида маълумот олган. ХХР ҳукумати бундай хулосаларни бир неча бор рад этган.