Россия – Украина урушининг тугаши бўйича 8 та сценарий маълум бўлди

Хакерлар Россиянинг “Сбербанк“ банкига тегишли экани айтилган, Россия ва Украина уруши якунланишининг эҳтимолий сценарийлари келтирилган ҳужжатни эълон қилди. Унда уруш қандай якунланиши мумкинлиги бўйича 8 та сценарий келтирилган. Бу ҳақда “Meduza” хабар берди.

Қайд этилишича, ҳужжатнинг ҳақиқийлиги ҳозирча тасдиқланмаган.

Хакерларнинг таъкидлашича, ҳужжат “Сбербанк“ бошқарув раиси Герман Грефнинг номи ошкор этилмаган шахс билан ёзишмаларидан олинган. Ҳужжат 2026 йилнинг апрелида тайёрланган.

“Meduza”нинг молия бозоридаги манбаси ҳужжатнинг асл нусхасини кўрмаганини, аммо у сунъий интеллектга асосланган чатбот ёрдамида яратилган бўлиши мумкинлигини айтган. Ҳужжатнинг инглиз тилидаги версияси Pangram хизмати орқали текширилганда, матннинг 83 фоизи сунъий интеллект томонидан яратилгани кўрсатилган.

Ҳужжатда уруш якунланишининг эҳтимолий сценарийлари қуйидагича баҳоланган:

1. Россиянинг ҳал қилувчи ҳарбий устунлиги – 7 фоиз

Бу сценарий Россиянинг Донецк, Луганск, Запорожье ва Херсон вилоятларини маъмурий чегаралари доирасида тўлиқ назорат қилиши ва Украинани музокараларга мажбурлашини назарда тутади. Киевни эгаллаш кўзда тутилмаган.

Таҳлилчилар бундай натижага эришиш учун Россияга 300–500 минг кишини қамраб оладиган иккинчи сафарбарлик тўлқини керак бўлишини билдирган. Ҳозирги шароитда Россия ойига 20–25 минг кишилик йўқотишларни шартнома асосида хизмат қилаётган ҳарбийлар ҳисобидан тўлдириши мумкин, аммо бу янги ҳужум гуруҳларини шакллантириш учун етарли эмас.

Шунингдек, Россия ҳаво мудофааси, авиация кўмаги ва дронлардан фойдаланиш имкониятларини кучайтириши керак бўлади. Таҳлилчилар Владимир Путин фаолиятини ҳақиқий қўллаб-қувватлаш даражасини 55–65 фоиз деб баҳолаган. Сафарбарлик бу кўрсаткични яна 10–15 фоиз пунктга пасайтириши мумкин.

2. “Ғарбнинг ҳолдан тойиши” – 12 фоиз

Бу ҳолатда Украина Ғарб давлатларининг сиёсий ва молиявий кўмагидан маҳрум бўлади. Бунинг учун АҚШда Украинани қўллаб-қувватлаш даражаси 30 фоиздан пастга тушиши, Европада энергетик инқироз юзага келиши ва Украинанинг ўзида ички сиёсий инқироз бошланиши керак.

Бундай вазиятда Россия санкцияларнинг бир қисмини бекор қилдириши ва Украинанинг НАТОга қўшилмаслиги бўйича кафолат олиши мумкин. Можаро расмий тинчлик шартномасисиз музлатилади. Украина эса Европа Иттифоқига қўшилиши мумкин.

“Сбербанк“ баҳосига кўра, 2026 йил апрелидаги ҳолат сақланиб қолса, Россия иқтисодиёти яна 12–18 ой бардош бера олади.

3. “Трамп келишуви” – 32 фоиз

“Сбербанк“ энг эҳтимолий сценарий сифатида “Трамп келишуви”ни кўрсатган. Унга кўра, можаро расмий тинчлик шартномасисиз музлатилади, Украина НАТОга қўшилмайди ва Россияга қарши санкцияларнинг бир қисми бекор қилинади.

АҚШ Россиянинг 4 та вилоят устидан назоратини қабул қилиши мумкин, аммо юридик жиҳатдан 1991 йилги чегараларни тан олишда давом этади. Европа Иттифоқи эса бу ҳудудларни Россияники деб тан олмайди.

Таҳлилчиларнинг фикрича, Дональд Трамп 2026 йил ноябридаги оралиқ сайловларга қадар келишувга эришишга ҳаракат қилиши мумкин. Шу сабабли у Россия ва Украинага босим ўтказади. Муваффақиятли келишув Трампга Нобель тинчлик мукофотига даъво қилиш имконини бериши мумкин.

Бироқ томонларнинг ҳеч бири Трампнинг узоқ муддатли кафолатларига ишонмайди. АҚШда ҳокимият алмашиши билан можаро яна авж олиши мумкин.

4. “Корейсча музлатиш” – 22 фоиз

Бу сценарий томонларнинг ҳеч бири фронтда ҳал қилувчи устунликка эриша олмаган ҳолатда юзага келиши мумкин. Можаро расмий келишувсиз музлатилади, фронт чизиғи барқарорлашади ва жангларнинг интенсивлиги пасаяди. Дронлар уруши эса давом этади.

Таҳлилчилар бундай вазият Трамп Украинани қўллаб-қувватлашга қизиқишини йўқотиб, эътиборини бошқа мамлакат ёки ички сиёсатга қаратса юзага келиши мумкинлигини айтган. Европа Иттифоқи Украинанга ёрдамнинг асосий қисмини ўз зиммасига олади.

Икки томон ҳам танаффусдан кейинги 3–5 йил давомида кенг кўламли қайта қуролланиш учун фойдаланиши мумкин. Шу сабабли урушнинг кейинги босқичи технологик жиҳатдан бутунлай бошқача бўлади.

5. Чўзилган уруш – 15 фоиз

Можаро яна 2–3 йил давом этади. Бунда фронтда жиддий ўзгаришлар ёки музокаралар бўлмайди, Россиянинг йўқотишлари ва олдинга силжиш суръати ҳозирги даражада қолади.

Таҳлилчилар бундай сценарийда Украинада гуманитар ва демографик инқироз кучайишини, Россияда эса иқтисодий босим ортиб, аҳолининг Путинни қўллаб-қувватлаши 50 фоиздан пастга тушиши мумкинлигини билдирган.

Бу ҳолат санкцияларнинг янада кучайишига олиб келади. Бироқ Россия Хитой, Ҳиндистон ва бошқа давлатлар билан савдони давом эттиргани учун унинг изоляцияси Эрон ёки Шимолий Корея даражасига етмайди.

6. Муросага асосланган шартларда тинчлик – 5 фоиз

Томонлардан бирида жиддий сиёсий ўзгаришлар юз берса, ўзаро ён беришлар асосида тўлиқ тинчлик шартномаси имзоланиши мумкин.

Бу сценарийда Россия Херсон ва Запорожье вилоятларининг бир қисмини ёки аввал босиб олинган ҳудудларнинг бир қисмини Украинага қайтариши мумкин. Эвазига Украина Қрим ва Донбасснинг бир қисмини Россия ҳудуди сифатида тан олиши эҳтимоли бор.

Украина хавфсизлик кафолатларини олади ва Европа Иттифоқи, ҳатто НАТОга қўшилиш имкониятига эга бўлади. Бироқ НАТОга аъзо бўлиш 15–25 йил ичида амалга ошмаслиги мумкин.

Таҳлилчилар бу вариант Россия учун ҳам, Украина учун ҳам оғир бўлишини таъкидлаган. Россия ҳудудларни қайтариш қарорини аҳолига тушунтириши, Украина эса катта ён беришларга боришига тўғри келади.

7. Украина ва Европа шартлари асосида тинчлик – 2 фоиз

Бу “Сбербанк“ баҳосига кўра, энг эҳтимоли паст сценарий. Унда Россия 2014 ёки 1991 йилги чегараларига чекинади, репарациялар тўлайди ва Украина НАТОга қўшилади. Қрим Украинага қайтарилиши ёки у бўйича алоҳида музокаралар ўтказилиши мумкин.

Бундай сценарий Россия иқтисодиётининг қулаши, ЯИМ 15 фоиздан ортиқ пасайиши, гиперинфляция, оғир ҳарбий мағлубият ёки мамлакатда режим алмашиши натижасида юзага келиши мумкин.

Таҳлилчилар бу вариантларнинг барчасини эҳтимоли жуда паст деб баҳолаган.

8. “Wild card” — “Black swans” – 5 фоиз

Сўнгги сценарий урушнинг боришига кескин таъсир қилиши мумкин бўлган, олдиндан прогноз қилиш қийин бўлган воқеаларни ўз ичига олади.

Улар орасида Россиянинг тактик ядровий қуролдан фойдаланиши, Россиянинг Украинадаги Запорожье АЭСи ёки Чернобилдаги ядровий объектга зарба бериши, НАТО ва Россиянинг тўғридан-тўғри тўқнашуви, Россия ёки Украинада ҳокимият алмашиши, Яқин Шарқда АҚШ, Эрон ва Исроил иштирокида янги можаро бошланиши ҳамда сунъий интеллект ёрдамида дронлар тўдаларини бошқаришда технологик устунликка эришиш ёки муҳим инфратузилмага киберҳужум қилиш каби ҳолатлар келтирилган.

Ҳужжатда қайд этилишича, бундай воқеалардан бирортаси содир бўлса, урушнинг бориши ва унинг якунланиш муддати кескин ўзгариши мумкин.