Эски жаҳон тартиби қайтмайди, “ўрта давлатлар” бирлашиши керак – Карни

Канада Бош вазири Марк Карни эски дунё тартиби энди қайтмаслигини айтиб, нисбатан йирик бўлмаган давлатларни энг қудратли мамлакатлар билан рақобатда ўз манфаатларини ҳимоя қилиш учун бирлашишга чақирди. Бу ҳақда у жорий йилнинг 21 январь куни Давосда ўтган Жаҳон иқтисодий форумидаги нутқида сўз очди.

“Ўрта даражадаги давлатлар биргаликда ҳаракат қилиши керак. Чунки агар биз музокара столида бўлмасак, менюнинг бир қисмига айланамиз”, дейди Карни.

Унинг фикрича, қудратли давлатлар истаган натижага эришиш учун иқтисодий босимдан фойдаланмоқда. Шунингдек, Карни Канаданинг Гренландия, Дания ва НАТО иттифоқини қўллаб-қувватлашга тайёрлигини тасдиқлаган. Бу залда қарсаклар билан кутиб олинган.

Қайд этиш жоиз, “катта давлатлар” деганда одатда БМТ Хавфсизлик кенгашининг доимий аъзолари – Хитой, Франция, Россия, Буюк Британия ва АҚШ тушунилади. Уларнинг мақоми катта иқтисодий ва ҳарбий салоҳиятга эгалигини акс эттиради.

Ўрта даражадаги давлатлар қаторига Канада, Австралия, Аргентина, Жанубий Корея ва Бразилия каби мамлакатлар киради. Уларнинг иқтисодиёти нисбатан кичик бўлса-да, жаҳон сиёсатига сезиларли таъсир кўрсатади. Карни нутқида дунё “ўтиш даврида эмас, балки туб бурилиш жараёнида” эканини қайд этган.

“Катта давлатлар иқтисодий интеграцияни қуролга айлантира бошлади, бож тарифларини босим воситаси сифатида ишлатмоқда, молиявий инфратузилмани мажбурлаш усулига айлантиряпти, таъминот занжирларини эса ўз манфаатлари йўлида фойдаланиш мумкин бўлган заиф нуқталар сифатида кўрмоқда”, дейди у.

Шунингдек, Карни Канаданинг “географик жойлашув ва тарихий иттифоқлар энди хавфсизлик ва фаровонликни кафолатламаслиги” ҳақидаги огоҳлантирувчи сигнални биринчи бўлиб сезган давлатлардан бири бўлганини айтган.

Маълумот учун, АҚШ Президенти Дональд Трамп ҳокимиятга қайтгач, бир неча бор Канадани “51-штат” деб атади ва уни “иқтисодий куч” орқали АҚШга қўшиб олиш билан таҳдид қилди. Вашингтон шимолий қўшниси ва йирик савдо ҳамкорига нисбатан юқори божлар жорий этди. Шунга қарамай, Канада бошқа бозорлар йўналишида экспортни 14 фоизга ошира олди – бу АҚШга товар етказиб бериш камайиши ҳисобидан йўқотилган ҳажмдан кўпроқ. Яқинда Карни Хитой билан ҳам кенг кўламли савдо келишувини тузди.

Эслатиб ўтамиз, Дональд Трамп Швейцариянинг Давос шаҳрида ўтказилган тадбиркорлар билан учрашув чоғида ўзини диктатор деб тан олганди.