ЖЧ–2026: Англия – Норвегия. 9 лар тўқнашуви олдидан нималарни билиш керак?

АҚШнинг Майами шаҳри Тошкент вақти билан бугун, 10 июлдан 11 июлга ўтар кечаси тунги соат 02:00 да Европа футболининг икки йирик жамоаси – Англия ва Норвегия ўртасидаги Жаҳон чемпионати чорак финалига мезбонлик қилади.

Норвегия 2026 йилги мундиалнинг энг катта сенсацияларидан бирига айланди. 1998 йилдан бери илк бор Жаҳон чемпионатида иштирок этаётган жамоа 1/8 финалда беш карра жаҳон чемпиони Бразилияни мағлуб этиб, ўз тарихида биринчи марта кетма-кет икки плей-офф баҳсида ғалаба қозонди. Энди эса уларнинг йўлини Англия тўсиб турибди. Англия терма жамоаси эса ўз тарихида тўртинчи марта ярим финалга чиқиш ва чорак финалдаги саккизинчи мағлубиятидан қочишни мақсад қилган.

Қуйида "Ким ютади?" деб номланган рукн превьюда ушбу учрашув олдидан энг муҳим жиҳатларга тўхталамиз.

Олтин бутса учун кураш

Бу мундиалда илк марта "Олтин бутса" учун курашаётган икки асосий даъвогар бир майдонда тўқнаш келади. Норвегия бош мураббийи Столе Сольбаккен гуруҳ босқичида Эрлинг Холанд ва Килиан Мбаппени бир вақтнинг ўзида майдонга тушириш имконини бермаган эди. Холанд Ироқ ва Сенегалга қарши баҳсларда иккитадан гол урганига қарамай, Францияга қарши ўйинда захирада қолдирилган, чунки жамоа плей-офф йўлланмасини олдиндан ҳал қилиб бўлганди.

Бироқ Холанд кейинги босқичларда ўз салоҳиятини тўлиқ намоён қилди. У аввал Кот-д'Ивуарга қарши ғалаба голини урди, кейин эса Бразилия дарвозасига иккита тўп киритиб, жамоасини чорак финалга олиб чиқди. Тўрт ўйиндаги 7 та гол билан у кетма-кет 14 та халқаро ўйинда гол уриш сериясини давом эттирди. Шу вақт ичида у жами 27 та гол ура олди. Унинг миллий жамоадаги умумий кўрсаткичи эса 54 ўйинда 62 та голни ташкил қилмоқда.

25 ёшли Холанд "Олтин бутса" пойгасида Килиан Мбаппе ва Лионель Мессидан битта гол ортда бормоқда. Ҳарри Кейндан эса битта гол олдинда. 32 ёшли Кейн Хорватияга қарши гуруҳ баҳсида дубль қайд этди, Панамага қарши яна бир гол урди, Конгога қарши драматик камбэкда иккита гол муаллифи бўлди ва Мексикага қарши 3:2 ҳисобидаги ғалабада ҳал қилувчи пенальтини аниқ амалга оширди.

Ҳар икки ҳужумчи Премьер-лигада уч мартадан тўпурар бўлган, Германия чемпионатида ҳам муваффақият қозонган. Улар шу пайтгача фақат икки марта, 2022/23 йилги мавсумда, "Тоттенҳэм" ва "Манчестер Сити" сафида бир-бирига қарши майдонга тушган. Ўша икки баҳсда ҳар бири биттадан гол урган ва жамоалар бир мартадан ғалаба қозонган. Албатта, бу кўрсаткичлар Майамидаги баҳсни янада қизиқарли қилиши турган гап.

Англия Холандни қандай тўхтатиши мумкин?

Бу ерда кутилмаган ечим бўлиши мумкин бўлган ҳолат – Дэн Бёрнни асосий таркибда тушириш бўлиши мумкин. "Ньюкасл"нинг бўйи 201 сантиметр бўлган марказий ҳимоячиси Томас Тухелнинг Жаҳон чемпионати учун танловида кутилмаган номлардан бири эди. У Англия сафидаги дебютини 33 ёшига яқинлашганда, 2025 йил март ойида ўтказди ва ҳозиргача фақат тўрт марта асосий таркибда майдонга тушди.

Мексикага қарши ўйинда у охирги 15 дақиқада захирадан тушиб, бир неча хавфли узатмаларни қайтарди ва жамоаси ўн киши бўлиб қолган ҳолатда ғалабани сақлаб қолишда ҳал қилувчи роль ўйнади. Бёрн Холанддан секинроқ ҳаракат қилса-да, икки дюйм баланд ва тўққиз ёш катта. Энг муҳими, улар Англияда бир неча марта тўқнаш келган.

Холанд "Манчестер Сити"га ўтганидан бери Бёрнга қарши саккиз марта ўйнаган. Олти баҳс Премьер-лигада, яна иккитаси Англия кубоги ва Лига кубогида бўлган. Улар бирга майдонда ўтказган ўн соатдан зиёд вақт давомида Холанд атиги бир марта гол урган. Бу ҳам уларнинг илк учрашувида – 2022 йил август ойида содир бўлган. Халқаро миқёсда ҳар 73 дақиқада битта гол ураётган ҳужумчи учун бу статистика эътиборга лойиқ, албатта. Шунингдек, Холанд ҳимоячи Эзри Консага қарши беш учрашувда жами 406 дақиқа ўйнаб, фақат бир марта гол урган. Бу ҳам уларнинг биринчи баҳсида қайд этилган.

Бошқа томондан эса, Холанд Марк Геҳига қарши беш ўйинда 7 марта гол урган. Кейинчалик Гехи унинг "Манчестер Сити"даги жамоадошига айланган. Жон Стоунс эса Холанднинг клубдоши бўлгани учун унга қарши ҳеч қачон ўйнамаган.

Марказдаги асосий тўқнашув – Эдегор ва Райс эди, аммо…

Норвегия сардори Мартин Эдегор Бразилияга қарши баҳсда тўпни олдинга 61 марта олиб чиққан ва 109 та узатманинг 101 тасини аниқ бажарган. Унинг етакчилигида Норвегия Бразилияга фақат 33,6 фоиз тўп назоратига эга бўлиш имконини берди холос. Бу Бразилиянинг жаҳон чемпионатлари тарихидаги энг паст кўрсаткичи ҳисобланади.

Англия эса Мексикага қарши ўйинда бундан ҳам кам – 33,2 фоиз тўп назоратига эга бўлган. Ярим финалга чиқиш учун эса англияликлар кўпроқ тўпга эгалик қилиши, демак, Эдегорнинг ўйинини чеклаши керак бўлади. Бу вазифани яхши биладиган футболчи, албаттаки, Деклан Райс. У Эдегор билан сўнгги уч мавсумда "Арсенал" сафида 117 марта бирга майдонга тушган ва жамоа билан Премьер-лига чемпионлигини ҳамда Чемпионлар лигаси финалини қўлга киритган.

Бироқ Райс бир неча ойдан бери бел ва сон орқа қисмидаги асаб оғриқлари билан ўйнаб келаётган эди. Сўнгги маълумотларга кўра, Райс кетма-кет икки кун миллий терма жамоа машғулотларини ўтказиб юборган. Сабаби футболчида ичак инфекцияси аниқланган. 27 ёшли футболчи аввалдан сон мушаклари ва белининг пастки қисмига таъсир қилувчи неврологик муаммолардан азият чеккан бўлиб, инфекция унинг аҳволини янада оғирлаштирган.

Англия терма жамоаси тиббий штаби инфекциянинг жамоа ичида тарқалишининг олдини олиш учун зарур чораларни кўрган ва уни вақтинчалик жамоадан четлатган. Бундан маълум бўладики, эди бу икки рақобат бугун содир бўлмайди.

Майами иссиғи кимга кўпроқ таъсир қилади?

Британияликлар ҳам, скандинавияликлар ҳам юқори ҳарорат ва намликка мослашиши нисбатан қийин бўлган жамоалардир. Норвегия бу борада маълум устунликка эга. Жамоа турнир давомида бешта ўйиннинг тўрттасини иссиқ ва нам иқлим шароитида ўтказган. Англия эса бир қатор баҳсларни ёпиқ стадионларда ёки нисбатан салқин об-ҳавода ўйнаган.

Маълумотларга кўра, бугун Майамида ҳарорат тахминан 33 даража, намлик эса 58 фоизни ташкил қилиши кутилмоқда. Учрашув маҳаллий вақт билан соат 17:00 да бошланади. Шунингдек, момақалдироқли ёмғир хавфи ҳам мавжуд. Кичик кўринган жиҳат эса аслида катта омил бўлиши ҳеч гап эмас. Бу шароитга ким яхшироқ мослашса, ярим финалга чиқиш имконияти ҳам ўшаники бўлади.

Нуса ва Шьелдеруп – Англиянинг ўнг қаноти учун асосий хавф

Майамидаги яна бир муҳим дуэль Норвегиянинг чап қаноти ва Англиянинг ўнг қаноти ўртасида кечади. Англиянинг асосий ўнг қанот ҳимоячиси Рис Жеймс Ганага қарши ўйинда сон мушагидан жароҳат олганидан кейин сўнгги учрашувларни ўтказиб юборди. Тино Ливраменто ҳам жароҳат туфайли турнирда иштирок этмаяпти. Шу сабабли Жеймс таркибдаги ягона табиий ўнг қанот ҳимоячиси бўлиб қолмоқда. Унинг ўрнида Джед Спенс, Эзри Конса, Жон Стоунс ва Жаррелл Куанса турли ўйинларда ҳаракат қилди. Ҳатто Деклан Райс ҳам бир муддат ушбу позицияга қайтди. 

Жеймс чорак финалга тайёр бўлишга ҳаракат қилмоқда. Бу Тухел учун муҳим янгилик, чунки Куанса Мексикага қарши қизил карточка олгани сабабли дисквалификация қилинган. Агар Жеймс ўйнай олмаса, эҳтимол, Конса яна ўнг қанотда ҳаракат қилади. Ким майдонга тушмасин, уни оғир вазифа кутади. 

Норвегиялик чап қанот ҳужумчи Антонио Нуса чап қанотдан кескин рейдлар қилишни яхши кўради ва Кот-д'Ивуарга қарши баҳсда ажойиб айланма зарба билан ҳисобни очган эди. Унинг ўрнига Бразилияга қарши иккинчи бўлимда майдонга тушган "Бенфика" вингери Андреас Шьелдеруп эса учрашув тақдирини ўзгартирганди. 22 ёшли футболчи Эрлинг Холанднинг биринчи голига ассистентлик қилди, кейин эса иккинчи гол олдидан ҳам ҳужумни ташкил этиб берди. Шу сабабли Англия ҳимоясининг ўнг қаноти ушбу чорак финалдаги энг муҳим нуқталардан бири бўлиши кутилмоқда.