Юн Сок Ёль ўлимга ҳукм қилиниши мумкин

Бугун, 9 январь куни Сеул судида Жанубий Кореянинг собиқ президенти Юн Сок Ёлга нисбатан 2024 йилда ҳарбий ҳолат жорий этишга уриниш бўйича қўзғолон уюштирганлик айби билан олиб борилаётган иш доирасидаги якуний суд мажлиси бошланди. Бу ҳақда “Yonhap” хабар берди.

Нашрга кўра, жараённинг асосий интригасини прокуратура собиқ давлат раҳбари учун қандай жазо талаб қилиши масаласи ташкил этмоқда.

Қўйилган айбловларга кўра, прокуратуранинг учта эҳтимолий талаби мавжуд:

• ўлим жазоси (Жанубий Кореяда охирги марта 1997 йил декабрда қўлланган);
• мажбурий меҳнат билан умрбод қамоқ;
• мажбурий меҳнатсиз умрбод қамоқ.

Бугунги мажлисда жазога оид талаб эълон қилинмаган. Сеул Марказий округ суди ҳайъати махсус прокурор Чо Ин Сокнинг жазо бўйича талабини тинглаш учун қўшимча мажлис 13 январь кунига белгиланганини маълум қилган.

Айбланувчилар сафида саккиз нафар шахс бор. Суд жараёнидаги асосий саволлардан бири – президентнинг ҳаракатлари қўзғолон бўлганми ёки Юн таъкидлаётганидек, фавқулодда президентлик ваколатларидан қонуний фойдаланиш бўлганми, деган масала ҳисобланади.

Бошқа айбланувчилар орасида собиқ мудофаа вазири Ким Ён Хён, Миллий полиция агентлигининг собиқ раҳбари Чо Жи Хо ва ҳарбий ҳолатни режалаштириш ҳамда жорий этишда муҳим роль ўйнаганликда айбланаётган яна беш киши бор. Ҳуқуқшунослар суд ҳукми февраль ойининг бошида чиқарилишини кутмоқда.

Юн собиқ мудофаа вазири ва бошқа шахслар билан Конституцияни издан чиқариш мақсадида қўзғолон уюштириш учун тил бириктирганликда айбланмоқда. Унга уруш ёки шунга тенг миллий фавқулодда вазият бўлмаган бир шароитда ҳарбий ҳолатни ноқонуний эълон қилганлик айби қўйилган.

Хусусан, собиқ президент Миллий Ассамблея биносини блокировка қилиш ва депутатларнинг унинг фармонини бекор қилиш бўйича овоз беришига йўл қўймаслик учун қўшин ва полицияни сафарбар қилганликда, шунингдек, Миллий Ассамблея спикери ҳамда ҳукмрон ва асосий мухолифат партиялари етакчиларини ҳибсга олиш ва қамаш бўйича буйруқ берганликда айбланмоқда.

Юн Сок Ёль Жанубий Корея тарихида ҳибсда сақланган ҳолда айблов хулосаси чиқарилган биринчи амалдаги президент бўлган. Бу 2025 йил январида содир бўлган. У март ойида суд қарори билан ҳибс бекор қилингач озод этилган, бироқ июль ойида – импичмент расман тасдиқланиб, лавозимидан четлатилганидан бир неча ой ўтиб ҳарбий ҳолат жорий этишга уриниш билан боғлиқ қўшимча айбловлар асосида яна ҳибсга олинган.

Эслатиб ўтамиз, Юн Сок Ёль 2024 йил 3 декабрь куни кечқурун халққа видео мурожаат билан чиқиб, “Корея Республикасини Шимолий Корея коммунистик кучлари таҳдидидан ҳимоя қилиш, халқнинг эркинлиги ва бахтини ўғирлаётган принципсиз анти-давлат кучларини тор-мор этиш ҳамда эркин конституциявий тузумни сақлаб қолиш учун” фавқулодда ҳарбий ҳолат эълон қилган эди.

У ҳарбий ҳолатдан “эркин Корея Республикасини тиклаш ва ҳимоя қилиш” учун фойдаланишга ваъда берган, мамлакат “ҳалокат сари кетаётганини” таъкидлаган.

Бироқ парламент 4 декабрга ўтар кечаси – Юн мурожаатидан атиги 150 дақиқа ўтиб фавқулодда йиғилишда президентдан ҳарбий ҳолатни зудлик билан бекор қилишни талаб қилиш учун овоз берди. Шундан сўнг эълон қилинган ҳарбий ҳолат ўз кучини йўқотгани билдирилди. Тонг саҳарда Юн Сок Ёль ҳукумат йиғилишида парламент қарорини қабул қилишини ва ҳарбий ҳолатни бекор қилишини маълум қилди.

Парламент 6 декабрь куни президентга импичмент эълон қилишга илк бор уринди, бироқ бу уриниш муваффақиятсиз якунланди. Бир ҳафта ўтиб, 14 декабрда иккинчи овоз бериш муваффақиятли бўлиб, Юн расман лавозимидан четлатилди ва кейинчалик судга тортилди.