Тишлар инсон эволюциясидаги яширин ҳақиқатни очди

Олимлар қадимги инсон аждоди ҳисобланган Homo erectus тишларини ўрганиш орқали уларнинг бошқа қадимги инсон турлари билан аралашиб кетган бўлиши мумкинлигини аниқлади. Бу ҳақдаги тадқиқот “Associated Press”да эълон қилинди.

Маълумотларга кўра, Хитой ҳудудидан топилган ва тахминан 400 минг йил аввал яшаган Homo erectus’да тиш эмали оқсилларига тегишли генетик излар аниқланган. Бу тишлар беш эркак ва бир аёлга тегишли бўлиб, улар бир нечта турли ҳудудлардан топилган.

Олимлар аниқлаган биринчи генетик мутация илгари ҳеч қачон қайд этилмаган бўлиб, эҳтимол Шарқий Осиёда яшаган Homo erectus гуруҳига хос ноёб белгидир. Бу топилма ўша даврда инсон турлари орасида географик фарқлар бўлганини кўрсатади.

Иккинчи мутация эса янада қизиқроқ натижа берган. У замонавий инсонларнинг жуда кам қисмида учрайди, шунингдек, йўқолиб кетган Денисова инсонларида (Denisovans) ҳам аниқланган. Бу эса қадимги инсон турлари бир-бири билан ген алмашган бўлиши мумкинлигини билдиради.

Тадқиқотчиларнинг фикрича, Homo erectus Денисовалар билан чатиштириш (аралашиб кўпайиш) жараёнида генларни уларга ўтказган бўлиши мумкин. Кейинчалик эса Денисовалар ва замонавий инсон аждодлари ўзаро аралашганда, бу генлар ҳозирги инсонларгача етиб келган бўлиши эҳтимолдан холи эмас.

Смицониан Миллий табиий тарих музейи олими, тадқиқотда иштирок этмаган палеоантрополог Райан Макрей бу кашфиётни “инсон кимлиги ва келиб чиқишини тушунишда жуда қизиқарли янги ёндашув” деб баҳолаган. Унинг айтишича, ҳали ҳам аниқ муносабатлар тўлиқ ойдинлашмаган, эҳтимол Homo erectus Денисоваларнинг бевосита аждоди бўлиши ҳам мумкин.

Олимлар бу масала жуда мураккаб эканини, чунки қадимги ДНК жуда кам сақланиб қолганини айтмоқда. Шу сабабли инсон эволюцияси тарихини аниқ тиклаш учун яна кўплаб қазилма топилмалар ва генетик намуналар зарур. Тадқиқот муаллифлари эса Homo erectus ҳақида кўпроқ ДНК ёки суяк қолдиқлари топилса, инсон турларининг ўзаро алоқалари янада аниқроқ очилиб берилишини айтмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ олимлар Хитойда Homo juluensis деб номланган қадимий одамнинг янги турини кашф этганди. Ушбу тур тахминан 200 минг йил аввал йўқолиб кетган.