Mers o‘z partiyasi mag‘lubiyatidan so‘ng ham kanslerlikdan ketmasligini aytdi

Avvalroq, Germaniya kansleri Fridrix Mers boshchiligidagi Xristian-demokratik ittifoq (XDS) kecha, 20 sentyabr kuni Meklenburg – G‘arbiy Pomeraniya va Berlinda bo‘lib o‘tgan shtat saylovlarida jiddiy mag‘lubiyatga uchragani xabar qilingandi. Shundan so‘ng, Mers saylov natijalarini “halokat” deb atadi. Bu haqda “Deutsche Welle” xabar berdi.

Qayd etilishicha, Germaniya rahbari shu bilan birga islohotlarni davom ettirish niyatida ekanini, buning uchun qat’iyat, bardosh va sabr ko‘rsatish kerakligini aytgan hamda kansler lavozimidan iste’foga chiqishi mumkinligi haqidagi gaplarni rad etgan.

Ma’lum qilinishicha, Meklenburg – G‘arbiy Pomeraniyada XDS 4,9 foiz ovoz olgan. Shtat parlamentiga kirish uchun kamida 5 foiz ovoz talab etilgani sababli, partiya tarixda birinchi marta ushbu shtat parlamentidan o‘rin ololmagan.

Bu yerda birinchi o‘rinni “Germaniya uchun alternativa” (AfD) partiyasi 38,2 foiz ovoz bilan egalladi. Sotsial-demokratik partiya (SPD) 35,5 foiz bilan ikkinchi, So‘l partiya 6,5 foiz, “Yashillar” esa 5,7 foiz bilan keyingi o‘rinlarni oldi.

AfD 2021 yilgi saylovda 16,7 foiz ovoz olgan edi. Bu safar partiyaning natijasi 38,2 foizga yetgan. Biroq partiya boshqa siyosiy kuchlar bilan koalitsiya tuzish imkoniga ega emas, chunki qolgan partiyalar AfD bilan hamkorlik qilishni istamayapti.

Meklenburg – G‘arbiy Pomeraniya hukumati rahbari, SPD vakili Manuela Shvezig saylov kampaniyasini asosan AfD bilan raqobatga qurgan. U saylov kuni ko‘plab saylovchilar Ukrainani moliyaviy va harbiy qo‘llab-quvvatlashga, shuningdek, “Shimoliy oqim” orqali gaz yetkazib berishni tiklashga qarshi ekanini aytgan.

“Birinchidan, mening federal yerimda ko‘pchilik ukrainaliklarni moliyaviy va harbiy qo‘llab-quvvatlashga qarshi. AfD saylov kampaniyasini aynan shu masalaga faol e’tibor qaratdi. Ikkinchidan, ko‘pchilik “Shimoliy oqim” orqali gaz yetkazib berishni qayta tiklashni xohlaydi”, degan Shvezig mahalliy ZDF telekanaliga.

Uning ta’kidlashicha, SPD bu ikki pozitsiyaning hech birini qo‘llab-quvvatlamaydi, partiya buning natijasida ovoz yo‘qotishini tushungan, biroq hozirgi sharoitda prinsipial pozitsiyani saqlash muhim deb hisoblagan.

Shvezig Mersning saylov natijalariga munosabatini ham tanqid qilgan. U kansler “o‘zidan halol ravishda hech narsa bo‘lmagandek ishlashda davom eta oladimi, deb so‘rashi kerak”, deb aytgan.

Bildirilishicha, SPD 35,5 foizlik natija bilan So‘l partiya va “Yashillar” bilan koalitsiya tuzish imkoniga ega bo‘lgan.

Berlinda So‘l partiyasi g‘alaba qozondi

Berlinda esa So‘l partiyasi 25,7 foiz ovoz bilan birinchi o‘rinni egalladi. Bu partiyaning 2023 yilgi natijasidan deyarli ikki barobar ko‘p degani. XDS 18,8 foiz bilan ikkinchi o‘rinni oldi. AfD 16,3 foiz bilan uchinchi bo‘ldi. “Yashillar” 14,3 foiz, SPD esa 12,1 foiz ovoz to‘pladi. Saylovda ishtirok etish ko‘rsatkichi 74,2 foizni tashkil qildi.

So‘l partiyaning asosiy talablaridan biri yirik uy-joy konsernlariga tegishli taxminan 200 mingta xonadonni davlat tasarrufiga o‘tkazishdir. Partiya Deutsche Wohnen, Heimstaden va Vonovia kabi kompaniyalarni uy-joy tanqisligidan foydalanib, ijara haqlarini oshirishda ayblamoqda.

2021 yilda Berlinda o‘tkazilgan referendumda saylovchilarning 59,1 foizi yirik uy-joy kompaniyalariga tegishli ob’ektlarni ijtimoiylashtirish tashabbusini qo‘llab-quvvatlagan. Avvalroq, So‘l partiyaning Berlin meri lavozimiga nomzodi Elif Eralp saylov natijalaridan keyin bu rejani amalga oshirishini bildirgani xabar qilingandi.

“Biz kvartirada yashash imkoniyati insonning asosiy huquqi ekanini ta’kidlaymiz va bu huquqni spekulyatsiyadan himoya qilmoqchimiz”, degan edi Eralp saylovdan oldin. 

Biroq So‘l partiyasi hukumat tuzishi uchun SPD va “Yashillar” bilan koalitsiya tuzishi kerak. Matematik jihatdan bunday koalitsiya mumkin bo‘lsa-da, muzokaralar murakkab kechishi kutilmoqda.

“Yashillar” hamraisi Feliks Banaszak So‘l partiyasi bilan muloqotning asosiy sharti antisemitizmga qarshi aniq bayonot bo‘lishini aytgan. SPD esa uy-joylarni davlat tasarrufiga o‘tkazish rejasiga tanqidiy munosabat bildirgan.

Mers iste’foga chiqmasligini bildirdi

Saylov natijalari Mersning kanslerlik faoliyatiga bosimni kuchaytirdi. Biroq kansler natijalardan keyin islohotlarni davom ettirishini bildirdi va iste’foga chiqish niyati yo‘qligini ko‘rsatdi.

Mers o‘z nutqida Germaniyadagi iqtisodiy muammolar va jamiyatdagi bo‘linishlarga ishora qilib, mamlakatni kelajakka tayyorlash uchun islohotlar zarurligini ta’kidlagan. U o‘zining va hukumatining bu jarayon uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishini aytgan. Shuningdek, kansler islohotlarni avtoritar zaharga qarshi vosita sifatida ko‘rishini bildirgan.

Mersning XDS raisi va kansler lavozimlarini saqlab qolishga qaror qilgani haqidagi bayonoti saylovlardan bir necha kun oldin tayyorlangani xabar qilingan. Biroq buning o‘zi yetarli emas – u o‘z partiyasida ham qo‘llab-quvvatlanishi kerak.

16 sentyabr kuni XDS/XSS blokiga kiruvchi 8 ta federal yer hukumati rahbari bayonot berib, Germaniyaga kadrlar haqidagi bahslar emas, ishonchlilik va qat’iy harakatlar kerakligini qayd etgan. Biroq ushbu bayonot Mersni so‘zsiz qo‘llab-quvvatlash sifatida baholanmagan, chunki unda kanslerning ismi ham tilga olinmagan.

Ma’lumot uchun, Mers bugun, 21 sentyabr kuni XDS rahbariyati bilan, ertaga, 22 sentyabr kuni esa Bundestagdagi partiya fraksiyasi bilan uchrashadi.