Мерц ўз партияси мағлубиятидан сўнг ҳам канцлерликдан кетмаслигини айтди

Аввалроқ, Германия канцлери Фридрих Мерц бошчилигидаги Христиан-демократик иттифоқ (ХДС) кеча, 20 сентябрь куни Мекленбург – Ғарбий Померания ва Берлинда бўлиб ўтган штат сайловларида жиддий мағлубиятга учрагани хабар қилинганди. Шундан сўнг, Мерц сайлов натижаларини “ҳалокат” деб атади. Бу ҳақда “Deutsche Welle” хабар берди.

Қайд этилишича, Германия раҳбари шу билан бирга ислоҳотларни давом эттириш ниятида эканини, бунинг учун қатъият, бардош ва сабр кўрсатиш кераклигини айтган ҳамда канцлер лавозимидан истеъфога чиқиши мумкинлиги ҳақидаги гапларни рад этган.

Маълум қилинишича, Мекленбург – Ғарбий Померанияда ХДС 4,9 фоиз овоз олган. Штат парламентига кириш учун камида 5 фоиз овоз талаб этилгани сабабли, партия тарихда биринчи марта ушбу штат парламентидан ўрин ололмаган.

Бу ерда биринчи ўринни “Германия учун альтернатива” (AfD) партияси 38,2 фоиз овоз билан эгаллади. Социал-демократик партия (SPD) 35,5 фоиз билан иккинчи, Сўл партия 6,5 фоиз, “Яшиллар” эса 5,7 фоиз билан кейинги ўринларни олди.

AfD 2021 йилги сайловда 16,7 фоиз овоз олган эди. Бу сафар партиянинг натижаси 38,2 фоизга етган. Бироқ партия бошқа сиёсий кучлар билан коалиция тузиш имконига эга эмас, чунки қолган партиялар AfD билан ҳамкорлик қилишни истамаяпти.

Мекленбург – Ғарбий Померания ҳукумати раҳбари, SPD вакили Мануэла Швезиг сайлов кампаниясини асосан AfD билан рақобатга қурган. У сайлов куни кўплаб сайловчилар Украинани молиявий ва ҳарбий қўллаб-қувватлашга, шунингдек, “Шимолий оқим” орқали газ етказиб беришни тиклашга қарши эканини айтган.

“Биринчидан, менинг федерал еримда кўпчилик украиналикларни молиявий ва ҳарбий қўллаб-қувватлашга қарши. AfD сайлов кампаниясини айнан шу масалага фаол эътибор қаратди. Иккинчидан, кўпчилик “Шимолий оқим” орқали газ етказиб беришни қайта тиклашни хоҳлайди”, деган Швезиг маҳаллий ZDF телеканалига.

Унинг таъкидлашича, SPD бу икки позициянинг ҳеч бирини қўллаб-қувватламайди, партия бунинг натижасида овоз йўқотишини тушунган, бироқ ҳозирги шароитда принципиал позицияни сақлаш муҳим деб ҳисоблаган.

Швезиг Мерцнинг сайлов натижаларига муносабатини ҳам танқид қилган. У канцлер “ўзидан ҳалол равишда ҳеч нарса бўлмагандек ишлашда давом эта оладими, деб сўраши керак”, деб айтган.

Билдирилишича, SPD 35,5 фоизлик натижа билан Сўл партия ва “Яшиллар” билан коалиция тузиш имконига эга бўлган.

Берлинда Сўл партияси ғалаба қозонди

Берлинда эса Сўл партияси 25,7 фоиз овоз билан биринчи ўринни эгаллади. Бу партиянинг 2023 йилги натижасидан деярли икки баробар кўп дегани. ХДС 18,8 фоиз билан иккинчи ўринни олди. AfD 16,3 фоиз билан учинчи бўлди. “Яшиллар” 14,3 фоиз, SPD эса 12,1 фоиз овоз тўплади. Сайловда иштирок этиш кўрсаткичи 74,2 фоизни ташкил қилди.

Сўл партиянинг асосий талабларидан бири йирик уй-жой концернларига тегишли тахминан 200 мингта хонадонни давлат тасарруфига ўтказишдир. Партия Deutsche Wohnen, Heimstaden ва Vonovia каби компанияларни уй-жой танқислигидан фойдаланиб, ижара ҳақларини оширишда айбламоқда.

2021 йилда Берлинда ўтказилган референдумда сайловчиларнинг 59,1 фоизи йирик уй-жой компанияларига тегишли объектларни ижтимоийлаштириш ташаббусини қўллаб-қувватлаган. Аввалроқ, Сўл партиянинг Берлин мэри лавозимига номзоди Элиф Эралп сайлов натижаларидан кейин бу режани амалга оширишини билдиргани хабар қилинганди.

“Биз квартирада яшаш имконияти инсоннинг асосий ҳуқуқи эканини таъкидлаймиз ва бу ҳуқуқни спекуляциядан ҳимоя қилмоқчимиз”, деган эди Эралп сайловдан олдин. 

Бироқ Сўл партияси ҳукумат тузиши учун SPD ва “Яшиллар” билан коалиция тузиши керак. Математик жиҳатдан бундай коалиция мумкин бўлса-да, музокаралар мураккаб кечиши кутилмоқда.

“Яшиллар” ҳамраиси Феликс Банасзак Сўл партияси билан мулоқотнинг асосий шарти антисемитизмга қарши аниқ баёнот бўлишини айтган. SPD эса уй-жойларни давлат тасарруфига ўтказиш режасига танқидий муносабат билдирган.

Мерц истеъфога чиқмаслигини билдирди

Сайлов натижалари Мерцнинг канцлерлик фаолиятига босимни кучайтирди. Бироқ канцлер натижалардан кейин ислоҳотларни давом эттиришини билдирди ва истеъфога чиқиш нияти йўқлигини кўрсатди.

Мерц ўз нутқида Германиядаги иқтисодий муаммолар ва жамиятдаги бўлинишларга ишора қилиб, мамлакатни келажакка тайёрлаш учун ислоҳотлар зарурлигини таъкидлаган. У ўзининг ва ҳукуматининг бу жараён учун масъулиятни ўз зиммасига олишини айтган. Шунингдек, канцлер ислоҳотларни авторитар заҳарга қарши восита сифатида кўришини билдирган.

Мерцнинг ХДС раиси ва канцлер лавозимларини сақлаб қолишга қарор қилгани ҳақидаги баёноти сайловлардан бир неча кун олдин тайёрлангани хабар қилинган. Бироқ бунинг ўзи етарли эмас – у ўз партиясида ҳам қўллаб-қувватланиши керак.

16 сентябрь куни ХДС/ХСС блокига кирувчи 8 та федерал ер ҳукумати раҳбари баёнот бериб, Германияга кадрлар ҳақидаги баҳслар эмас, ишончлилик ва қатъий ҳаракатлар кераклигини қайд этган. Бироқ ушбу баёнот Мерцни сўзсиз қўллаб-қувватлаш сифатида баҳоланмаган, чунки унда канцлернинг исми ҳам тилга олинмаган.

Маълумот учун, Мерц бугун, 21 сентябрь куни ХДС раҳбарияти билан, эртага, 22 сентябрь куни эса Бундестагдаги партия фракцияси билан учрашади.