АҚШ Гренландияда яна икки ҳарбий база очмоқчи

АҚШ Дания ва Гренландия билан тузиладиган келишув доирасида Гренландияда Совуқ уруш даврида фаолият юритган ҳарбий базани қайта тиклаш ва яна бир ҳарбий объект ташкил этишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда келишувдан хабардор бўлган уч кишига таяниб, “Reuters” хабар берди.

Нашрга кўра, АҚШ жанубий Гренландиядаги Нарсарсуакда ҳарбий базани қайта очиши, шарқий соҳилдаги Местервигда эса яна бир ҳарбий объект ташкил қилиши режалаштирилмоқда.

Манбалардан икки нафарининг айтишича, Нарсарсуакда АҚШ 1950-йилларда ёпган Bluie West One ҳарбий базаси жойлашган. Ҳозирда бу ҳудуд аҳолиси бир неча ўн кишигача камайган.

Местервигда эса ҳозир Дания махсус кучларига қарашли Sirius Dog Sled Patrol — чана итлари патрули фаолият юритади.

Дания, Гренландия ва АҚШ янги келишувни бугун, 22 сентябрь куни Нью-Йоркда БМТ Бош Ассамблеяси йиғилиши доирасида имзолаши кутилмоқда. Маросим АҚШ Шарқий вақти билан соат 10:30 да, Тошкент вақти билан соат 19:30 да ўтказилиши режалаштирилган.

Келишув матни ҳозирча очиқланмаган. Манбаларнинг “Reuters” агентлигига айтишича, ҳужжатнинг айрим тафсилотлари уни имзолашга қадар якуний шаклга келтирилмайди.

Дания ва Гренландия ҳукуматлари агентликнинг келишув юзасидан изоҳ бериш сўровига жавоб бермаган.

Қайд этилишича, Оқ уй вакили ҳам келишув тафсилотларига изоҳ беришдан бош тортган. У келишув имзоланиши Гренландия ва АҚШ хавфсизлигини “таъминлаш ва ҳимоя қилиш”ини таъкидлаган аввалги баёнотни такрорлаган.

Дания эса келишув Арктика хавфсизлигини фақат АҚШ ва Дания зиммасига қолдирмасдан, уни НАТО назоратига ўтказишини билдирган.

Мазкур келишув АҚШ Президенти Дональд Трампнинг бир неча ой давомида Гренландия масаласида босим ўтказганидан кейин тузилмоқда. Трамп узоқ вақтдан бери АҚШ Гренландия устидан назорат ўрнатиши кераклигини айтган ва айрим ҳолларда Данияга қарашли автоном ҳудудни қўлга киритиш учун ҳарбий ёки иқтисодий куч ишлатиш эҳтимолини ҳам истисно қилмаган.

Нашр маълумотига кўра, Гренландия аҳолисининг мутлақ кўпчилиги Трампнинг бу ғоясини рад этган. Трампнинг таҳдидлари январь ойида авжига чиққан ва НАТО ичида дипломатик инқирозни келтириб чиқарган, шунингдек, Дания ва Гренландияни Вашингтон билан музокараларга киришишга ундаган.

Совуқ уруш даврида АҚШ Гренландияда 17 та ҳарбий иншоот ва 10 мингдан ортиқ ҳарбий хизматчига эга бўлган. Ҳозир эса оролда АҚШнинг фақат Питуффик космик базаси қолган бўлиб, у ерда тахминан 150 нафар америкалик ҳарбий хизматчи бор.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ маъмурияти НАТО ва Гренландия билан ҳамкорликда Қўшма Штатлар учун “ҳайратланарли” бўлган келишув устида ишлаётгани ҳақида хабар берилган эди.