АҚШ Эрон нефтига қўйилган санкцияларни вақтинча бекор қилди

АҚШ Молия вазирлиги Эроннинг Ҳормуз бўғозидаги кемалар қатновини тўсиб қўйиши оқибатида кўтарилган энергия ресурслари нархини тушириш мақсадида бир ой муддатга Эрон нефтини сотиб олиш ва сотишга вақтинча рухсат берди. Бу ҳақда кеча, 20 март куни АҚШ Молия вазирлиги хабар берди.

Қайд этилишича, бунда асосий шарт – маҳсулотлар шу кун ҳолатига кўра юкланган ва йўлда бўлиши керак. Лицензия янги битимлар тузишга рухсат бермайди.

АҚШ Молия вазири Скотт Бессент бу қарорни “тор доирадаги” ва “қисқа муддатли” деб таърифлаган. Унинг ҳисоб-китобига кўра, бу жаҳон бозорига тезкорлик билан қарийб 140 миллион баррель нефть олиб кириш имконини беради. Бу эса тўрт ҳафтадан бери давом этаётган уруш туфайли Ҳормуз бўғозининг ёпилиши оқибатида юзага келган тақчилликни қисман қоплаш ва нархларни пасайтиришга хизмат қилиши керак.

Бессентнинг ёзишича, ҳозирда Эрон нефтининг асосий харидори Хитой бўлиб, у маҳсулотни чегирма билан сотиб олмоқда. 

“Ушбу захиралардан фойдаланиш имкониятини бутун дунё учун вақтинча очиш орқали Қўшма Штатлар жаҳон бозорига тезкорлик билан 140 миллион баррель нефть етказиб беради ва Эрон томонидан юзага келтирилган вақтинчалик босимни камайтиришга ёрдам беради. Аслида, биз нархларни жиловлаш учун Эрон нефтидан Теҳроннинг ўзига қарши фойдаланамиз ва шу билан бирга “Эпик ғазаб” (Epic Fury) операциясини давом эттирамиз”, дейди Бессент.

Унинг фикрича, Эрон олинган даромадлардан фойдаланишда қийинчиликларга дуч келади, чунки “АҚШ Эронга ва унинг халқаро молия тизимига кириш имкониятларига максимал босим ўтказишда давом этади”.

Эслатиб ўтамиз, бир ҳафта олдин Россия нефтига нисбатан ҳам худди шундай вақтинчалик санкциялар юмшатилиши жорий этилган эди.

Жорий йилнинг 19 март куни Бессент “Fox News” телеканалига берган интервьюсида АҚШ Эрон нефтидан санкцияларни вақтинча олиб ташлаш имкониятини кўриб чиқаётгани ҳақида гапирган эди. Ўшанда у чекловларнинг бекор қилиниши нефтни Хитойдан бошқа давлатларга (Ҳиндистон, Япония, Малайзия каби) йўналтиришга ёрдам беришини, Хитойни эса “бозор нархида” тўлашга мажбур қилишини таъкидлаган. Унинг баҳолашича, Эрон нефтининг бозорга чиқиши нархларни 10-14 кунга пасайтиради.

19 март куни энергия ресурслари нархида кескин кўтарилиш кузатилди. Лондоннинг ICE биржасида Brent маркали нефтнинг май ойидаги фючерслари нархи 9 мартдан бери илк бор баррелига 119 доллардан ошди. Нархларнинг ўсиши Эроннинг Форс кўрфазидаги энергетика инфратузилмаси объектларига қилган ҳужумлари ва янги зарбалар ҳақидаги огоҳлантиришларидан кейин юз берди.