“Ғазо – давримизнинг энг уятли қирғини”. Эрдўған БМТ минбарида нималар деди?

Ғазо бугун нафақат дунёдаги энг катта қабристон, балки дунёда ампутация кўрсаткичи энг юқори бўлган минтақа ҳисобланади. Шунингдек, Ғазо – ҳозирги даврнинг энг инсонийликка зид, энг уятли қирғини. Бу ҳақда бугун, 22 сентябрь куни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти 81-Бош Ассамблеясида Туркия Президенти Ражаб Тойиб Эрдўған гапирди.

“Авваламбор, ўз қайғумни изҳор этмоқчиман. Аъзо мамлакатлар томонидан расман тан олинган Фаластин давлатининг муҳтарам Президенти жаноб Маҳмуд Аббос кетма-кет икки йилдир-ки ушбу залда иштирок эта олмаяпти. Фаластинлик биродарларимизга нисбатан қилинаётган бу адолатсизлик виждонларни яраламоқда. Шуни билишларини истардимки, жаноб Аббоснинг ўзи бу ерда шахсан қатнаша олмаётган бўлса-да, биз, худди ўтган йили бўлганидек, озод ва мустақил Фаластин давлатининг овози бўламиз”, дея гап бошлаган Туркия етакчиси.

Шунингдек, у 1945 йил 26 июнда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Низоми имзоланаётганда мамлакатлар катта умид билан қуйидагиларни эълон қилганини эслаган:

• Инсоният Бирлашган Миллатлар халқлари, бир инсон умри давомида икки марта инсониятга таърифлаб бўлмас офатларни келтирган уруш офатидан келажак авлодларни ҳимоя қилишга;
• инсон ҳуқуқларига, инсон шаъни ва қадр-қимматига; 
• адолатни сақлаш ва шартномалардан келиб чиқадиган мажбуриятларга ҳурмат кўрсатилиши учун зарур шароитларни яратишга; 
• яхши қўшничилик тамойиллари асосида тинч-тотув яшашга, халқаро тинчлик ва хавфсизликни сақлаш учун кучларни бирлаштиришга қарор қилган.

Эрдўғаннинг айтишича, Низом имзоланганидан бери 81 йилдан ортиқ вақт ўтган, аммо инсоният ҳамон ўша кундаги ироданинг ҳаётга татбиқ этиладиган кунларини орзиқиб кутмоқда. Жуда узоққа боришнинг ҳожати йўқ. Сўнгги бир йилга назар солишнинг ўзи кифоя. Ортда қолган 12 ой 60 дан ортиқ низо ва урушлар билан сўнгги 30 йилнинг энг қонли даврларидан бири сифатида тарихга кирган.

Туркия етакчисининг сўзларига кўра, Ғазодан Украина ва Россиягача, Мьянмадан Эронгача 250 минг инсон ҳаётдан кўз юмган. Бундан анча кўпчилик таърифлаб бўлмас азоб-уқубатларни бошдан кечирган. Юз минглаб одамлар туғилиб ўсган ерларини тарк этишга мажбур бўлган. Ғазода 74 минг одам Исроил террорининг қурбони бўлган. Улар жуфти ҳалоллари, ота-оналарининг жасадларини кавлаб олмоқда. Исроил ҳужумларида қўл ва оёқларидан айрилган бегуноҳ гўдаклар ёғочдан ясалган протезлар билан ҳаётга қайтишга ҳаракат қилмоқда.

“Шифохоналарда ёқилғи танқислиги сабабли генераторларнинг 70 фоиздан ортиғи ҳозирда хизмат кўрсата олмаяпти. Фарзандлари ва набираларининг устида титраб турадиган ота ва бобо сифатида, юрагимиз тилка-пора бўлиб шуни таъкидлашга мажбурман: Ғазо бугун нафақат дунёдаги энг катта қабристон, балки дунёда ампутация кўрсаткичи энг юқори бўлган минтақадир. Ғазо – давримизнинг энг инсонийликка зид, энг уятли қирғинидир.

Ҳаммамизни ларзага солиши керак бўлган бу манзаранинг бизга айтаётган гапи шу: бундан 81 йил олдин тинчлик ва хавфсизликни сақлаш учун тузилган Бирлашган Миллатлар Ташкилоти бугунги кунга келиб бу вазифасини бажара олмайдиган ҳолатга келиб қолди. Ташкилот кучсизланишда давом этмоқда”, дейди Эрдўған.

Унинг айтишича, Фаластинда, Суданда ва бошқа инқироз минтақаларида ўз умидларини Бирлашган Миллатлар Ташкилотига боғлаганлар чуқур ҳафсаласи пир ҳолатда. 

“Эслатиб ўтмоқчиманки, бир кун келиб ҳамма инсониятнинг умумий виждонига сиғинишга мажбур бўлади. Бугун ўзимизни хавфсизлик, фаровонлик ва тинчлик ичида ҳис қилишимиз мумкин. Низо ва инқироз минтақаларидан узоқда, қулайлик ичида яшашимиз мумкин. Лекин эртага нима бўлишини ҳеч биримиз билмаймиз”, дейди Туркия Президенти.

У шу сабабли, халқаро тизимга бўлган ишончни қайта тиклашга қаратилган бу йилги Бош Ассамблея мавзусини жуда ўринли деб ҳисоблашини билдирган. 

“Жаноб Бош котибнинг “Бирлашган Миллатлар Ташкилоти 80” ташаббуси билан бирга ушбу йўналишда кўрсатаётган самимий ҳаракатларини қўллаб-қувватлаймиз. Бу ислоҳот иродаси кейинги Бош котиб даврида ҳам давом эттирилишини кутиб қоламиз”, дейди Эрдўған.

Туркия Президенти агар Бирлашган Миллатлар Ташкилотига бўлган ишонч ҳақиқатан ҳам оширилиши исталаётган бўлса, қилиниши керак бўлган ишлар аниқ эканини қайд этган. 

“Фаластинлик гўдаклар хавфсизликда бўлади, осмонга қараганларида уруш самолётларини, дронларни эмас, эркин учиб юрган варракларни кўради. Ливанда болалар тун ярмида бомба овозларидан уйғонмайди. Осиёлик меҳнаткашларнинг пешона тери шафқатсиз капиталистлар томонидан эксплуатация қилинмайди. Африкалик биродарларимиз ўз келажагига камида энг фаровон мамлакатлар фуқаролари каби ишонч билан қарайди. Бирлашган Миллатлар Ташкилотига бўлган ишонч фақат шу йўл билан қайта таъминланиши мумкин”, дейди Ражаб Тойиб Эрдўған.

Эслатиб ўтамиз, Ражаб Тойиб Эрдўған БМТ Бош Ассамблеясининг 80-сессиясида сўзга чиқиб, Ғазодаги вазиятни кескин қоралаган эди ва мамлакатларни Фаластинни тан олишга чақирганди. Шунингдек, у Ғазодаги очликдан азият чекаётган аёллар ва болаларнинг суратларини кўрсатиб, содир бўлаётган геноцид “жонли эфирда намойиш этилаётганини” айтганди.