Jogorku Keneshning yangi spikeri saylandi

Bugun, 12 fevral kuni Marlen Mamataliyev Qirg‘iziston Jogorku Keneshi spikeri etib saylandi. Bu haqda “24.kg” xabar berdi.

Qayd etilishicha, uning nomzodini 77 deputat qo‘llab-quvvatlagan, 5 nafar qarshi ovoz bergan. Bir byulleten haqiqiy emas deb topilgan, yana to‘rttasi buzilgani sababli bekor qilingan. Mamataliyev spikerlik lavozimiga yagona nomzod edi.

Ma’lumot uchun, Marlen Mamataliyev 1981 yil 24 mart kuni Bishkek shahrida tug‘ilgan. U I.Razzaqov nomidagi Qirg‘iz texnik universitetining axborot texnologiyalari fakultetini, shuningdek Qirg‘iz iqtisodiyot universitetining “Moliya va kredit” mutaxassisligini tamomlagan. Singapurdagi Civil Service College’da davlat xizmatida inson resurslarini boshqarish yo‘nalishida tahsil olgan. J.Balasagin nomidagi Qirg‘iz milliy universitetini ham bitirib, yurist mutaxassisligini olgan. Shuningdek, Rossiya Prezidenti huzuridagi Xalq xo‘jaligi va davlat xizmati akademiyasida davlat boshqaruvi bo‘yicha malaka oshirgan.

2003–2006 yillarda Qirg‘iz Respublikasi Ijtimoiy fondi va Iqtisodiyot va moliya vazirligida ishlagan. 2007–2008 yillarda moliya vaziri hamda iqtisodiy rivojlanish va savdo vaziri yordamchisi bo‘lgan. 2009 yilda u Qirg‘iziston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosarining maslahatchisi etib tayinlangan.

2010–2011 yillarda Jogorku Keneshdagi “Or-Nomus” fraksiyasi kotibiyatini boshqargan, 2011–2012 yillarda Iqtisodiy tartibga solish vazirligida stats-kotib va boshqarma boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. 2012 yilda Qirg‘iz Respublikasi hukumati apparatining real sektor bo‘limiga rahbarlik qilgan.

2013–2018 yillarda xususiy sektorda faoliyat yuritgan, jumladan “Aziya moll” savdo-ko‘ngilochar markazi bosh direktori bo‘lgan. 2021 yildan Jogorku Kenesh VII chaqiriq deputati, “Intimaq” parlament fraksiyasi rahbari, byudjet, iqtisodiy va fiskal siyosat qo‘mitasi raisi sifatida ishlagan.

2025 yilda Bishkek shahrining Birinchi may tumani bo‘yicha №22 yakka mandatli saylov okrugidan VIII chaqiriq deputati etib saylangan. VII chaqiriq davri yakunlariga ko‘ra, u tashabbus etgan va qabul qilingan qonunlar soni bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichga ega deputat sifatida qayd etilgan.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Qirg‘iziston Jogorku Kenesh spikeri Nurlanbek Turg‘unbek o‘g‘li o‘z vakolatlarini topshirgani va Marlen Mamataliyev uning o‘rniga nomzod sifatida ko‘rilayotgani haqida xabar berilgan edi. Qayd etish joiz, mazkur o‘zgarishlar mamlakat Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi Qamchibek Tashiyev lavozimidan ozod qilinishi fonida bo‘lmoqda.

Tashiyev iste’fosi

Joriy yilning 10 fevral kuni Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi – Bosh vazir o‘rinbosari Qamchibek Tashiyev Prezident Sadir Japarovning farmoni bilan lavozimidan ozod etildi. U o‘z qarorini “jamiyatda bo‘linishga yo‘l qo‘ymaslik” istagi bilan izohladi. Qamchibek Tashiyevning o‘zi bu haqda Germaniyada yurak operatsiyasidan so‘ng rejali tekshiruvda bo‘lganida xabar topganini ma’lum qildi.

Tashiyev ortidan uning birinchi o‘rinbosari Qurbonbek Avazov, kiberxavfsizlik markazi direktori Daniel Risaliyev va Antiterror markazi direktori Elizar Smanov ishdan olindi. Abdukarim Alimboyev Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi (MXDQ) raisining birinchi o‘rinbosari lavozimidan ozod etilib, Davlat chegara xizmati raisi etib tayinlandi. Uning o‘rnini Xavfsizlik kengashi kotibi lavozimida ishlab kelayotgan Rustam Mamasadiqov egalladi. 

2020 yildan buyon Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasining 9-xizmati boshlig‘i va rais o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan Jumgalbek Shabdanbekov Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi vazifasini vaqtincha bajaruvchi etib tayinlandi.

Shuningdek, shu kunning o‘zida Chegara xizmati davlat qo‘mitasi tarkibidan chiqarildi.

Japarov va Tashiyev tandemi

Ma’lumot uchun, Qamchibek Tashiyev 2020 yil 16 oktyabr kuni Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi etib tayinlangan edi. Farmonni 2020 yil 5–6 oktyabr voqealaridan so‘ng prezident vazifasini bajaruvchi sifatida Sadir Japarov imzolagan.

Qamchibek Tashiyev va amaldagi Prezident Sadir Japarov o‘rtasidagi ko‘p yillik munosabatlar mamlakatdagi eng barqaror va ta’sirli siyosiy ittifoqlardan biri sifatida baholanib kelgan. Ularning hamkorligi hokimiyat tepasiga kelishidan ancha oldin boshlangan: 2010 yillar boshida ular bir necha bor siyosiy jarayonlarda bir tomonda bo‘lgan, 2012 yildagi umumiy jinoiy epizodni ham birga boshdan kechirgan, bu esa ularning shaxsiy yaqinligini yanada mustahkamlagan.

2020 yil oktyabr voqealaridan so‘ng tandem yakuniy shaklga keldi: Sadir Japarov Prezident lavozimini egalladi, Qamchibek Tashiyev esa MXQ rahbari etib tayinlanib, kuch blokining asosiy tayanchiga aylandi. Aynan u eng shov-shuvli ishlarni nazorat qilgan, kuch siyosatini shakllantirgan va amalda Prezident jamoasining eng yaqin ishonchli shaxslaridan biri bo‘lib kelgan.

Ekspertlar orasida ularning ittifoqi ko‘pincha mamlakatdagi eng mustahkam siyosiy duet deb atalardi, Qamchibek Tashiyev atrofidagi har qanday kadr o‘zgarishlari esa hokimiyat konfiguratsiyasidagi jiddiy o‘zgarishlar belgisi sifatida qabul qilinar edi.

So‘nggi paytlarda siyosiy doiralarda maxsus xizmat rahbarining bo‘lajak Prezident saylovlarida ishtirok etishi mumkinligi haqida mish-mishlar tarqalgan edi. Qamchibek Tashiyev esa bir necha bor prezidentlik poygasida qatnashmoqchi emasligini va Sadir Japarovni qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qilgan.