Жогорку Кенешнинг янги спикери сайланди

Бугун, 12 февраль куни Марлен Маматалиев Қирғизистон Жогорку Кенеши спикери этиб сайланди. Бу ҳақда “24.kg” хабар берди.

Қайд этилишича, унинг номзодини 77 депутат қўллаб-қувватлаган, 5 нафар қарши овоз берган. Бир бюллетень ҳақиқий эмас деб топилган, яна тўрттаси бузилгани сабабли бекор қилинган. Маматалиев спикерлик лавозимига ягона номзод эди.

Маълумот учун, Марлен Маматалиев 1981 йил 24 март куни Бишкек шаҳрида туғилган. У И.Раззақов номидаги Қирғиз техник университетининг ахборот технологиялари факультетини, шунингдек Қирғиз иқтисодиёт университетининг “Молия ва кредит” мутахассислигини тамомлаган. Сингапурдаги Civil Service College’да давлат хизматида инсон ресурсларини бошқариш йўналишида таҳсил олган. Ж.Баласагин номидаги Қирғиз миллий университетини ҳам битириб, юрист мутахассислигини олган. Шунингдек, Россия Президенти ҳузуридаги Халқ хўжалиги ва давлат хизмати академиясида давлат бошқаруви бўйича малака оширган.

2003–2006 йилларда Қирғиз Республикаси Ижтимоий фонди ва Иқтисодиёт ва молия вазирлигида ишлаган. 2007–2008 йилларда молия вазири ҳамда иқтисодий ривожланиш ва савдо вазири ёрдамчиси бўлган. 2009 йилда у Қирғизистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосарининг маслаҳатчиси этиб тайинланган.

2010–2011 йилларда Жогорку Кенешдаги “Ор-Номус” фракцияси котибиятини бошқарган, 2011–2012 йилларда Иқтисодий тартибга солиш вазирлигида статс-котиб ва бошқарма бошлиғи лавозимларида ишлаган. 2012 йилда Қирғиз Республикаси ҳукумати аппаратининг реал сектор бўлимига раҳбарлик қилган.

2013–2018 йилларда хусусий секторда фаолият юритган, жумладан “Азия молл” савдо-кўнгилочар маркази бош директори бўлган. 2021 йилдан Жогорку Кенеш VII чақириқ депутати, “Интимақ” парламент фракцияси раҳбари, бюджет, иқтисодий ва фискал сиёсат қўмитаси раиси сифатида ишлаган.

2025 йилда Бишкек шаҳрининг Биринчи май тумани бўйича №22 якка мандатли сайлов округидан VIII чақириқ депутати этиб сайланган. VII чақириқ даври якунларига кўра, у ташаббус этган ва қабул қилинган қонунлар сони бўйича энг юқори кўрсаткичга эга депутат сифатида қайд этилган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Қирғизистон Жогорку Кенеш спикери Нурланбек Турғунбек ўғли ўз ваколатларини топширгани ва Марлен Маматалиев унинг ўрнига номзод сифатида кўрилаётгани ҳақида хабар берилган эди. Қайд этиш жоиз, мазкур ўзгаришлар мамлакат Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси Қамчибек Ташиев лавозимидан озод қилиниши фонида бўлмоқда.

Ташиев истеъфоси

Жорий йилнинг 10 февраль куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси – Бош вазир ўринбосари Қамчибек Ташиев Президент Садир Жапаровнинг фармони билан лавозимидан озод этилди. У ўз қарорини “жамиятда бўлинишга йўл қўймаслик” истаги билан изоҳлади. Қамчибек Ташиевнинг ўзи бу ҳақда Германияда юрак операциясидан сўнг режали текширувда бўлганида хабар топганини маълум қилди.

Ташиев ортидан унинг биринчи ўринбосари Қурбонбек Авазов, киберхавфсизлик маркази директори Даниэль Рисалиев ва Антитеррор маркази директори Элизар Сманов ишдан олинди. Абдукарим Алимбоев Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) раисининг биринчи ўринбосари лавозимидан озод этилиб, Давлат чегара хизмати раиси этиб тайинланди. Унинг ўрнини Хавфсизлик кенгаши котиби лавозимида ишлаб келаётган Рустам Мамасадиқов эгаллади. 

2020 йилдан буён Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг 9-хизмати бошлиғи ва раис ўринбосари лавозимида ишлаб келган Жумгалбек Шабданбеков Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланди.

Шунингдек, шу куннинг ўзида Чегара хизмати давлат қўмитаси таркибидан чиқарилди.

Жапаров ва Ташиев тандеми

Маълумот учун, Қамчибек Ташиев 2020 йил 16 октябрь куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси этиб тайинланган эди. Фармонни 2020 йил 5–6 октябрь воқеаларидан сўнг президент вазифасини бажарувчи сифатида Садир Жапаров имзолаган.

Қамчибек Ташиев ва амалдаги Президент Садир Жапаров ўртасидаги кўп йиллик муносабатлар мамлакатдаги энг барқарор ва таъсирли сиёсий иттифоқлардан бири сифатида баҳоланиб келган. Уларнинг ҳамкорлиги ҳокимият тепасига келишидан анча олдин бошланган: 2010 йиллар бошида улар бир неча бор сиёсий жараёнларда бир томонда бўлган, 2012 йилдаги умумий жиноий эпизодни ҳам бирга бошдан кечирган, бу эса уларнинг шахсий яқинлигини янада мустаҳкамлаган.

2020 йил октябрь воқеаларидан сўнг тандем якуний шаклга келди: Садир Жапаров Президент лавозимини эгаллади, Қамчибек Ташиев эса МХҚ раҳбари этиб тайинланиб, куч блокининг асосий таянчига айланди. Айнан у энг шов-шувли ишларни назорат қилган, куч сиёсатини шакллантирган ва амалда Президент жамоасининг энг яқин ишончли шахсларидан бири бўлиб келган.

Экспертлар орасида уларнинг иттифоқи кўпинча мамлакатдаги энг мустаҳкам сиёсий дуэт деб аталарди, Қамчибек Ташиев атрофидаги ҳар қандай кадр ўзгаришлари эса ҳокимият конфигурациясидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида қабул қилинар эди.

Сўнгги пайтларда сиёсий доираларда махсус хизмат раҳбарининг бўлажак Президент сайловларида иштирок этиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган эди. Қамчибек Ташиев эса бир неча бор президентлик пойгасида қатнашмоқчи эмаслигини ва Садир Жапаровни қўллаб-қувватлашини маълум қилган.