Yangi Zelandiyada yovvoyi mushuklar ommaviy qirg‘in qilinadi

Yangi Zelandiyada 2050 yilgacha yovvoyi mushuklarni butunlay yo‘q qilish rejalashtirilmoqda va ular mamlakat qutulishi kerak bo‘lgan yirtqichlar ro‘yxatiga kiritildi. Bu haqda mamlakatning Tabiatni muhofaza qilish vaziri Tama Potakaga tayanib, “The Guardian” xabar berdi.

Davlat yovvoyi mushuklarni “Yirtqichlarsiz – 2050” (Predator-Free 2050) dasturiga kiritgan. Bu – 2016 yilda strategiya qabul qilinganidan beri ilk bor yirtqich turining ro‘yxatga qo‘shilishi. O‘sha paytda ro‘yxatga beshta asosiy yirtqich kirgan: kalamushlar, stoat, ferret, lasalar (weasel) va opossumlar.

Yovvoyi mushuklar Yangi Zelandiyada uy mushuklarining yovvoyilashishi tufayli paydo bo‘lgan. Ularni orolga birinchi bo‘lib yevropaliklar olib borgan.

Predator Free 2050 – bu Yangi Zelandiya davlatining dunyodagi eng yirik tabiatni muhofaza qilish tashabbuslaridan biri bo‘lib, uning maqsadi 2050 yilgacha mamlakatga boshqa hududdan olib kirilgan barcha yirtqich hayvonlarni butunlay yo‘q qilish hisoblanadi. Yangi Zelandiya yevropaliklar borguniga qadar izolyatsiyada bo‘lgan va unda sutemizuvchi yirtqichlar bo‘lmagan. Millionlab yillar davomida mahalliy qushlar va hayvonlar yirtqichsiz dunyoda yashashga moslashgan, shu sababli ular juda himoyasiz. Yevropaliklar mamlakatga kalamushlar, opossumlar va boshqa yirtqichlarni olib kirgach, ular mahalliy qushlar va hayvonlarni ommaviy qira boshlagan. Masalan, yovvoyi mushuklar har yili taxminan 1,12 million qushni o‘ldiradi, bu ko‘plab turlar yo‘q bo‘lib ketishiga olib kelgan.

Yovvoyi mushuklar ayrim hududlarda allaqachon yo‘q qilinmoqda, biroq endi ular uchun yanada keng ko‘lamli yo‘q qilish dasturlari joriy qilinadi. Hozir mamlakatda 2,5 milliondan ortiq yovvoyi mushuk bor va ular mahalliy hayvonot dunyosiga katta zarar yetkazmoqda. Jumladan, Styuart orolidagi yovvoyi mushuklar Ruapexu tog‘i yaqinidagi ko‘rshapalaklarning yo‘qolishiga sabab bo‘lmoqda. Potakaning aytishicha, bioxilma-xillikni tiklash uchun mushuklardan xalos bo‘lish zarur, shuning uchun ular lasalar va kalamushlar kabi boshqa zararli turlar qatoriga qo‘shilgan.

Mushuklarning strategiyaga kiritilishi ko‘p yillik kampaniya natijasi bo‘lib, avvaliga jamoatchilik tomonidan qattiq qarshilikka uchragan. Tabiatni muhofaza qilish vazirligi hozir jamoatchilikning ko‘pchiligi mushuklarni nazorat qilishni qo‘llab-quvvatlashini va 90 foiz odam ularni ro‘yxatga kiritishga rozi ekanini ma’lum qilgan.

Uy mushuklari strategiyaga kiritilmagan bo‘lsa ham, ular ham mamlakatda bioxilma-xillikka tahdid soladi. Bu esa mushuklar soni juda yuqori bo‘lgan davlatda bahs-munozaralarga sabab bo‘lmoqda. SPCA va Predator Free Trust kabi tashkilotlar mushuklarni uy sharoitida saqlashni, majburiy mikrochiplash va sterilizatsiya kabi uy mushuklarini nazorat qilish bo‘yicha qonunchilik joriy etishni talab qilmoqda.