KXSHT vazirlari G‘arbning Rossiya va Belarus chegarasidagi tahdidini muhokama qilmoqchi

Bugun, 22 noyabr kuni Minskda Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotiga (KXSHT) a’zo davlatlar tashqi ishlar vazirlari, mudofaa vazirlari va xavfsizlik kengashlari kotiblarining qo‘shma majlisi bo‘lib o‘tadi. Ishtirokchilar mintaqadagi harbiy-siyosiy vaziyatdagi o‘zgarishlarni muhokama qilishni rejalashtirmoqda.  

Rossiya Tashqi ishlar vazirligining xabar berishicha,Rossiya diplomatik departamenti yig‘ilishda Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Aleksandr Pankin ishtirok etadi. TIVning ma’lum qilishicha, KXSHT mamlakatlari vakillari ko‘p tomonlama hamkorlik natijalarini ko‘rib chiqish va tashkilotning kollektiv xavfsizlik tizimini rivojlantirish istiqbollarini belgilash niyatida. Tadbir yakunlari bo‘yicha delegatsiyalar rahbarlari qator qo‘shma hujjatlarni tasdiqlashi kutilmoqda. 

KXSHTga Armaniston, Belarus, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Rossiya va Tojikiston a’zodir. 

Kun tartibi 

Tashkilot oldida turgan masalalar doirasi juda keng. KXSHT vakillari G‘arb davlatlari Rossiya va Belarus chegaralari yaqinida harbiy kuchlarni joylashtirish va infratuzilmani qurishda davom etayotganini bir necha bor ta’kidlagan. Qayd etilishicha, NATOning Ukraina mojarosi bo‘yicha siyosati munosabati bilan vaziyatning yanada kuchayishi xavfi ortib bormoqda. Minskdagi uchrashuvda tomonlar bu mavzuga batafsil to‘xtalib o‘tishlariga shubha yo‘q. 

Kavkaz mintaqasida vaziyat keskinligicha qolmoqda, bu yerda Armaniston hanuzgacha Ozarbayjon bilan tinchlik shartnomasini imzolamay kelmoqda va mavjud hududiy nizolarni hal qila olmadi. Bir hafta oldin KXSHT shtab-kvartirasi rahbari general-polkovnik Anatoliy Sidorov brifingda tashkilot rahbarlari Kavkazda – Armanistonda ham, unga tutash davlatlarda ham vaziyatni barqarorlashtirish uchun barcha choralarni ko‘rishiga ishontirgan edi.  

Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun Afg‘onistondan beqarorlik tarqalishi tahdidi dolzarbligicha qolmoqda. Shu tariqa, Sidorovning so‘zlariga ko‘ra, Qobuldagi amaldagi hokimiyat mamlakatdagi, jumladan KXSHT davlatlari bilan chegaradagi vaziyatni to‘liq nazorat qilmayapti. Birlashgan shtab rahbari tashkilot Afg‘oniston hududidan kelayotgan terrorchilik tahdidini to‘xtatish choralarini ko‘rayotganini bildirgan.  

Yerevanning noaniq pozitsiyasi

Belarus poytaxtidagi KXSHT tadbirlari tashkilot va Armaniston o‘rtasidagi munosabatlarda yuzaga kelayotgan noaniqlik kontekstida o‘tkaziladi. Armaniston Bosh vaziri Nikol Pashinyan avvalroq KXSHTni ayblagan, uning fikricha, Armaniston-Ozarbayjon mojarosi vaqtida tashkilot respublikaga yordam bermagan. Yerevan KXSHTdan mamlakatga yordam berish masalasini kun tartibidan olib tashlashni so‘radi va Pashinyanning o‘zi Belarus fuqarosi Aleksandr Lukashenkoga Minskka borish niyati yo‘qligini ma’lum qildi. Shu bilan birga, Armaniston KXSHTdan chiqish niyati yo‘qligini aytmoqda. KXSHT, o‘z navbatida, Yerevan pozitsiyasidagi so‘nggi o‘zgarishlarga qaramay, Armanistonga missiya yuborish loyihasi ustida ishlashni davom ettirish niyatida. 

Armaniston tomoni Belarusdagi delegatsiya tarkibi qanday bo‘lishini rasman tasdiqlamadi. Armaniston TIV matbuot xizmati bir kun avval respublika Tashqi ishlar vazirligi rahbari Ararat Mirzoyan KXSHT doirasidagi uchrashuvlarga bormasligi haqida xabar bergan edi. Kutilganidek, KXSHTga a’zo qolgan davlatlar yuqori va oliy darajadagi delegatsiyalar bilan ifodalanadi, sammitdan bir kun oldin esa tashqi siyosat va mudofaa idoralari rahbarlari uni tayyorlash bo‘yicha ishlarda ishtirok etadi. 

KXSHTga a’zo davlatlar vazirlari va davlat rahbarlarining uchrashuvlariga Belarus fuqarosi Aleksandr Lukashenko mezbonlik qiladi. Moskva va Minsk an’anaviy ravishda xavfsizlik sohasida ko‘plab qo‘shma loyihalarga ega, ammo ularning aksariyati tashkilot mas’uliyatidan tashqariga chiqadi. 

Uchrashuv arafasida Rossiya Tashqi ishlar vazirligi KXSHT og‘ir geosiyosiy sharoitda nafaqat o‘z mas’uliyati doirasida, balki keng Yevroosiyo makonida xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlashning asosiy mexanizmi sifatidagi rolini kuchaytirmoqda. Tashkilot hozirda har qanday tashqi tahdidlarga munosib javob berish qobiliyatini isbotlab, o‘zining kuch salohiyatini oshirmoqda.