Xitoy Tayvan qirg‘oqlari yaqinida harbiy mashg‘ulotlar boshladi

Bugun, 29 dekabr kuni Xitoy Tayvan qirg‘oqlari yaqinidagi beshta suv havzasida va uning atrofidagi havo hududida jangovar o‘qlar bilan o‘tkaziladigan “Faqatgina Missiya 2025” keng ko‘lamli harbiy mashqlarini boshladi. Bu haqda Xalq ozodlik armiyasining Sharqiy zona jangovar qo‘mondonligi vakili Shi Yi e’lon qildi.

“Bu “Tayvan mustaqilligi”ni targ‘ib qilayotgan separatistik kuchlar va Tayvan ishlariga aralashayotgan tashqi kuchlar uchun kuchli ogohlantirish bo‘lib xizmat qiladi va Xitoy suvereniteti va milliy birligini himoya qilish uchun qonuniy va zarur choradir”, deyiladi Xitoy harbiylari bayonotida.

Hujjatda qayd etilishicha, mashqlar “dengiz va havoda jangovar tayyorgarlikka patrullarni tayyorlash, integratsiyalashgan boshqaruvni o‘rnatish, asosiy portlar va hududlarni blokirovka qilish hamda ko‘p o‘lchovli to‘xtatib turishni amalga oshirish”ga qaratilgan. Bu Xitoyning aprel oyidan beri Tayvan qirg‘oqlarida o‘tkazgan birinchi yirik harbiy mashqlari.

Avvalroq, Tramp ma’muriyati Tayvanga 11,1 milliard dollarlik (9,4 milliard yevro) qurol sotishni ma’qullagan edi. Tayvan hukumati 18 dekabr kuni bu HIMARS ko‘p martalik raketa tizimlari, Javelin tankga qarshi raketalari, Altius dronlari, gaubitsalar va boshqa uskunalar uchun komponentlarni o‘z ichiga olganini e’lon qildi. Bu Qo‘shma Shtatlar tomonidan Taypeyga rekord darajadagi qurol yetkazib berish hisoblanadi.

Qurol yetkazib berish haqidagi e’lon Xitoyning Tayvanga harbiy va diplomatik bosimi kuchayib borayotgan bir paytda yuz berdi, Pekin uni bo‘linib ketgan viloyat deb biladi. Shu tufayli Xitoy kuch ishlatish bilan tahdid qilmoqda.

Pekin Tayvanga rejalashtirilgan qurol savdosini tanqid qildi. Xitoy Tashqi ishlar vazirligi bu harakat Xitoy va Qo‘shma Shtatlar o‘rtasidagi diplomatik kelishuvlarni buzishini, Xitoyning suvereniteti, xavfsizligi va hududiy yaxlitligiga va mintaqaviy barqarorlikka putur yetkazishini ta’kidladi.

Ma’lumot o‘rnida, taxminan 23 million aholiga ega Tayvan Pekin tomonidan Xitoy Xalq Respublikasining bir qismi deb hisoblanadi. Orol rasmiylari Pekin 1980 yillardan beri targ‘ib qilib kelayotgan “bir mamlakat, ikki tizim” modelini rad etadi. So‘nggi yillarda Xitoy orol qirg‘oqlari yaqinida bir necha bor keng ko‘lamli harbiy mashqlar o‘tkazdi, buni ba’zi harbiy tahlilchilar bosqinchilik mashqlari sifatida baholadi. Pekin xorijiy harbiy kemalarning Tayvanni Xitoyning materik qismidan ajratib turuvchi bo‘g‘ozdan o‘tishini provokatsiya deb biladi.

Xitoy Raisi Si Szinpin Tayvanning Xitoy materigi bilan “qayta birlashishi” haqida bir necha bor gapirgan va Pekinga orol ustidan suverenitetni o‘rnatish uchun 2027 yilgacha muddat belgilagan. 

Vashington Tayvan mustaqilligini tan olmaydi va Taypey bilan diplomatik aloqalarga ega emas. AQSH orolga 1979 yilda qabul qilingan Tayvan munosabatlari to‘g‘risidagi qonunga muvofiq qurol sotadi. Ushbu hujjat o‘zini himoya qilish uchun qurol sotishni nazarda tutadi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Tayvan vakili Isroilga maxfiy safar qilgani haqida xabar berilgandi.