AQSH–Xitoy munosabatlarida keskinlik yana kuchaydimi?

AQSH Oliy sudining Prezident Donald Tramp joriy etgan keng qamrovli tariflarni bekor qilish qarori Vashington va Pekin o‘rtasidagi allaqachon murakkab savdo munosabatlarini yanada noaniq holatga solgan. Bu haqda APP yozdi.

20 fevral kunidagi qaror nazariy jihatdan Xitoy pozitsiyasini kuchaytirgandek ko‘rinsa-da, tahlilchilar Pekin ehtiyotkor yo‘l tutishini aytmoqda. Sababi — Tramp import bojlarini joriy etish uchun boshqa huquqiy mexanizmlarga ham ega.

Trampning javobi: 10 foizdan 15 foizgacha

Sud qaroridan g‘azablangan Tramp avval vaqtinchalik 10 foizlik global tarif joriy etishini bildirgan, keyin esa uni 15 foizgacha oshirishini ma’lum qilgan. Yetakchi tariflarni AQSHning iqtisodiy va harbiy ustunligiga asosiy tahdid sifatida ko‘rilayotgan XXRga qarshi zarur vosita deb atagan. Oq uy Tramp 31 mart — 2 aprel kunlari Pekinga tashrif buyurib, Si Szinpin bilan uchrashishini tasdiqlagan.

Pekin ehtiyotkor

Mutaxassislar fikricha, Si Szinpin sud qarorini ochiqchasiga «g‘alaba» sifatida namoyish qilmaydi. Aksincha, u Tramp bilan munosabatlarni mustahkamlash va nozik savdo sulhini saqlab qolishga harakat qiladi. Xitoy elchixonasi vakili Lyu Pen’yuy tarif urushi ikki tomon manfaatiga xizmat qilmasligini ta’kidlab, iqtisodiy barqarorlik uchun hamkorlikka chaqirgan.

Boshqalar ham xavotirda

Sud qarori faqat Xitoy emas, balki AQSH bilan allaqachon kelishuvga erishgan boshqa davlatlar uchun ham savollar tug‘dirmoqda. Ayniqsa, Yaponiya bosh vaziri mart oyida Vashingtonga tashrif buyurishi kutilmoqda — bu fonida Tokio vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqda.

Trampda “B reja” bor

Tramp avval ham favqulodda vakolatlar qonuniga tayanib Xitoy tovarlariga 20 foizlik tarif joriy etgan edi. Keyinchalik o‘zaro choralar natijasida tariflar keskin oshib, so‘ngra muzokaralardan keyin bazaviy 10 foiz darajaga tushirilgan.

Tahlilchilarga ko‘ra, ma’muriyat XXRning avvalgi savdo kelishuviga rioya qilayotgan yoki qilmayotganini tekshirish orqali yangi tariflar joriy etish imkoniyatiga ega.

Shu bilan birga, Pekin ham muzokaralar orqali tariflarni pasaytirishga umid qilmoqda. Ayrim ekspertlar fikricha, Xitoy AQSHga xarid kafolatlari yoki boshqa iqtisodiy imtiyozlar taklif qilishi mumkin.

Qisqasi, sud qarori Trampning tarif siyosatiga to‘siq qo‘ygan bo‘lsa-da, AQSH–Xitoy savdo munosabatlaridagi raqobat va savdolashuv davom etadi. Qizig‘i, bu noaniqlik muzokaralarga turtki bo‘ladimi yoki yangi tarif to‘lqinini boshlaydimi?

Eslatib o‘tamiz, avvalroq AQSH Prezidenti Donald Tramp Xitoy Xalq Republikasi Raisi Si Szinpin joriy yil oxiriga qadar Oq uyga tashrif buyurishini ma’lum qilgan edi.