Туркиядаги фожиа сирлари: марҳум оила меҳмонхонада атай қулфлаб кетилган

Туркиянинг Истанбул шаҳри Фотиҳ туманида бир оиланинг тўрт аъзоси – ота-она ва уларнинг икки фарзанди ўлими ортидан олиб борилаётган тергов жараёнида марҳумлар “Harbour Suites Old City” меҳмонхонасида қабулхона ходими томонидан қулфлаб қолдирилгани ва ота Сарват Бўжек қўлида боласини тутганча эшикни синдиришга урингани аниқланди. Бу ҳақда тергов маълумотларига таяниб, “Анадолу” ахборот агентлиги хабар берди. 

Қайд этилишича, етти гумондор прокуратура терговидан сўнг қўлга олинган. Уларга нисбатан янги маълумотлар аниқланган. 

Прокурорнинг ҳибсга олишни сўраб йўллаган хатида воқеа содир бўлган меҳмонхонанинг 202-хонасида 11 ноябрь куни DSS номли дезинфекция ширкати томонидан ҳашаротларга қарши пуркаш ишлари олиб борилгани айтилган. Вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси томонидан терговга юборилган маълумотномада компания рухсатномасиз фаолият юритгани ва гумондор Д.C.нинг пуркаш учун сертификати мавжуд бўлмагани айтилган.  

Хатда пуркаш Д.C. томонидан С.К. (компания раҳбарининг ўғли – таҳр.) масъулияти остида амалга оширилгани, З.К. компаниянинг эгаси экани, пуркаш учун жавобгар бўлган Д.С. С.К. билан эҳтиёткорлик ва масъулият мажбуриятини бузган ҳолда ҳаракат қилгани ёзилган.  

Ҳужжатда Ҳ.О. меҳмонхона эгаси эканлиги, Р.Б. ва М.М.У.Д.C. зарурат туғилганда меҳмонхонада қабулхона ходими сифатида ярим кунлик иш тартибида фаолият олиб боргани ва Ҳ.О. рухсатсиз ҳамда сертификатланмаган DSS зараркунандаларга қарши кураш ширкатига пестицид кимёвий моддаси пуркашни буюриб, эҳтиёткорлик ва эътибор бериш мажбуриятини бузганлиги айтилган. 

Қабулхона ходими меҳмонхонани қулфлаб, кечки овқатга кетган 

Меҳмонхонанинг қабул бўлими ходими лавозимида ишлаган М.М.У.Д.C. 101-хонада пестицид пуркашдан келиб чиқадиган ҳиддан безовта бўлганини ва меҳмонхонани тарк этганини айтган. Унинг “шубҳали” деб қабул қилинган баёнотида пестицид пуркашдан келиб чиқадиган бирон бир ҳид ҳақида сўз юритилмаган. Бундан ташқари, М.М.У.Д.C.  прокуратурага берган кўрсатмасида меҳмонхона эшигини қулфлаб, овқатланиш учун ташқарига чиққанини ва қайтиб келгач, меҳмонхона олдида тез ёрдам машинасини кўрганини билдирган. 

Иш материалларидаги камера тасвирларида марҳум ота Сарват Бўжек эшик қулфлангани учун ташқарига чиқа олмаганини кўриш мумкин. У боласини қўлида кўтарганча эшикни бузишга уринган. Атрофдаги фуқаролар ёрдам берган ва шу пайт М.М.У.Д.C. етиб келиб, эшикни очган. 

Ҳисоботда гумонланувчи М.М.У.Д.C. ўзининг эҳтиёткорлик ва масъулият бурчини бузганлиги таъкидланган.

Қабулхона ходими Р.Б. 12 ноябрь куни кечқурун М.М.У.Д.C.га қўнғироқ қилиб, бетоблигини айтиб, ундан ишга келишини сўраган. Кейинчалик, у аслида касал эмаслиги ва дўсти билан кўришиш учун ёлғон гапирганини тан олган.  

М.М.У.Д.C.нинг суриштирувда берган баёноти, жумладан, пестицид кимёвий моддаси сепилгандан кейин ташқарига чиққанида ўзини ноқулай ҳис қилганини ҳисобга олган ҳолда, ҳужжатда Р.Б. ҳиддан ўзини ёмон ҳис қилган бўлиши мумкинлиги айтилган. Шундан келиб чиқиб Р.Б.нинг баёнотлари ҳаётийликка зид деб топилди ва у қабулхона ходими сифатида иш жойида зарур текширувларни ўтказмаган ҳолда, ўзининг эҳтиёткорлик ва масъулият бурчини бузгани аниқланди.

Ҳужжатда, шунингдек, меҳмонхонада яшовчи М.Т., Ф.Р. ва А.Ҳ. 15 ноябрь куни заҳарланиш гумони билан шифохонага ётқизилгани ва кейинчалик даволанишдан сўнг чиқариб юборилгани айтилган. 

Прокуратуранинг йўлланма хатида гумондорларнинг кўрсатмаларини, улар айбланаётган жиноят учун энг юқори жазони, жиноят содир этиш усулини, жиноятни содир этишда ишлатилган воситаларни, жиноят предметининг аҳамияти ва қийматини, етказилган зарар ва хавфнинг оғирлигини, шунингдек, Суд-тиббиёт институтининг марҳум шахсларнинг ўлим сабабини кўрсатувчи ҳисоботи ишнинг ушбу босқичига ҳали етиб келмаганлигини ҳисобга олган ҳолда, гумондорларни алоҳида ҳибсга олиш сўралди. 

Дезинфекция компанияси ходими сертификатга эга эмаслигини тан олди

Тергов доирасида ҳибсга олинган дезинфекция ширкати эгаси З.К., прокуратурада кўрсатма берди. У компанияни тахминан 6-7 йил олдин ташкил этганини, ширкатнинг офиси мавжуд эмаслиги, уйдан онлайн форматда иш олиб боргани ва буюртмаларни қабул қилганини маълум қилган. 

З.К. ширкат одатда хусусий бизнес ва тураржойларга хизмат кўрсатиши, дезинфекция ишларини олиб борган гумонланувчи Д.C. кундузги ишчи бўлиб ишлагани, ўғли С.К. унинг компаниясида ишламагани, фақат Ижтимоий таъминот муассасасида рўйхатдан ўтгани ва ўғли дезинцекция ишларини бажармаганини даъво қилган.  

“Менда зараркунандаларга қарши кураш ишлари учун ҳеч қандай сертификат йўқ. Билишимча, Д.C.да ҳам сертификат йўқ. Зараркунандаларга қарши кураш ишлари Д.C. ва менинг ходимим томонидан амалга оширилади, унинг исмини ҳозирча эслай олмайман”, деган ширкат бошлиғи.

З.К. дезинфекция ишлари давомида белгиланган дорилардан бошқа моддалардан фойдаланмаганликларини, уларни қаердан сотиб олганини эслай олмаслигини ва кейинроқ олди-сотди ҳужжатларини тақдим этишини билдирган.

З.К. 11 ноябрь куни унга қўнғироқ бўлганини даъво қилган.  

“Қўнғироқ қилган киши меҳмонхона бошқаришини, хоналардан бирида ҳашаротлар борлиги ва уларни йўқ қилиш кераклигини айтди. Кейин мен Д.C.ни шу одамга йўналтирдим. Д.C. меҳмонхонага бориб, ёлғиз ўзи пуркалаш ишларини амалга оширди. Мен Д.C. қайси меҳмонхонага борганини ҳам билмайман. Мижозлар одатда менга қўнғироқ қилишади. Мен уларни Д.C. га йўналтираман. 15 ноябрь куни Д.C. менга алоқага чиқиб, полиция унга қўнғироқ қилганини ва дезинфекция ишлари олиб борилган жойда заҳарланиш содир бўлганини айтди. Д.C. ва С.К. ҳибсга олинганини билгач, полиция бўлимига бордим. Мен бу воқеа учун ҳеч қандай жавобгарликни ўз зиммамга олмайман”, дейди ширкат раҳбари З.К.

“Дезинфекция учун ҳеч қандай сертификатим йўқ”

Меҳмонхонада зараркунандаларга қарши кураш учун масъул бўлган ва тергов доирасида ҳибсга олинган компания ходими Д.C. у ерда икки-уч ой ишлаганини ва жорий йилнинг август ойида воқеа содир бўлган меҳмонхонага ҳам дори пуркаганини билдирди. 

Воқеа содир бўлган 11 ноябрь куни пешин атрофида компаниянинг телефонидан SMS хабар олгандан сўнг, у дезинфекция ишларини амалга ошириш учун соат 16:00 атрофида меҳмонхонага борган. Меҳмонхона ходими унга хонани кўрсатган. Д.C. дезинфекция жараёнида “Alfasc” ва “Cypermetrin” пестицидларидан фойдалангани, уларни сув билан аралаштириб, пуркаганини айтди.

Д.C., шунингдек, хона ичидаги тахминан 16-17 та жойга "Филит Гел" инсектицидини мунтазам равишда суртганини айтган. Ушбу инсектицид гелга ўхшаш консистенцияга эга ва ҳашаротларни уни истеъмол қилишга ундаш учун хона ичига мунтазам равишда жойлаштирилади. 

У ҳожатхона эшиги ва шамоллатиш тизимини пуркашдан олдин қоғоз лента ва хона эшигини ёпишқоқ лента билан ёпиб, меҳмонхонадан чиқиб кетган.

“Дезинцекция бўйича ҳеч қандай сертификатим йўқ. Ишга киришганимда, менга бу ишни ўргатган С. исмли ходим сертификат шарт эмаслигини айтди. Унга эса компания эгаси З.К. айтган экан. Мен жабрланувчиларни билмайман. Мен воқеа учун ҳеч қандай жавобгарликни ўз зиммамга олмайман. Менга қўйилган айбловларни рад этаман”, дейди дезинфекция ишларини олиб борган Д.С.

Дезинфекция компанияси эгасининг ҳибсга олинган ўғли С.К. компанияда ҳеч қандай ваколатга эга эмаслиги, компания орқали ижтимоий таъминот нафақаларини олиши, бошқа жойда ишлагани, вақти-вақти билан отасига дезинфекция ишларида ёрдам бергани ва тахминан тўрт ёки беш ой олдин отаси билан келишмовчилик сабаб Фатса шаҳрига кўчиб ўтганини айтган. 

С.К. меҳмонхонага дори пуркалган куни Фатсада бўлгани, 14 ноябрь куни оиласини кўриш учун Истанбулга келгани ва бир кундан кейин Д.C. унга қўнғироқ қилганини қўшимча қилган.

“Д.С. менга қўнғироқ қилиб, меҳмонхонадаги дезинфекция ортидан полиция уни чақиртираётганини айтди ва машинаси йўқлиги учун мендан олиб боришни сўради. Мен уни Фотиҳдаги меҳмонхонага олиб бордим, у ерда полиция тергов олиб бораётган эди. Д.С. полицияга ўзи билан олиб келган пестицидларнинг намуналарини берди. Кейин полиция мени ҳам бўлимга олиб кетди. Мен зараркунандаларга қарши кураш операциясига алоқадор эмас эдим. Ўша куни мен Истанбулда бўлмаганман”, дейди ширкат раҳбарининг ўғли С.К.

“Мен дезинфекция учун сертификат сўрамадим”

Прокуратурага берган кўрсатмасида “мамлакатдан чиқишни тақиқлаш” ва “тураржойдан чиқмаслик” каби суд назорати чоралари қўлланилган меҳмонхона эгаси Ҳ.О. меҳмонхона бошқарувини беш-олти ой олдин қўлга олганини даъво қилган. У қандли диабетдан азият чеккани учун оёқларидаги муаммо туфайли тахминан уч ой давомида меҳмонхонага бора олмаган. Бу вақт ичида меҳмонхона менежери Ҳ.Д. бошқарувга масъул бўлган. 

Гумонланувчи Ҳ.О.нинг сўзларига кўра, Ҳ.Д. унга 10 ноябрь куни 101-хонада ҳашарот борлиги ҳақида шикоят қилиб, дезинфекция ширкатига қўнғироқ қилишини айтган. Унинг қўшимча қилишича, Ҳ.Д. илгари зараркунандаларга қарши кураш хизматларини кўрсатган DSS номли компанияга мурожаат қилган ва хонада 11 ноябрь куни пуркалаш ишлари амалга оширилган.  

“Дезинфекция компанияси ўз ишини тугатгандан сўнг, хона тахминан 2-3 кун ёпиқ қолади. Кейин у тозаланади ва фойдаланиш учун қайта очилади. Мен ҳам, менинг ходимларим ҳам зараркунандаларга қарши кураш жараёни учун жавобгар эмасмиз. Август ойида ҳам дезинфекция ишларини худди шу компания амалга оширди. Бизда ҳеч қандай муаммо бўлмади. Мен бу компаниядан дизинфекция учун ҳеч қандай сертификат сўрамадим. Марҳум шахслар меҳмонхонанинг 202-хонасида қолишган. Мен заҳарланиш ҳақида воқеадан бир кун ўтиб, меҳмонхонада ишлайдиган жияним Э.О. менга қўнғироқ қилганидан кейин хабар топдим. Одатда, меҳмонхонада фақат Ҳ.Д. ва Э.О. ишлайди. Ҳ.Д. таътилда бўлгани учун мен Р.Б. ва М.М.У.Д.C.ни вақтинча уларнинг кундалик ишларини бажариш учун ёлладим. Уларнинг вазифаларига қабулхонада ишлаш киради”, дейди меҳмонхона эгаси Ҳ.О. 

Унинг билдиришича, агар марҳум шахслар меҳмонхонага пуркалган дорилардан заҳарланиш оқибатида вафот этгани тасдиқланса ҳам бутун жавобгарлик дезинфекция ишларини амалга оширган ширкат зиммасида қолади. 

Туркияда германиялик оила фожиаси 

Германиянинг Гамбург шаҳридан саёҳат учун Туркиянинг Истанбулига келган 4 киши (оила аъзолари) – ота Сарват Бўжек (32 ёш), она Чиғдам Бўжек (27 ёш), 6 ёшли Муҳаммад Бўжек ва 3 яшар Масал Бўжек мидия, шўрва, колбаса ва товуқ гўшти еганидан кейин заҳарланиб вафот этди. 

Гап шундаки, оила жорий йилнинг 9 ноябрь куни Сарват Бўжек турмуш ўртоғи Чиғдам Бўжек ҳамда фарзандлари Муҳаммад ва Масал билан Истанбулга келади ва сайёҳлар энг гавжум Фотиҳ туманидаги “Harbour Suites Old City” меҳмонхонасига жойлашади. 

11 ноябрь куни оила аъзолари кўча таомлари билан машҳур Ортакўй мавзесига бориб, мидия, колбаса, шўрва ва товуқ гўшти, кумпир (картошка) еб, кейин меҳмонхонага қайтиб, овқатдан заҳарланиш гумони билан шифохонага ётқизилди. Улар бироз ўзига келгач, шифохонадан чиқариб юборилган, бироқ меҳмонхонага қайтгач, яна тоблари қочган. Шундан сўнг, оила аъзолари яна шифохонага ётқизилган. Кўрилган чоралар ва муолажалар самара бермай, 12 ноябрь куни болалар оламдан кўз юмган. Орадан икки кун ўтиб, 14 ноябрь куни уларнинг онаси ҳам вафот этган. Кейинчалик оила боши Сарват Бўжек ҳам вафот этди.

Ҳолат ортидан Истанбул Бош прокуратураси томонидан жиноят иши қўзғатилди. Тергов доирасида тўрт киши, жумладан, мидия дўкони, турк локумлари дўкони ва оила овқатланган рестораннинг эгаси ҳибсга олинди, ресторан муҳрланди. Истанбул шаҳар полицияси эса яқин атрофдаги пиширилган картошка (кумпир) дўконларида текширувлар ўтказди. Меҳмонхона хонаси, ресторан ва кўча таомлари сотувчиларидан таҳлиллар олинган ва хавфсизлик камераси тасвирлари кўздан кечирилган.

Ҳибсга олинганлар орасида меҳмонхонанинг икки ходими ва зараркунандаларга қарши дезинфекция ходими ҳам бор. Тергов доирасида қўлга олинганлар жами 11 кишини ташкил этмоқда.