Трамп тарифларни 15 фоизгача кўтармоқчи

АҚШ Президенти Дональд Трамп янги глобал импорт божларини 15 фоизгача оширмоқчи. Бу қарор Олий суд унинг аввал жорий этган кенг қамровли тарифларини бекор қилганидан кейин қабул қилинган, деб хабар берди BBC.

Аввалига Трамп барча импорт товарларига 10%лик солиқ жорий этишини айтган эди. Аммо кеча, 21 февраль куни у “Truth Social” тармоғида божлар “қонун рухсат берган энг юқори даража” — 15%гача оширилишини билдирган.

Гап 1974 йилги Савдо тўғрисидаги қонуннинг 122-бўлими ҳақида кетмоқда. Ушбу моддага кўра, Президент Конгресс розилигисиз тахминан беш ой давомида вақтинчалик тариф жорий этиши мумкин.

Суд билан очиқ тўқнашув

АҚШ Олий суди 6га қарши 3 овоз билан Трамп ўтган йили 1977 йилги Халқаро фавқулодда иқтисодий ваколатлар тўғрисидаги қонун (IEEPA) асосида жорий этган тарифларини ваколат доирасидан чиқиш деб топган. Суд қарорига кескин муносабат билдирган Трамп ушбу ҳолатни “ақлсиз ва америкага қарши қарор” деб атаган. Ҳукумат маълумотларига кўра, IEEPA асосида жорий этилган тарифлар орқали АҚШ камида 130 миллиард доллар йиғган.
Янги тарифлар кимга таъсир қилади?

15 фоизлик божлар кўплаб мамлакатлар учун ноаниқлик туғдирмоқда. Масалан, Британия ва Австралия аввал 10%лик келишувга эришган эди. Оқ уй расмийсига кўра, бу давлатлар ҳам янги глобал тариф доирасига тушиши мумкин. Шу билан бирга, пўлат, алюминий, ёғоч ва автомобилларга алоҳида жорий этилган тарифлар ўз кучида қолади. Айрим маҳсулотлар — масалан, муҳим минераллар ва дори-дармонлар истисно қилиниши мумкин.

Иқтисодий таъсир ва баҳслар

Трамп тарифлар орқали ишлаб чиқаришни АҚШга қайтариш ва савдо тақчиллигини камайтиришни мақсад қилганини айтмоқда. Аммо бу ҳафта эълон қилинган маълумотларга кўра, мамлакат савдо тақчиллиги 2024 йилга нисбатан 2,1%га ўсиб, тахминан 1,2 триллион долларга етган.

Бизнес ва сиёсий доираларда фикрлар иккига бўлинган. Айрим ишлаб чиқарувчилар суд қарорини “орқага қадам” деб баҳоласа, фермерлар ва чакана савдо вакиллари уни “адолатли қарор” дея қўллаб-қувватламоқда.

Яна бир муҳим масала — ноқонуний деб топилган тарифлар бўйича компенсация. Суд бу борада аниқ қарор чиқармаган. Компаниялар ва савдо гуруҳлари тўланган божларни қайтариш учун судга мурожаат қилишга тайёр эканини айтган.

Шундай қилиб, Олий суд қарори Трампнинг иқтисодий сиёсатига жиддий зарба бўлган. Бироқ етакчи тарифлардан чекинмаслигини кўрсатиб улгурган. Натижада савдо можароси яна янги босқичга чиқиши мумкин.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ Президенти Дональд Трамп жорий этган қўшимча 10 фоизлик бож 24 февралдан кучга кириши ва 150 кун амал қилиши айтилган эди.