СИга ортиқча ишонч инсон тафаккурини заифлаштириши мумкин – нейробиолог

Сунъий интеллектдан ортиқча фойдаланиш инсоннинг танқидий фикрлаш қобилиятини сусайтириши ва уни реал ижтимоий муносабатлардан узоқлаштириши мумкин. Бу ҳақда БМТнинг Янгиликлар хизмати хабар берди.

Нейробиолог Дэвид Рокнинг фикрича, асосий масала сунъий интеллектнинг одамлар учун нималар қилаётгани эмас, балки у инсоннинг ўзига қандай таъсир кўрсатаётганидир. Унинг айтишича, сунъий интеллект аввал инсоннинг ақлий меҳнатини талаб қилган вазифаларни ҳам бажара бошлаган. Бунинг оқибатида одамлар таҳлил қилиш, баҳолаш ва қарор қабул қилиш каби жараёнларни ҳам технологияга топширишга мойил бўлмоқда.

Рок ҳозирги жараённи сунъий интеллект имкониятларини қўлдан бой бериш қўрқувидан унинг салбий оқибатларини англаш босқичига ўтиш сифатида баҳолаган. Унинг айтишича, ташкилотларнинг атиги 5–10 фоиз ходими сунъий интеллектдан тўғри фойдаланмоқда. Улар технологияга кундалик ва такрорий вазифаларни топшириб, мураккаб масалалар устида фикрлаш учун вақт ажратади. Қолганлар эса аксинча, таҳлил ва фикрлаш жараёнларини ҳам сунъий интеллектга юкламоқда.

Нейробиолог бундай ёндашув танқидий фикрлаш қобилиятининг аста-секин сусайишига олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирган. Унинг фикрича, инсон сунъий интеллектдан фойдаланаётганда ҳам фикрлаш жараёнида фаол иштирок этиши керак. Акс ҳолда, яхши ва ёмон ғояларни фарқлаш кўникмаси йўқолиши мумкин.

Шунингдек, Рок замонавий иш муҳитидаги асосий муаммолардан бири ахборот етишмаслиги эмас, балки унинг ҳаддан ташқари кўплиги эканини таъкидлаган. Ходимлар кун давомида хабарлар, билдиришномалар, янгиланишлар ва сунъий интеллект яратган қисқа маълумотлар билан банд бўлади. Бироқ инсон миясининг диққатни жамлаш ва бир вақтнинг ўзида кўплаб вазифаларни бажариш имконияти чекланган.

Нейробиолог сунъий интеллектнинг яна бир хавфли жиҳати одамларнинг технология билан ҳиссий муносабат ўрнатишга интилаётганида эканини қайд этган. Унинг айтишича, тобора кўпроқ инсонлар чатботлардан фақат маълумот олиш учун эмас, балки суҳбатлашиш, маслаҳат сўраш ва ҳатто ноз-карашма қилиш учун ҳам фойдаланмоқда.

Рок келтирган тадқиқотларга кўра, виртуал суҳбатдошлар билан кўп вақт ўтказадиган айрим инсонлар ўзларини янада ёлғиз ҳис қилиши мумкин. Чатботларга кучли боғланиш реал ижтимоий алоқалардан узоқлашиш билан ҳам боғлиқ бўлиши мумкин.

Рокнинг таъкидлашича, инсон сунъий интеллектдан фойдаланаётганда фикрлаш жараёнидан четда қолмаслиги керак.

“Жуда тез орада миянгизни бу жараёндан четлаштирсангиз, ушбу кўникмаларни йўқотиб қўясиз”, дея огоҳлантирган нейробиолог.

Унинг фикрича, сунъий интеллектга таҳлил қилиш ва қарор қабул қилиш каби вазифаларни тўлиқ топшириш танқидий фикрлаш қобилиятининг сусайишига олиб келиши мумкин.

Рок сунъий интеллектдан фойдаланишда «инсон бошқарувда» тамойилига амал қилиш кераклигини айтган. Бунда технология турли нуқтаи назарларни кўриб чиқиш, тахминларни текшириш ва муқобил ечимларни ўрганишда ёрдам беради. Бироқ якуний хулоса ва қарор инсоннинг ўзида қолиши лозим.

Нейробиологнинг таъкидлашича, сунъий интеллект қанчалик тез ва ақлли бўлмасин, инсон ўз тафаккурини ишлатиш ва ривожлантиришдан тўхтамаслиги керак.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ сунъий интеллект асосидаги чатботларни ишлаб чиқувчи Character.AI компаниясининг банкротлик жараёни миллионлаб фойдаланувчиларнинг шахсий маълумотлари тақдири борасида хавотирларни келтириб чиқаргани ҳақида хабар берилган эди.