Каспий Россия ва Эрон “олди-берди”сини сақлаб турибди

Сўнгги ойларда Россия ва Эрон ўртасидаги савдо айланмаси Каспий денгизи орқали логистика йўналишларининг қайта ташкил қилиниши фонида сезиларли даражада ошди. Бу ҳақда “The New York Times” Россия савдо соҳаси вакиллари ва порт статистикаси маълумотларига таяниб хабар берди.

Янги логистика йўли

Нашр маълумотига кўра, Яқин Шарқдаги вазият кескинлашганидан кейин Ҳормуз бўғози орқали кемалар ҳаракати чеклангани сабаб Каспий денгизи асосий муқобил йўналишга айланган.

Авваллари минтақа давлатлари ўртасидаги юк ташувларининг катта қисми айнан Ҳормуз бўғози орқали амалга оширилар эди. Энди эса, асосий юклама Каспий йўналишига тушган. Денгиз ҳудудидаги тўртта Эрон порти буғдой, маккажўхори, чорва емлари, кунгабоқар ёғи ва илгари жанубий денгиз йўллари орқали ташилган бошқа маҳсулотларни қабул қилмоқда.

Ҳалоскор Каспий

NYT’нинг таъкидлашича, 13 апрелдан бери Америка ҳарбийлари Эрон портларига Ҳормуз денгиз коридори орқали кирадиган кемалар ҳаракатини тўсиб келмоқда. Шу билан бирга, Каспий денгизига кириш имконияти фақат денгиз бўйида жойлашган давлатлар билан чеклангани учун бу йўналиш ташқи аралашувларга нисбатан чекланган ҳисобланади.

Нашр шуни ҳам қайд этадики, Яқин Шарқдаги беқарорлик шароитида Каспий орқали савдо қилиш янада қулай бўлиб қолган. Таҳлилчиларнинг фикрича, йил якунига бориб Россия ва Эрон ўртасидаги Каспий денгизи орқали юк ташиш ҳажми икки баробаргача ошиши мумкин.

Нималар ташилмоқда?

Америка манбаларига кўра, Каспий денгизи нафақат озиқ-овқат маҳсулотлари, балки айрим саноат компонентлари, жумладан дрон тизимлари учун эҳтиёт қисмларни ташишда ҳам қўлланилиши мумкин. Қўшимча омил сифатида Эроннинг минтақадаги можаро бошланганидан кейин барча озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспортини вақтинча тақиқлагани ҳам кўрсатилган. Россиянинг Теҳрондаги савдо ваколатхонасининг маълумотига кўра, айнан шу тоифадаги маҳсулотлар аввал Эрондан Россияга етказиб бериладиган товарларнинг 60 фоизидан ортиғини ташкил этган.

Маълумот учун, Эрон яқинда тинчлик музокарасидаги таклифида АҚШдан денгиз блокадасини тўхтатиш, санкцияларни бекор қилиш, Эрон нефти экспортига қўйилган тақиқни олиб ташлаш ҳамда янги ҳужумлар бўлмаслигига кафолат беришини талаб қилганди. Шунингдек, Эрон урушдан етказилган зарар учун товон талаб қилиб, аввал жаҳон нефти ва суюлтирилган газ етказиб беришининг тахминан 20 фоизи транзит бўладиган Ҳормуз бўғози устидан назорат ўз қўлида эканини таъкидлаганди.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ Президенти Дональд Трамп Эроннинг янги тинчлик таклифларини кескин рад этган эди.

Ойбек Рустамов