Арманистон дунёни Озарбайжонга қарши қайрамоқда
Олам
−
27 Сентябрь 2022
5831Халқаро ҳамжамият Озарбайжоннинг Арманистонга қарши эҳтимолий янги тажовузининг олдини олиш учун ўз механизмларидан фойдаланиши керак. Бу ҳақда бугун, 27 сентябрь куни Ереванда Греция Ташқи ишлар вазири Никос Дендиас билан ОАВга берган баёнотида Арманистон Ташқи ишлар вазири Арарат Мирзоян айтди.
"Озарбайжон агрессияси оқибатларини бартараф этиш керак: Озарбайжон Қуролли Кучлари ҳудудимизни тарк этиши, ҳарбий асирлар қайтарилиши, сулҳга риоя қилиниши керак. Шу билан бирга, халқаро ҳамжамият Озарбайжоннинг авантюристик қадамлари ва эҳтимолий янги тажовузларини аниқ ҳаракатлар ва механизмлар орқали тўхтатиши керак”, дейди у.
Арманистон Ташқи ишлар вазирининг сўзларига кўра, Ереван тинч музокаралар орқали минтақада тинчлик ва барқарорликни ўрнатиш тарафдори эканини тасдиқлайди.
Никос Дендиас таъкидлаганидек, Греция Арманистоннинг ҳудудий яхлитлигини қўллаб-қувватлайди ва Озарбайжоннинг тинчлик музокараларига қарши қаратилган ҳаракатларини қоралайди.
Эслатиб ўтамиз, кеча, 26 сентябрь куни Арманистон Бош вазири Никол Пашинян Францияга бориб, Президенти Эммануэль Макрон билан билан учрашди ва музокаралар якунида ўтган матбуот анжуманида Озарбайжон совет давридаги чегараларига қайтиши кераклиги ҳақида гапирди.
Пашиняннинг сўзлари ортидан Озарбайжон ТИВ ҳам баёнот билан чиқиб, Арманистоннинг реваншистик позицияси Жанубий Кавказдаги вазиятни нормаллаштиришга уринишларга жиддий путур етказишини урғулади. Департаментнинг таъкидлашича, Ереван ўз мажбуриятларини тўлиқ бажармаяпти, жумладан, қолган қуролли тузилмаларини Озарбайжондан олиб чиқмаяпти, шунингдек, янги ҳудудларни миналаштиряпти. Буларнинг барчаси минтақа тинчлиги ва хавфсизлигига жиддий таҳдид солмоқда.
Жорий йилнинг 13 сентябрига ўтар кечаси Арманистон Мудофаа вазирлиги Озарбайжон Қуролли кучлари мамлакатнинг аҳоли пунктларини ўққа тутганини маълум қилди. Бакунинг қайд этишича, бу Ереваннинг провокацияларига жавобдир. Кейинроқ Озарбайжон ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувларга эришгани ҳақида хабар берди.
Тўқнашувларда Озарбайжон томонидан 77 нафар, Арманистондан 105 нафар ҳарбий ҳалок бўлгани айтилди.
Қорабоғ уруши
1990-йиллар бошида минтақа қуролли можаро билан қамраб олинганди: Арманистон Озарбайжонга қарши агрессив ҳарбий ҳаракатларини бошлади, бу билан Озарбайжон ҳудудларини босиб олишга оид азалий режаларини амалга оширишга киришди. Мазкур режанинг марказий қисми Қорабоғни Озарбайжондан бир томонлама ажратиб олиш ва уни Арманистон таркибига қўшиб олиш бўлган. Натижада Арманистон мазкур минтақани, жумладан, Хўжали ва Озарбайжоннинг бошқа еттита туманини ишғол этди. Ушбу агрессиянинг оқибати сифатида уруш 30 минг инсоннинг бошига етди. Бир миллионга яқин озарбайжонликлар қочоққа ва мажбурий кўчманчига айланди, минглаб одамлар дом-дараксиз йўқолди.
Озарбайжон ва Арманистон 2020 йил айнан Қорабоғ ҳудуди масаласида ўзаро ҳисоб-китоб қилиб олди. Иккинчи Қорабоғ уруши ёки “Ватан муҳорабаси” номи билан тарихга кирган ҳарбий тўқнашувлар 2020 йилнинг 27 сентябрь куни бошланиб, 44 кун давом этди. 2020 йилнинг 9 ноябридан 10 ноябрга ўтар кечаси “Тоғли Қорабоғда ўт очишни тўхтатиш ҳақида”ги баёнот имзоланди. Уруш якунларига кўра, Туркия қўлловидаги Озарбайжон ғалаба қилди. Россиянинг ёрдамига умид қилган Арманистон эса мағлубиятга юз тутди.
Ҳарбий салоҳияти бўйича дунёда 11-ўринда турувчи Туркия Қорабоғ урушида фаол тарзда Озарбайжонни ҳам руҳий, ҳам сиёсий, ҳам ҳарбий жиҳатдан қўллади. Аслида, Туркия Биринчи Қорабоғ урушидан бери Озарбайжонни қўллаб келади. 2010 йилда икки давлат ҳарбий ҳамкорлик борасида стратегик шерикликка эришгач, ушбу қўллов амалий кўриниш касб эта бошлади. Шундан сўнг, Туркия Озарбайжон Қуролли Кучлари учун зобитлар тайёрлаб, ушбу давлатга қурол экспорт қилиш бўйича Россия ва Исроилдан сўнг учинчи ўринга чиқди. Айниқса, ўтган 2020 йилда қурол экспорти 6 баробарга ортиб кетди. Тоғли Қорабоғдаги тўқнашувлар олдидан эса бу икки давлат ўзаро ҳарбий дала ўқув машғулотларини ўтказди. Машғулотлар якунида Туркия Озарбайжонда 2 та F-16 қирувчи самолётини ҳам қолдиргани айтилади. Туркияда ишлаб чиқарилган “Bayraktar” учувчисиз ҳарбий аппаратларининг ҳам Озарбайжон ғалабасини таъминлашдаги ўрни юқори бўлди.
44 кунлик уруш якунларига кўра, Озарбайжон армияси мамлакатнинг 5 шаҳри, 4 та посёлка ва 286 та қишлоғини арман босқинчиларидан озод қилди. Озарбайжон Қуролли Кучларининг 2, 9 мингдан ортиқ ҳарбий хизматчиси ўз она юртларини озод қилиш учун курашда ҳалок бўлди.
LiveБарчаси