АҚШ Россия нефтига қарши санкцияларни қисман бекор қилди

АҚШ Эронга қарши уруш фонида Россия нефти ва “соя флоти” қарши санкцияларни бир ой муддатга фақат Ҳиндистон учун тўхтатди. Бу ҳақда АҚШ Молия вазирлиги хабар берди.

Қайд этилишича, Оқ уй Ҳиндистонга йўналган Россия нефтини харид қилишга рухсат берган, бу эса Форс кўрфази каби глобал нефть ишлаб чиқарувчи минтақадаги уруш сабабли юзага келган нефть танқислигини юмшатишга хизмат қилади.

“Бу қисқа муддатли чоралар Россия ҳукуматига сезиларли молиявий фойда келтирмайди, чунки ҳозирда фақат денгизда бўлиб турган, яъни олдиндан юкланган нефтни сотишга рухсат этилган”, дейди АҚШ Молия вазири Скот Бессент.

Ҳиндистон ва Хитой Россия нефтининг асосий харидорлари бўлган, аммо Эронга ҳужумдан олдин АҚШ санкция ва божлар орқали Ҳиндистонни Россия билан нефть савдосини тўхтатишга мажбур қилган. Оқибатда катта ҳажмдаги Россия нефти танкерларда харидор кутиб, денгизда қолиб кетган.

Таҳлилчиларнинг айтишича, Ҳиндистон бу нефтни, ҳатто АҚШ санкцияларни бекор қилмаса ҳам, катта эҳтимол билан харидни давом эттирган бўларди.

Бунинг икки сабаби бор. Биринчиси – Ҳиндистон урушдан энг кўп зарар кўрадиган йирик иқтисодий давлатлардан бири, чунки у Ҳормуз бўғози орқали импорт қилинадиган нефтнинг деярли ярмини олади, стратегик захиралари эса жуда кам. Хитой эса 3-6 ой давомида барча нефть импортини қоплашга етадиган захираларни тўплаган.

Иккинчидан – Ҳиндистон санкцияга тушган Россия нефтини кенг кўламда харид қилишни тўхтатган, аммо у билан тезкор савдони тиклашга етарли тажриба ва алоқаларга эга.

“Санкцияларни юмшатиш ва нефть нархининг ўсиши Россияга фойда келтиради”, дейди таҳлилчилар.

Қанча нефть ҳақида сўз бормоқда?

Россия АҚШ ва Исроил санкциялари остида денгиз экспортини камайтирган. Февраль ойида денгиз экспорти яна 4 фоизга камайиб, кунига 3,4 млн баррелга тушган.

2026 йил 4 март ҳолатига кўра, танкерларда 120 млн баррель Россия нефти мавжуд. Ушбу ҳажмнинг катта қисми ҳали харидорга етмаган, кўп танкерлари эса Ҳиндистон соҳилига яқин Осиё сувларида ҳали ҳам кутиб турибди.

Санкциялар бекор қилингач, Ҳиндистон учун бу нефтни сотиб олиш нафақат осонлашади, балки нархи ҳам ошади, чунки Форс кўрфазидаги уруш сабабли ресурс танқислиги Хитойнинг харид рақобатини оширади.

Ҳиндистон ҳали ҳам Яқин Шарқдан нефть импортига қарам. Хитойнинг Россия нефти учун рақобати нархга таъсир қилиши мумкин. Агар Ҳормуз бўғози узоқ муддатга ёпилса, Европа ва Осиёдаги глобал энергетик инқироз хавфини бартараф этиб бўлмайди – урушдан олдин бу бўғоз орқали глобал нефть ва нефть маҳсулотларининг 25 фоизи етказилган, 80 фоизи эса Осиёга кетган.

Энергия маҳсулотлари таҳлилчиси Премашиш Дас қўшимча нефть етказиб бериш фойдали эканини айтган. Бироқ чекланган даражада етказиш керак, чунки сўнгги беш кунда Ҳормуз бўғозидаги узилишлар тарихий рекорд даражада катта бўлган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ АҚШ Россияга қарши янги санкциялар пакетини тайёрлагани ҳақида хабар қилинганди.