АҚШ Панама канали яқинига қўшин жойлаштириши мумкин

Вашингтон ва Панама ўртасидаги янги келишувга кўра, АҚШ қўшинлари Панама канали бўйлаб бир қанча объектларда жойлаша олади. Бу ҳақда “юқори мансабдор шахслар” томонидан имзоланган ҳужжатга таяниб, кеча, 10 апрель куни AFP хабар берди. 

Агентлик маълумотларига кўра, келишув америкалик ҳарбий хизматчиларга ҳарбий тайёргарлик, манёврлар ва бошқа бир қатор тадбирларни ўтказиш учун Панама назоратидаги объектларда жойлашишига имкон беради. Шу билан бирга, Қўшма Штатлар каналда янги ҳарбий объектлар қура олмайди.

Бироқ, бу шаклда ҳам, келишув Вашингтонга ўн йиллар олдин Панама каналига эгалик қилган пайтда АҚШ томонидан қурилган собиқ ҳарбий базаларда номаълум миқдордаги қўшинларни жойлаштириш ҳуқуқини беради.

Агентлик буни АҚШ Президенти Дональд Трампга Вашингтоннинг денгиз йўлидаги таъсирини тиклашга қаратилган катта имтиёз деб атади.

Панама ва Вашингтон ўртасида Панама канали бўйича келишув имзоланишидан олдин АҚШ Мудофаа вазири Пит Ҳегсет Панамага ташриф буюрди. Шу фонда у Хитой компаниялари "Канал зонасидаги муҳим инфратузилмани назорат қилишда давом этишини" ва бу ўз навбатида "Хитойга Панамада содир бўлаётган воқеаларга жосуслик қилиш имкониятини беришини" айтди.

Панама канали инфратузилмасини назорат қилиш ҳақида гапирганда, Ҳегсет, эҳтимол, Гонконгнинг CK Hutchison холдинг компанияси томонидан бошқариладиган иккита асосий портни назарда тутган. Март ойи бошида америкалик сармоядорлар холдинг компанияси билан ушбу портларни сотиш бўйича келишувга эришди, бироқ Хитой монополияга қарши регулятори келишувни қайта кўриб чиқиш зарурлигини айтди ва уни кейинга қолдирди.

Ҳегсет, шунингдек, Қўшма Штатлар "Панама ҳукумати ва бошқа шериклар билан биргаликда" канални Хитой таъсиридан қайтариб олиб, уни барча мамлакатлар учун очишга ваъда берди.

Шу билан бирга, АҚШ Мудофаа вазири Вашингтон Панама билан Америка ҳарбий кемаларининг канал орқали бепул ва божсиз ўтишига келишиб олганини маълум қилди.

Бу баёнотни Панама канали ишлари вазири Хосе Рамон Иcаза инкор қилди ва мамлакат ҳали ҳам Вашингтондан ҳарбий кемалар ўтиши учун “товон пули” сўрашини айтди.

Маълумот учун, Атлантика ва Тинч океанларини боғловчи Панама канали 1914 йилда АҚШ томонидан қурилган. 1999 йилгача мамлакат 82 километрлик сув йўлини назорат қилиб келган ва у бутунлай Панамага ўтказилган.

Жорий йил январь ойи охирида Оқ уйга қайтганидан бери АҚШ Президенти Дональд Трамп Вашингтон учун Панама канали устидан назоратни тиклаш муҳимлигини бир неча бор таъкидлади. Трампнинг сўзларига жавобан Панама Президенти Хосе Раул Мулино канал “АҚШ совғаси” эмаслигини ва у раҳбарлик қилаётган давлатга тегишли бўлиб қолишини айтди.

Шу билан бирга, февраль ойи бошида АҚШ Давлат котиби Марко Рубио билан музокаралардан сўнг Мулино Хитой билан “Бир камар ва йўл” ташаббуси бўйича ўзаро англашув меморандумини узайтиришдан бош тортди.