Янги таҳрирдаги Меҳнат кодексида қандай янгиликлар акс этмоқда?

Жамият 3416
image

Ўзбекистонда янги таҳрирдаги Меҳнат кодекси лойиҳаси ишлаб чиқилди. У 2 қисм, 34 боб ва 621 моддадан иборат. Ҳукумат томонидан тегишли вазирлик ва ташкилотлар иштирокида “Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодексини тасдиқлаш ҳақида”ги қонун лойиҳаси ҳам ишлаб чиқилди.

Қонун лойиҳасининг асосий жиҳати у тўғридан тўғри ишлайдиган хусусиятга эга бўлиб, қўшимча қонуности ҳужжатларни қабул қилишни талаб қилмайди, деб ёзмоқда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Мавлудахон Хўжаева.

Янги таҳрирдаги Меҳнат кодекси лойиҳасида қандай янгиликлар акс этмоқда?

“Амалдаги кодекс 294 моддадан иборат бўлиб, унда ишламайдиган ҳаволаки нормалар ҳам талайгина. Сўнгги йилларда меҳнат бозоридаги вазият ҳам ўзгарди, қабул қилинган соҳага оид қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар асосида кўпгина янги институтларни, янги механизмларнинг амалиётга киритилганлиги кодексни янги таҳрирда қабул қилиш заруратини туғдирди”, дейди депутат.

Лойиҳада иш берувчи субъектлар сифатида мулкий ва идоравий мансублигидан қатъи назар ташкилотлар, ёллаш ҳуқуқига эга бўлган ташкилотларнинг алоҳида таркибий бўлинмалари ҳамда жисмоний шахслар белгиланмоқда.

Хўжаеванинг сўзларига кўра, мазкур қоиданинг белгиланиши ишчи ўринларининг кўпайишига, норасмий секторда фаолият олиб борувчи шахсларнинг қисқаришига ҳамда уларнинг ҳуқуқларини доимий равишда ҳимоя қилинишига олиб келади.

Таъкидланишича, меҳнат соҳасидаги ижтимоий шерикликка оид алоҳида бўлимда мазкур муносабатларнинг ҳуқуқий асоси очиб берилмоқда. Ижтимоий шериклик ходимлар, иш берувчилар, ижро этувчи ҳокимият органлари ўртасидаги меҳнат ва у билан бевосита боғлиқ бўлган иш берувчилар ва ходимлар манфаатларини мувофиқлаштиришдаги ҳамкорликни таъминлашга қаратилган тизимни назарда тутади.

Лойиҳада ногиронлиги бўлган шахсларнинг, ўриндошлик асосида ишловчиларнинг, касаначилар меҳнатининг, масофадан ишловчи ходимларнинг, шунингдек, навбатчилик услубида ишлаётган шахслар меҳнатини тартибга солишнинг ўзига хос хусусиятлари батафсил баён этилмоқда.

“Бугунги кунда иш берувчи ходимнинг ишлаш даражасидан қатъи назар, унинг пенсия ёшига тўлиши муносабати билан меҳнат шартномасини бекор қилиши ҳолатлари мавжуд. Бу Халқаро меҳнат ташкилотининг Меҳнат ва бандлик соҳасидаги камситишларни бартараф этиш тўғрисидаги конвенциясига мос келмайди”, дейди депутат Хўжаева.

Шунинг учун лойиҳада ходимнинг пенсия ёшига тўлиши муносабати билан меҳнат шартномасини бекор қилиш асоси чиқариб ташланмоқда.

Шунингдек, мослаштирилган иш вақти режими белгиланаётгани қонун лойиҳасининг муҳим жиҳатларидан. Бу маълум бир ходимлар ёки ташкилотнинг таркибий бўлинмаларидаги ходимлар гуруҳлари учун иш кунининг бошланиши, тугаши ва умумий иш куни муддатини ходимнинг ўзига тартибга солишга рухсат этган ҳолда иш вақтини ташкил этиш усули ҳисобланади.

Депутатнинг қайд этишича, амалдаги кодексда бўлмаган иш билaн тaьминлaш жaрaёнлaрини рaқaмлaштириш, электрoн мeҳнaт дaфтaрчaлaрини юритиш, мeҳнaт шaртнoмaлaрини тузиш вa ягoнa мaьлумoт бaзaсидa рўйxaтдaн ўткaзиш мexaнизмлaри очиб берилмоқда.

Мeҳнaт шaртнoмaсининг ўзи билaн нaзaрдa тутилгaн aсoслaр бўйичa мeҳнaт шaртнoмaлaри бeкoр қилиниши мумкин бўлгaн xoдимлaр дoирaси масофавий-ишчилaр, уйда ишловчилар, яккa тaртибдaги тадбиркорларда ишлайдиган ишчилaр, уй хизматчилари хисобига кeнгaйтириляпти.

Бундан ташқари, COVID-19 пaндeмиясигa қaрши чoрa-тaдбирлaрни aмaлгa oширишдaн oлингaн сaбoқлaрни ҳисoбгa oлгaн ҳoлдa, xoдимгa қисмaн иш ҳaқи билaн, лeкин энг кaм иш ҳaқидaн кaм бўлмaгaн тaътил бeриш имкoниятини бeлгилaйдигaн, шунингдeк, иш ҳaқи тўлaнмaгaн тaътилни 6 oйгaчa узaйтирaдигaн меъёрлaрни жoрий этиш кўздa тутилмоқда

Лойиҳада сўнгги йилларда соҳага оид қабул қилинган бир қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ҳисoбгa oлгaн ҳoлдa индивидуaл мeҳнaт мунoсaбaтлaри вa жaмoaтчилик мунoсaбaтлaрини тaртибгa сoлиш билaн бoғлиқ бўлган ҳуқуқий меъёрлaр тўплaнгaн. Шунингдек, Мeҳнaт кoдeксининг қoидaлaрини xaлқaрo ҳуқуқ меъёрлaригa, шу жумлaдaн, Ўзбeкистoн Рeспубликaси тoмoнидaн рaтификaция қилингaн xaлқaрo шaртнoмaлaргa, фуқaрoлик, oилaвий вa бoшқa бир қaтoр ҳуқуқ сoҳaлaри тўғрисидaги қoнун ҳужжaтлaригa мувoфиқлaштирилмоқда.

“Умуман айтганда, ушбу ҳужжат мазкур соҳадаги қатор муаммоларни, меҳнат бозоридаги вазиятни инобатга олиб, бозор иқтисодиёти талабларидан келиб чиққан ҳолда, қонуний ҳал қилишда ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади”, дея таъкидлаган Мавлудахон Хўжаева.

У сўзи якунида лойиҳани маромига етказишда Қонунчилик палатаси депутатлари масъулият билан ёндашинини қўшиб ўтган.

Суннатилла Абдуллаев
Мақолага баҳо беринг
Баҳолаганлар: 44
Рейтинг: 3
t
×