Трампнинг Британияга ташрифи тантана ва норозилик билан бошланди

Буюк Британия Қироли Чарльз III ва бошқа британиялик қироллик оила аъзолари бугун, 17 сентябрь куни Дональд Трампни кутиб олди. АҚШ Президентининг Буюк Британияга тарихий иккинчи давлат ташрифи беқиёс тантана, кучли хавфсизлик чоралари, технология соҳасига инвестициялар ва норозилик намойишлари билан бошланди.

Трамп ва унинг рафиқаси Мелания дунёнинг энг қадимий ва энг катта тураржой қалъаси – Виндзор қасрига етиб келди. Бу қаср қарийб 1000 йилдан бери Британия монархларининг хонадон уйи ҳисобланади. Улар монарх, унинг рафиқаси Камилла, валиаҳд шаҳзода Уильям ва унинг рафиқаси Кейт томонидан кутиб олинди ва шундан сўнг қаср ҳовлисида аравада тантанали юриш бўлиб ўтди.

Ҳашаматли зиёфат олдидан ҳарбий ҳаво паради бўлади. Британия ҳукуматининг таъкидлашича, бу давлат ташрифи учун замонлар хотирасидаги энг йирик ҳарбий тантанали кутиб олиш маросими бўлади.

Монархия мухлиси сифатида Трамп бундан ниҳоятда мамнунлигини яширмади: у нафақат биринчи АҚШ президенти, балки биринчи сайланган сиёсатчи сифатида британ монархи томонидан икки марта давлат ташрифига таклиф этилгани учун ғоят хушнуд. У Британияга келганида журналистларга: “Мен Британияни севаман. Бу жуда ҳам ўзига хос жой”, деди.

Британия “махсус муносабат”ни мустаҳкамлашни умид қилмоқда

Бош вазир Кир Стармер бу руҳдан Британия манфаати йўлида фойдаланишга умид қилмоқда. Унинг ҳукумати икки давлатнинг “махсус муносабат”ини мустаҳкамлаш, иқтисодий алоқаларни чуқурлаштириш, миллиардлаб долларлик инвестицияларни кафолатлаш, тарифлар ҳақида музокаралар олиб бориш ва АҚШ Президенти билан Украина ҳамда Исроил масаласини муҳокама қилишни истамоқда.

Microsoft, Nvidia, Google ва OpenAI каби компаниялар яқин бир неча йил ичида Буюк Британияга сунъий интеллект, квант ҳисоблаш ва фуқаролик атом энергетикаси соҳаларида 31 миллиард фунт (42 миллиард доллар) инвестиция киритишга ваъда берган.

Стармер, шунингдек, савдо соҳасида қўшимча илгарилашга эришишни хоҳлайди. Британия аввал Трамп билан айрим тарифларни камайтириш тўғрисида келишувга эришганди. Энди музокараларда пўлат, виски ва қолган тарифлар ҳақида ҳам сўз бориши мумкин.

“Улар савдо келишувини бироз такомиллаштириш мумкинми, шуни кўришмоқчи”, деди Трамп кеча куни Британияга жўнаб кетиш олдидан.

Бироқ Стармер Трампнинг Британияга бўлган муҳаббатидан ва шоҳона тантаналарнинг кучидан умид қилса-да, унда кўплаб хавф-хатарлар ҳам йўқ эмас. Сўровлар Трампнинг Британияда омма орасида унчалик машҳур эмаслигини кўрсатмоқда. Трамп учун эса қулаётган рейтинглар ва иқтисодий муаммолардан қутулиш учун “шоҳона козир” самара бериши шарт.

Норозилар Эпштейн ҳақидаги намойиш билан хавфсизликни бузди

Марҳум жиноятчи Жеффри Эпштейн ҳақида ноқулай саволлар ҳам кўтарилиши мумкин. Охирги ҳафтада Стармер Британиянинг Вашингтондаги элчиси Питер Манделсонни Эпштейн билан алоқалари туфайли ишдан олди. Бу эса ҳам Стармер, ҳам Трамп учун саволларни кучайтириши эҳтимоли юқори.

Уиндзорда катта полиция операцияси ўтказилганига қарамай, кеча, 16 сентябрь куни Трамп ва Эпштейн сурати қаср минорасига проекция қилингач, тўрт киши ҳибсга олинди. Бу вақтда Трамп у ерда эмасди.

Лондонда бугун, 17 сентябрь куни катта норозилик намойишлари ҳам кутилмоқда. “Stop the Trump Coalition” гуруҳи акциясини назорат қилиш учун 1600 полиция хизматчиси жалб этилди. Пойтахт йўловчиларининг фикрлари турлича бўлди: айримлар таклифдан ғазабда, бошқалар эса буни ақлли сиёсат ва Британиянинг “юмшоқ куч”идан фойдаланиш деб баҳолади.

“Биз ёмон вазиятдан энг яхши фойда чиқаришга ҳаракат қилаяпмиз”, деди 54 ёшли адвокат Кирсти Робертшоу.

Трамп тантанали маросимлар билан ҳайратга солинади

17 сентябрь куннинг асосий қисми тантана билан ўтади. Трамп ва унинг рафиқаси аввал қиролнинг “жуда келишган” ўғли шаҳзода Уильям ва Кейт томонидан кутиб олинди.

Чарльз ва малика Камилла ҳам Трамплар билан аравада юришда қатнашди. Йўл бўйлаб 1300 британ ҳарбий хизматчиси саф тортиб турди. Президент баъзан қирол билан суҳбатлашиб, кулиб ҳам олди, кейин эса қизил форма кийган аскарлар сафини кўздан кечирди.

Кейинроқ шоҳона оила Президент ва биринчи хонимга АҚШ билан боғлиқ тарихий экспонатларни намойиш этади. Шундан сўнг Трамплар 2019 йилда Трампнинг илк ташрифи чоғида уни қабул қилган марҳума қиролича Елизавета II дафн этилган Жорж ибодатхонасига ташриф буюради ва унинг қабрига гулчамбар қўйади.

Шунингдек, Британия ва АҚШ F-35 ҳарбий самолётлари иштирокида ҳаво паради бўлади. Бу АҚШ-Британия мудофаа ҳамкорлигининг рамзи ҳисобланади. Сўнгра Қирол ва Президент нутқ сўзлайдиган ҳашаматли давлат зиёфати ташкил этилади.

Чарльз III учун бу ташриф турли ҳис-туйғулар уйғотиши мумкин. Унинг экологик ташаббуслардаги 50 йиллик фаолияти, динлараро ҳамжиҳатлик ҳаракатлари ва Канадага кўрсатган қўллаб-қувватлови Трампнинг қарашларига умуман мос келмайди. Аммо бу маросим унга тахтга чиқишдан кейинги энг катта глобал эътиборни олиб келади.

“Агар ташриф яхши ўтса, менимча, бу унинг ҳукмронлигидаги энг муҳим воқеа сифатида тарихга киради”, деди тарихчи Энтони Селдон.

Эртага, 18 сентябрь куни эса тадбирлар Стармернинг Чекерс қишлоқ уйига кўчади ва бу ерда асосий эътибор геосиёсатга қаратилади.