“Пост-америка асри” бошландими?

Мюнхен хавфсизлик конференцияси бу йил АҚШ ва Европа ўртасидаги ишонч инқирозини очиқ намойиш этмоқда. Демократлар ҳам, европалик етакчилар ҳам “Трампдан кейин нима бўлади?” деган саволга аниқ жавоб бера олмаяпти. Бу ҳақда CNN ёзди.

Калифорния губернатори Гэвин Ньюсом Европада АҚШ ишончлилигига жиддий путур етганини тан олган. Унинг айтишича, кўплаб европалик раҳбарлар трансатлантик иттифоқ (АҚШ–Европа сиёсий ва ҳарбий ҳамкорлиги) энди аввалги ҳолатига қайтмаслигига ишонмоқда.

Германия канцлери Фридрих Мерц эса очиқчасига “АҚШнинг етакчилик даъвоси шубҳа остида, балки йўқолгандир”, дея фикр билдирган. Етакчи Франция билан Европанинг ядровий тўхтатув кучи масаласида махфий музокаралар ўтказилганини ҳам маълум қилган. Бу эса Вашингтонга тўлиқ ишонч қолмаганини англатади.

Конференцияда қатнашган кўплаб демократ сиёсатчилар 2028 йилги президентлик пойгасига даъвогар сифатида кўрилмоқда. Улар орасида Нью-Йорк вакили Александрия Окасио-Кортес ҳам бор эди. У Тайвань масаласига оид саволга аниқ жавоб бера олмай, танқидга учраган. Аризона сенатори Марк Келли эса ҳатто АҚШ муносабатларни тикласа ҳам, Европа ишончини қайта қозониш учун асрлар керак бўлиши мумкинлигини айтган.

Вакиллар палатаси спикери Майк Жонсон конгресс делегацияси сафарини бекор қилгани сабабли, кўплаб демократлар Мюнхенга бора олмаган. Бу ҳам ички сиёсий бўлинишлар ташқи майдонга кўчганини кўрсатган.

“Пост-америка асри” бошланяптими?

АҚШ давлат котиби Марсо Рубио нисбатан муросали нутқ сўзлаган бўлсада, сафар бошида “эски дунё тугади” деган баёноти Европада хавотир уйғотди. Республикачи сенатор Линдсей Граҳам эса Эрон масаласида қатъий чоралар кўрилмаса, мамлакатга ишонч бутунлай йўқолишини айтган.

Европа етакчилари энди Трампнинг биринчи муддати “истисно” бўлган, деган қарашдан воз кечган. Унинг қайта сайланиши бу йўналиш тасодиф эмаслигини исботлаган.

Демократлар Қўшма Штатлар ичида сиёсий очколар йиғаётган бир пайтда, ташқи майдонда “эркин дунё етакчиси” мақоми сўроқ остида қолмоқда. Агар Вашингтон ўз ролини қайта тиклай олмаса, Европа ўз хавфсизлик архитектурасини мустақил шакллантирадими?! Мюнхендаги муҳокамалар шуни кўрсатдики, трансатлантик иттифоқ ўз тарихидаги энг ноаниқ босқичга кирган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Европа етакчилари ўз ядровий қалқонини яратиш масаласида муҳокамалардан амалий босқичга ўтгани хабар қилинганди. Буни Германия канцлери Фридрих Мерц ҳам тасдиқлаб, Мюнхен хавфсизлик конференцияси очилишида Франция билан ядровий мудофаа тизимини яратиш бўйича музокаралар бошланганини маълум қилган.

Мусулмон Содиқ